11 czerwca w Warszawie rozpoczęła się konferencja Europeana 2025 pod hasłem „Preserve, Protect, Reuse”. Wydarzenie objęte jest patronatem polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, a jego współorganizatorami są: Europeana Foundation, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN – gospodarz wydarzenia.
Konferencja zgromadziła 300 uczestników na miejscu oraz ponad 1000 uczestników online, w tym przedstawicieli instytucji kultury, administracji publicznej, uczelni, i organizacji pozarządowych. Tegoroczna edycja to ponad 70 wydarzeń: paneli dyskusyjnych, warsztatów, prezentacji projektów i prelekcji.
W centrum rozmów znajdują się kluczowe wyzwania i możliwości związane z przyszłością dziedzictwa kulturowego w erze cyfrowej, takie jak: rozwój sztucznej inteligencji oraz jej zastosowanie w porządkowaniu i ochronie zbiorów, technologia 3D jako narzędzie dokumentacji i rekonstrukcji dziedzictwa, wykorzystanie rozszerzonej rzeczywistości (XR) w turystyce kulturowej, modele finansowania cyfrowych projektów dziedzictwa w UE, strategie ochrony danych i odporności instytucjonalnej wobec cyberzagrożeń, autentyczność danych w epoce generatywnej AI.
Konferencję Europeana otworzyli podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Sławomir Rogowski, dyrektor w Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Treści i Technologii (DG CNECT) Komisji Europejskiej Yvo Volman, kierowniczka ds. technologii interaktywnych, cyfryzacji kultury i edukacji w DG CNECT, Rehana Schwinninger-Ladak, dyrektorka Narodowego Instytutu Dziedzictwa Marlena Happach, oraz dyrektor Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Zygmunt Stępiński.
Dyrektorka NID Marlena Happach nawiązała do misji Instytutu, w którą wpisują się działania digitalizacyjne;
„U podstaw naszej misji leży przekonanie, że dziedzictwo nie należy wyłącznie do przeszłości ani tylko do nas – dzielimy je z przyszłymi pokoleniami. Dzięki narzędziom cyfrowym już teraz możemy prowadzić z nimi dialog. W ciągu najbliższych dwóch dni usłyszymy wiele inspirujących prezentacji na temat działań i projektów, które odważnie spoglądają w przyszłość. Szczególne znaczenie ma Forum Polityczne, którego celem jest systemowe podejście do wyzwań, przed którymi wszyscy teraz stoimy: od cyberbezpieczeństwa po ochronę dziedzictwa w czasach kryzysu. Te dyskusje są nie tylko aktualne – są niezbędne, by wyznaczać kierunki wspólnej polityki i ustalać priorytety dla całej Europy”.
Forum Polityczne – strategiczne decyzje na rzecz ochrony dziedzictwa
Szczególną rangę miało Forum Polityczne – spotkanie, w którym udział wzięli członkowie grupy eksperckiej Komisji Europejskiej ds. wspólnej europejskiej przestrzeni danych dla dziedzictwa kulturowego (CEDCHE), przedstawiciele ministerstw i instytucji z państw członkowskich UE, a także niezależni eksperci oraz reprezentanci europejskich instytucji i organizacji. Spotkanie otworzyły przemówienia m.in. przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego: podsekretarz stanu Marta Cienkowska oraz dyrektor Departamentu Mediów i Sektorów Kreatywnych Karol Zgódka.
Prezentacje koncentrowały się wokół cyberbezpieczństwa, mechanizmów wspierania otwartego dziedzictwa cyfrowego, współpracy międzynarodowej, szczególnie w kontekście wojny w Ukrainie i długofalowych strategiach, które mają wzmocnić infrastrukturę cyfrową. W panelu dyskusyjnym na temat budowania odporności dziedzictwa kulturowego w erze cyfrowej udział wzięli Rehana Schwinninger-Ladak – kierowniczka ds. technologii interaktywnych, cyfryzacji kultury i edukacji w DG CNECT, Karol Czajkowski – zastępca dyrektorki Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Mihkel Kaevats – Szef Departamentu w estońskim Ministerstwie Kultury oraz Gijs Meijer – Menedżer ds. innowacji i ekosystemów w DEN (Holandia).
Europeana 2025: prelekcje, warsztaty, dyskusje
Międzynarodowa konferencja Europeana 2025 to nie tylko przegląd technologicznych nowinek, ale przede wszystkim okazja do refleksji nad wartościami, które chcemy chronić i przekazywać cyfrowo. To także impuls do dalszej integracji europejskich instytucji kultury w działaniach na rzecz otwartego, dostępnego i odpornego dziedzictwa.
Program objął m.in. prezentacje konkretnych modeli wsparcia finansowego dla instytucji kultury oraz przykłady, jak współpracować z lokalnymi społecznościami, by wspólnie pielęgnować pamięć. Dużo uwagi poświęcono również trwałości zbiorów online, inkluzywności platform cyfrowych oraz wyzwaniom autentyczności danych w dobie AI i rekonstrukcji cyfrowych.
Uczestnicy mogli odkryć, jak dziedzictwo – zarówno materialne, jak i niematerialne – inspiruje nowoczesne doświadczenia turystyczne z wykorzystaniem technologii AR, VR i 3D. Nie zabrakło także tematów dotyczących dźwięku jako narzędzia interpretacji dziedzictwa, m.in. poprzez rekonstrukcje historycznych pejzaży dźwiękowych.
Współorganizacja kolejnej edycji międzynarodowej konferencji „Europeana” dofinansowana jest ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Współorganizatorami wydarzenia są Europeana Foundation, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Wydarzenie objęte jest patronatem polskiej prezydencji w Radzie UE.
