Rusza rejestracja na ogólnopolską inaugurację EDA 2026, która odbędzie się 9 czerwca w Wieży Książęcej w Siedlęcinie! Tegoroczne wydarzenie poświęcone będzie społecznemu zaangażowaniu i wolontariatowi w popularyzacji dziedzictwa archeologicznego.
Europejskie Dni Archeologii (#EDA) to cykl wydarzeń organizowanych co roku w trzeci weekend czerwca w całej Europie. W dniach 12-14 czerwca 2026 archeolodzy, muzealnicy i edukatorzy ponownie zaproszą zwiedzających do wspólnego odkrywania dziedzictwa archeologicznego podczas wystaw, warsztatów, wykładów i spotkań popularyzujących wiedzę o przeszłości.
EDA to okazja do bezpośredniego kontaktu z dziedzictwem archeologicznym. W całej Polsce archeolodzy, muzealnicy i edukatorzy zapraszają na wystawy, warsztaty, wykłady, pikniki archeologiczne oraz zwiedzanie miejsc zwykle niedostępnych dla publiczności. Wydarzenia organizowane pod szyldem EDA skierowane są zarówno do rodzin z dziećmi, młodzieży, jak i dorosłych pasjonatów historii i kultury.
Europejskie Dni Archeologii w Polsce rozwijają się z roku na rok. W ostatnich edycjach dziesiątki instytucji i organizatorów przygotowały setki wydarzeń popularyzujących archeologię i ochronę dziedzictwa. W 2024 ponad 65 organizatorów przygotowało ponad 150 wydarzeń. Rok temu ponad 80 organizatorów i współorganizatorów przygotowało dla zwiedzających 200 wydarzeń.
Niezależnie od liczby rekordów, EDA 2026 pozostaje przede wszystkim świętem ludzi ciekawych przeszłości i miejscem spotkania z historią.
Weekend z archeologią odbywa się w Polsce od 2019 roku, ale zapoczątkowany został już w 2010 roku jako wydarzenie francuskie. Pomysłodawcą i głównym organizatorem jest Narodowy Instytut Archeologicznych Badań Ratowniczych we Francji (Inrap).
Program inauguracji EDA 2026
Ogólnopolska inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 odbędzie się 9 czerwca 2026 roku pod hasłem: „Zaangażowanie społeczne i wolontariat w popularyzacji dziedzictwa archeologicznego”.
W programie przewidziano konferencję prasową, wystąpienia otwierające oraz cykl prelekcji poświęconych historii i badaniom Wieży Książęcej w Siedlęcinie. Uczestnicy będą mogli wysłuchać wykładów dotyczących m.in. najnowszych badań nad obiektem, cyfrowej dokumentacji zabytku oraz roli lokalnych społeczności i wolontariatu w ochronie dziedzictwa kulturowego.
Zaplanowano również przestrzeń aktywną prezentującą nowoczesne technologie wykorzystywane w archeologii, działania popularyzatorskie oraz inicjatywy edukacyjne. W dalszej części wydarzenia przedstawione zostaną przykłady organizacji Europejskich Dni Archeologii w różnych regionach Polski, m.in. w Kaliszu, Lipowcu, Głogowie i Jeleniej Górze. Całość zakończy zwiedzanie Wieży Książęcej w Siedlęcinie.
Na wydarzenie obowiązuje rejestracja. Formularz rejestracyjny aktywny do 30 maja 2026 r.
Wieża Książęca w Siedlęcinie
Miejscem inauguracji będzie Wieża Książęca w Siedlęcinie – jeden z najcenniejszych zabytków średniowiecznej architektury świeckiej w Polsce i Europie Środkowej. Obiekt położony jest około 5 kilometrów na północ od Jelenia Góra, w malowniczej dolinie rzeki Bóbr.
Wieża została wzniesiona w latach 1313–1315 z fundacji księcia jaworskiego Henryka I. To największa średniowieczna wieża mieszkalna na Śląsku i jedna z najlepiej zachowanych budowli tego typu w Europie Środkowej. Jej wyjątkowość wynika z zachowania oryginalnej substancji zabytkowej, w tym najstarszych w Polsce drewnianych stropów oraz unikatowych średniowiecznych polichromii zdobiących reprezentacyjną aulę.
Pierwotnie była to pięciokondygnacyjna, podpiwniczona budowla otoczona fosą i murem obronnym. Drugie piętro pełniło funkcję reprezentacyjną, natomiast wyższe kondygnacje stanowiły prywatne apartamenty książęce. Dzięki przeprowadzonym badaniom dendrochronologicznym możliwe było precyzyjne określenie czasu budowy oraz kolejnych etapów przebudowy obiektu.
Malowidła w Siedlęcinie
Największym skarbem wieży są zachowane na drugim piętrze średniowieczne malowidła ścienne o tematyce arturiańskiej. To najstarsze w Polsce polichromie o tematyce świeckiej, a zarazem jedyny na świecie zachowany in situ przykład średniowiecznych malowideł przedstawiających legendę Sir Lancelota z Jeziora.
Polichromie powstały w XIV wieku z fundacji księcia Henryka I Jaworskiego oraz jego następcy Bolka II Małego. Centralną postacią kompozycji jest święty Krzysztof – patron rycerzy i symbol wierności chrześcijańskim ideałom. W kontraście do niego przedstawiono historię Lancelota, który ulega zakazanej miłości do królowej Ginewry, zdradzając swojego seniora – króla Artura.
Na ścianach auli zobaczyć można sceny przedstawiające wyprawy i pojedynki rycerzy Okrągłego Stołu, porwanie królowej Ginewry, a także symboliczne przedstawienia moralizatorskie odnoszące się do średniowiecznych wartości, cnót i przemijania. Szczególne znaczenie ma również motyw „Memento mori”, przypominający o kruchości życia i odpowiedzialności za własne czyny.
W auli zachowały się także szkice nigdy nieukończonych malowideł oraz dekoracje wnęk okiennych przedstawiające świętych, proroków i heraldyczne symbole późniejszych właścicieli wieży. Całość tworzy jeden z najcenniejszych zespołów średniowiecznego malarstwa ściennego w Europie.
Inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 będzie stanowić przestrzeń do wymiany doświadczeń między instytucjami, organizatorami wydarzeń i wszystkimi osobami zaangażowanymi w ochronę oraz upowszechnianie dziedzictwa archeologicznego. Do zobaczenia w czerwcu!
Inaugurację EDA 2026 organizuje Narodowy Instytut Dziedzictwa, we współpracy ze Stowarzyszeniem Wieża Książęca w Siedlęcinie, Fundacją „Zamek Chudów”, Ośrodkiem Kultury i Sztuki we Wrocławiu.
Wydarzenie zostało objęte patronatem honorowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Marszałka Województwa Dolnośląskiego Pawła Gancarza.
Patronami medialnymi wydarzenia są: Polskie Radio, TVP 3, serwis „Nauka w Polsce” oraz magazyn „Archeologia żywa”.
Patronem Europejskich Dni Archeologii jest Alain Berset, Sekretarz Generalny Rady Europy.
Konferencja prasowa oraz cała inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 będą transmitowane online na kanale YouTube NID TV.
