W drewnianych kościołach, willach letniskowych i domach z podcieniami zapisane są setki lokalnych historii – właśnie im poświęcone było ogólnopolskie seminarium podsumowujące III edycję Dni Architektury Drewnianej (DAD 2025), które odbyło się 21–22 listopada 2025 roku w Pałacu Krzysztofory, oddziale Muzeum Krakowa. Przez dwa dni Kraków stał się miejscem intensywnej wymiany doświadczeń między naukowcami, konserwatorami, rzemieślnikami, właścicielami domów drewnianych i społecznikami, którzy szukali odpowiedzi na pytanie, jak skutecznie chronić i mądrze wykorzystywać dziedzictwo architektury drewnianej w Polsce.
Wydarzenie było organizowane przez Pracownię Terenową Centrum Architektury Drewnianej NID w Zakopanem we współpracy z partnerem – Muzeum Krakowa. W wydarzeniu udział wzięli dyrektorka NID Marlena Happach oraz zastępcy dyrektorki NID Karol Czajkowski, Anna Zawadzka i Natalia Dzieduszycka, którzy aktywnie uczestniczyli w obradach oraz dyskusjach, podkreślając wagę integracji środowisk zaangażowanych w ochronę dziedzictwa architektury drewnianej.
Seminarium stało się platformą do prezentacji kluczowych wniosków z III edycji Dni Architektury Drewnianej – ogólnopolskiego programu, który w kilkunastu regionach Polski zjednoczył spacery architektoniczne, warsztaty rzemieślnicze, konsultacje eksperckie i spotkania społecznościowe; podsumowanie tegorocznych rezultatów przedstawiła kierowniczka Pracowni Terenowej Natalia Skiepko. Uczestnicy poznali inspirujące przykłady współpracy samorządów z instytucjami kultury, służbami konserwatorskimi i mieszkańcami, w tym udane projekty adaptacji drewnianych zabytków do nowoczesnych potrzeb.
Moderatorami paneli byli m.in. Monika Sabljak z Pracowni Terenowej Centrum Architektury Drewnianej NID w Zakopanem, kierowniczka Działu Kultury Tradycyjnej NID dr hab. Katarzyna Zalasińska oraz kierownik Oddziału Terenowego NID w Krakowie dr Witold Górny. Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się wystąpienia mistrzów ciesielstwa związanych ze Szkołami Ciesielskimi NID, pokazujące, że specjalistyczna wiedza rzemieślnicza jest kluczowa dla przyszłości wielu drewnianych obiektów – od wiejskich chałup po miejskie wille.
Pierwszy dzień seminarium poświęcono prezentacji rezultatów III edycji DAD w różnych regionach, przeglądowi najciekawszych wydarzeń i formatów działań oraz rozmowie o tym, jak angażować mieszkańców w opiekę nad drewnianą architekturą. Całość obrad z tego dnia można obejrzeć w relacji wideo na profilu Narodowego Instytutu Dziedzictwa na Facebooku: https://fb.watch/DOICqYAoLN/, co pozwala wrócić do najważniejszych wystąpień i dyskusji lub zapoznać się z nimi osobom, które nie mogły być obecne w Krakowie.
Drugiego dnia uwaga uczestników skupiła się na praktycznych aspektach ochrony – od diagnostyki i napraw konstrukcji po dobór materiałów i standardy dokumentacji. W panelach i wystąpieniach omawiano m.in. możliwości wsparcia właścicieli zabytkowych domów drewnianych, rolę lokalnych społeczności w procesie opieki nad obiektami oraz wyzwania związane ze zmianami klimatu i warunkami użytkowania. Nagranie drugiego dnia seminarium jest dostępne na kanale YouTube NID TV: https://www.youtube.com/live/V5u-k7DTzxQ.
Seminarium w Krakowie stało się ważnym krokiem w dalszym rozwijaniu Dni Architektury Drewnianej jako programu, który realnie wspiera ochronę drewnianych zabytków, wzmacnia lokalne partnerstwa i buduje świadomość wartości tego dziedzictwa. Wnioski i rekomendacje wypracowane podczas debat posłużą do planowania kolejnych edycji – tak, aby jeszcze skuteczniej łączyć wiedzę ekspertów, doświadczenie rzemieślników i zaangażowanie mieszkańców w troskę o drewnianą architekturę w całej Polsce.
