W dniach 18–20 września 2025 roku w Gdyni odbyła się jubileuszowa, 10. Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Modernizm w Europie – modernizm w Gdyni. Ochrona i konserwacja zabytkowych zespołów modernistycznych”. Wydarzenie zgromadziło ekspertów z Polski i zagranicy, potwierdzając rolę Gdyni jako jednego z najważniejszych ośrodków badań nad architekturą modernistyczną.

Podczas otwarcia rzeczniczka prasowa Narodowego Instytutu Dziedzictwa Patrycja Adamczyk odczytała list skierowany do uczestników przez dyrektorkę NID Marlenę Happach.

– Jest mi niezwykle miło powitać wszystkich uczestników 10. Międzynarodowej Konferencji Naukowej (…) To dla Narodowego Instytutu Dziedzictwa wielki zaszczyt, że w jubileuszowej edycji tego wydarzenia możemy współtworzyć przestrzeń wymiany wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie ochrony i konserwacji architektury modernistycznej – podkreślono w piśmie.

Dyrektorka NID przypomniała także o wyjątkowej randze gdyńskiego modernizmu:

– Modernizm, a szczególnie modernistyczne Śródmieście Gdyni, to nie tylko fragment historii architektury, ale także świadectwo ambicji, nowoczesności i odwagi II Rzeczypospolitej. Jego duża wartość została już dostrzeżona: wpis do rejestru zabytków w 2007 roku, ustanowienie Pomnikiem Historii w roku 2015, a w 2023 – nominacja do Listy światowego dziedzictwa UNESCO.

Jak zaznaczyła, rozmowa o modernizmie to jednocześnie refleksja nad przyszłością:

– Dzisiejsza konferencja doskonale wpisuje się w priorytety Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Rozmowa o konserwacji i zarządzaniu zespołami modernistycznymi to rozmowa o przyszłości. O tym, jak zachować dziedzictwo młode, wciąż nie zawsze doceniane, a już zagrożone.

Obrady podzielone zostały na kilka sesji tematycznych, podczas których dyskutowano m.in. o wyzwaniach ochrony architektury modernistycznej w epoce globalnych kryzysów, przykładach rewaloryzacji osiedli mieszkaniowych z XX wieku, praktyce wpisywania modernistycznych zespołów na Listę UNESCO czy o perspektywach Gdyni jako kandydata do tego prestiżowego grona. Wystąpienia zaprezentowali badacze i konserwatorzy z Polski, Czech, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch, Izraela, Indii, Brazylii, Litwy i Ukrainy. Program uzupełniła projekcja klasycznego filmu dokumentalnego „Białe miasto nad zatoką” z 1961 roku.

W obradach uczestniczyli specjaliści z miast o podobnym charakterze, wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – m.in. prof. Deepika Gandhi (Chandigarh, Indie), prof. Eduardo Pierrotti Rossetti (Brasilia, Brazylia), dr Jeremie Hoffmann (Tel Awiw-Jafa, Izrael), prof. Marija Drėmaitė (Uniwersytet Wileński, Litwa), dr Christoph Rauhut (Berlin, Niemcy). Keynote speakerem był prof. Edward Denison z The Bartlett School of Architecture, University College London.

Konferencja miała charakter otwarty i bezpłatny. Obrady prowadzone były w języku polskim i angielskim, z tłumaczeniem symultanicznym. Dzięki transmisji online (dzień 1, dzień 2) mogły w nich uczestniczyć osoby z całego świata.

Organizatorem konferencji było Miasto Gdynia, współorganizatorem Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej.

Honorowy patronat nad konferencją objęło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Wojewoda Pomorski oraz Marszałek Województwa Pomorskiego. Ponadto patronat naukowy nad wydarzeniem sprawuje Polski Komitet Narodowy ICOMOS, DOCOMOMO International oraz Europa Nostra.

Patronat medialny: Architektura & Biznes, Renowacje i Zabytki, Spotkania z Zabytkami, trojmiasto.pl, TVP3 Gdańsk, Architektura Murator

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.