W Księgarni NID dostępny jest już nowy numer Kuriera Konserwatorskiego 2024 nr 24, w którym publikujemy rekomendacje dotyczące postępowania z historycznymi nawierzchniami.
“Kurier Konserwatorski” jest źródłem wiedzy dla osób zajmujących się ochroną zabytków, oferując instrukcje, rekomendacje i opinie na temat prawnych aspektów ochrony zabytków, odpowiednich procedur administracyjnych oraz standardów konserwatorskich.
Najnowsze wydanie “Kuriera Konserwatorskiego”, poświęcone historycznym nawierzchniom ulic i chodników, podkreśla wartość tych powierzchni, traktowanych jako “piąta elewacja” w kontekście urbanistycznym. Narodowy Instytut Dziedzictwa opracował rekomendacje dotyczące postępowania z historycznymi nawierzchniami na obszarach podlegających ochronie konserwatorskiej na zlecenie Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ramach tego zadania zebrano obszerny materiał opisowy i fotograficzny z całej Polski, prezentujący zarówno dobrze zachowane historyczne nawierzchnie, przykłady modernizacji z uwzględnieniem lokalnej specyfiki, a także realizacji nieudanych, tłumacząc błędy popełnione w zakresie estetyki, funkcjonalności, spójności z zabudową miejską czy pozbawienia wartości historycznej. Zwrócono również uwagę na elementy towarzyszące nawierzchniom: krawężniki, rynsztoki, słupy, przystanki, tory, infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, latarnie, fontanny, zdroje publiczne, pachołki, słupki z nazwami ulic oraz zieleń.
![](https://nid.pl/wp-content/uploads/2024/08/Zbaszyn-rynek.-Drzewa-w-chodniku-koliduja-z-ruchem-pieszym-pozostawiono-zbyt-male-misy-wokol-pni.-Fot.-R.-Banach-2012-v1-1024x683.jpg)
Jak podkreślają autorzy opracowania rekomendacji – Agnieszka Olczyk, Janusz Opaska oraz dr Renata Stachańczyk -“Bieżącemu użytkowaniu nawierzchni na historycznych obszarach zurbanizowanych powinna towarzyszyć świadomość ich autentyzmu, wartości zabytkowych oraz integralności estetycznej z wnętrzem architektoniczno-urbanistycznym. Wyjątkowość historycznych nawierzchni wiąże się po pierwsze z zachowaniem oryginalnego materiału kamiennego o określonej teksturze, kolorystyce, fakturze i wielkości, przeważnie już niemożliwego do precyzyjnego odtworzenia ze względu na wyczerpanie się złóż budulca albo zmechanizowany sposób obróbki i standaryzację określaną przez normy europejskie. Po drugie wynika z kunsztu tradycyjnego rzemiosła brukarskiego, a więc umiejętności obecnie już niemal zapomnianych ze względu na zmianę technologii wykonywania nowych nawierzchni. Historyczne nawierzchnie powinny być zatem traktowane jako cenny i trudno odnawialny zasób zabytkowy.”
![](https://nid.pl/wp-content/uploads/2024/08/Torun-ul.-Pod-Krzywa-Wieza-stan-na-rok-2003-fot.-R.-Kola-1024x768.jpg)
![](https://nid.pl/wp-content/uploads/2024/08/Torun-ul.-Pod-Krzywa-Wieza-stan-na-rok-2020-fot.-R.-Kola-1024x768.jpg)
Oprócz rekomendacji w najnowszym numerze znajduje się również artykuł Andrzeja Billerta – “Ochrona zabytkowych nawierzchni dróg, ulic i placów”. Autor zwraca uwagę na to, że “sprawa ochrony historycznych nawierzchni wydaje się pilna, ponieważ każdego roku jest rozbieranych lub istotnie przebudowywanych wiele zabytkowych nawierzchni i nie pozostaje po nich żaden ślad, choćby w formie zdjęcia czy inwentaryzacji. Niechronione czy niedostatecznie chronione przez prawo giną bezpowrotnie bez nierozpoznanej wartości”.
![](https://nid.pl/wp-content/uploads/2024/08/Gryfice-rynek-2020-rok-fot.-T.-Prajzendanc-1024x767.jpg)
2020 rok, fot. T. Prajzendanc
Jeśli chcesz dowiedzieć się jak ocenić wartość historycznej nawierzchni, poznać dobre praktyki związane z jej remontem i zwiększyć świadomość na temat negatywnych konsekwencji estetycznych i funkcjonalnych związanych z nieprawidłowo przeprowadzonymi modernizacjami – pobierz nowy numer Kuriera Konserwatorskiego 2024 nr 24 w Księgarni NID klikając na okładkę poniżej.
![](https://nid.pl/wp-content/uploads/2024/08/kurier-konserwatorski-24-2024.jpg)