Jak dziś opowiadać o archeologii, by angażowała lokalne społeczności? Jaką rolę w ochronie dziedzictwa odgrywają wolontariusze i pasjonaci historii? I dlaczego średniowieczna Wieża Książęca w Siedlęcinie stanie się w czerwcu miejscem spotkania miłośników archeologii z całej Polski? Zapraszamy na konferencję prasową inaugurującą Europejskie Dni Archeologii 2026, która odbędzie się 9 czerwca o godz. 11.00 w Wieży Książęcej w Siedlęcinie. Tegoroczne wydarzenie poświęcone będzie społecznemu zaangażowaniu i wolontariatowi w popularyzacji dziedzictwa archeologicznego.

O #EDA

Europejskie Dni Archeologii (#EDA) to cykl wydarzeń organizowanych co roku w trzeci weekend czerwca w całej Europie. W dniach 12-14 czerwca 2026 archeolodzy, muzealnicy i edukatorzy ponownie zaproszą zwiedzających do wspólnego odkrywania dziedzictwa archeologicznego podczas wystaw, warsztatów, wykładów i spotkań popularyzujących wiedzę o przeszłości.

EDA to okazja do bezpośredniego kontaktu z dziedzictwem archeologicznym. W całej Polsce archeolodzy, muzealnicy i edukatorzy zapraszają na wystawy, warsztaty, wykłady, pikniki archeologiczne oraz zwiedzanie miejsc zwykle niedostępnych dla publiczności. Wydarzenia organizowane pod szyldem EDA skierowane są zarówno do rodzin z dziećmi, młodzieży, jak i dorosłych pasjonatów historii i kultury.

Europejskie Dni Archeologii w Polsce rozwijają się z roku na rok. W ostatnich edycjach dziesiątki instytucji i organizatorów przygotowały setki wydarzeń popularyzujących archeologię i ochronę dziedzictwa. W 2024 ponad 65 organizatorów przygotowało ponad 150 wydarzeń. Rok temu ponad 80 organizatorów i współorganizatorów przygotowało dla zwiedzających 200 wydarzeń.

Niezależnie od liczby rekordów, EDA 2026 pozostaje przede wszystkim świętem ludzi ciekawych przeszłości i miejscem spotkania z historią.

Weekend z archeologią odbywa się w Polsce od 2019 roku, ale zapoczątkowany został już w 2010 roku jako wydarzenie francuskie. Pomysłodawcą i głównym organizatorem jest Narodowy Instytut Archeologicznych Badań Ratowniczych we Francji (Inrap).

Program inauguracji EDA 2026

Ogólnopolska inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 odbędzie się 9 czerwca 2026 roku pod hasłem: „Zaangażowanie społeczne i wolontariat w popularyzacji dziedzictwa archeologicznego”.

W programie przewidziano konferencję prasową, wystąpienia otwierające oraz cykl prelekcji poświęconych historii i badaniom Wieży Książęcej w Siedlęcinie. Uczestnicy będą mogli wysłuchać wykładów dotyczących m.in. najnowszych badań nad obiektem, cyfrowej dokumentacji zabytku oraz roli lokalnych społeczności i wolontariatu w ochronie dziedzictwa kulturowego.

Zaplanowano również przestrzeń aktywną prezentującą nowoczesne technologie wykorzystywane w archeologii, działania popularyzatorskie oraz inicjatywy edukacyjne. W dalszej części wydarzenia przedstawione zostaną przykłady organizacji Europejskich Dni Archeologii w różnych regionach Polski, m.in. w Kaliszu, Lipowcu, Głogowie i Jeleniej Górze. Całość zakończy zwiedzanie Wieży Książęcej w Siedlęcinie.

Na wydarzenie obowiązuje rejestracja. Formularz rejestracyjny aktywny do 30 maja 2026 r.

Wieża Książęca w Siedlęcinie

Miejscem inauguracji będzie Wieża Książęca w Siedlęcinie – jeden z najcenniejszych zabytków średniowiecznej architektury świeckiej w Polsce i Europie Środkowej. Obiekt położony jest około 5 kilometrów na północ od Jelenia Góra, w malowniczej dolinie rzeki Bóbr.

Wieża została wzniesiona w latach 1313–1315 z fundacji księcia jaworskiego Henryka I. To największa średniowieczna wieża mieszkalna na Śląsku i jedna z najlepiej zachowanych budowli tego typu w Europie Środkowej. Jej wyjątkowość wynika z zachowania oryginalnej substancji zabytkowej, w tym najstarszych w Polsce drewnianych stropów oraz unikatowych średniowiecznych polichromii zdobiących reprezentacyjną aulę.

Pierwotnie była to pięciokondygnacyjna, podpiwniczona budowla otoczona fosą i murem obronnym. Drugie piętro pełniło funkcję reprezentacyjną, natomiast wyższe kondygnacje stanowiły prywatne apartamenty książęce. Dzięki przeprowadzonym badaniom dendrochronologicznym możliwe było precyzyjne określenie czasu budowy oraz kolejnych etapów przebudowy obiektu.

Malowidła w Siedlęcinie

Największym skarbem wieży są zachowane na drugim piętrze średniowieczne malowidła ścienne o tematyce arturiańskiej. To najstarsze w Polsce polichromie o tematyce świeckiej, a zarazem jedyny na świecie zachowany in situ przykład średniowiecznych malowideł przedstawiających legendę Sir Lancelota z Jeziora.

Polichromie powstały w XIV wieku z fundacji księcia Henryka I Jaworskiego oraz jego następcy Bolka II Małego. Centralną postacią kompozycji jest święty Krzysztof – patron rycerzy i symbol wierności chrześcijańskim ideałom. W kontraście do niego przedstawiono historię Lancelota, który ulega zakazanej miłości do królowej Ginewry, zdradzając swojego seniora – króla Artura.

Na ścianach auli zobaczyć można sceny przedstawiające wyprawy i pojedynki rycerzy Okrągłego Stołu, porwanie królowej Ginewry, a także symboliczne przedstawienia moralizatorskie odnoszące się do średniowiecznych wartości, cnót i przemijania. Szczególne znaczenie ma również motyw „Memento mori”, przypominający o kruchości życia i odpowiedzialności za własne czyny.

W auli zachowały się także szkice nigdy nieukończonych malowideł oraz dekoracje wnęk okiennych przedstawiające świętych, proroków i heraldyczne symbole późniejszych właścicieli wieży. Całość tworzy jeden z najcenniejszych zespołów średniowiecznego malarstwa ściennego w Europie.

Inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 będzie stanowić przestrzeń do wymiany doświadczeń między instytucjami, organizatorami wydarzeń i wszystkimi osobami zaangażowanymi w ochronę oraz upowszechnianie dziedzictwa archeologicznego. Do zobaczenia w czerwcu!

Inaugurację EDA 2026 organizuje Narodowy Instytut Dziedzictwa, we współpracy ze Stowarzyszeniem Wieża Książęca w Siedlęcinie, Fundacją „Zamek Chudów”, Ośrodkiem Kultury i Sztuki we Wrocławiu.

Wydarzenie zostało objęte patronatem honorowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Marszałka Województwa Dolnośląskiego Pawła Gancarza.

Patronami medialnymi wydarzenia są: Polskie Radio, TVP 3, serwis „Nauka w Polsce” oraz magazyn „Archeologia żywa”.

Patronem Europejskich Dni Archeologii jest Alain Berset, Sekretarz Generalny Rady Europy.

Konferencja prasowa

Konferencja prasowa odbędzie się:
📅 9 czerwca 2026 r.
🕛 godz. 11:00
📍 w Wieży Książęcej w Siedlęcinie, ul. Długa 21, 58-522 Siedlęcin
🎥 Konferencja prasowa oraz cała inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 będą transmitowane online na kanale YouTube NID TV.

Kontakt dla mediów:

Patrycja Adamczyk
telefon: +48 609 008 643
e-mail: padamczyk@nid.pl