W Parku Mużakowskim, 18 czerwca 2026 roku, odbyła się konferencja prasowa podsumowująca projekt INTERREG „Park Mużakowski – zwiększenie atrakcyjności turystycznej i dostępności obiektu światowego dziedzictwa UNESCO”. Przedstawiciele Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz Fundacji „Park Księcia Pücklera Bad Muskau” zaprezentowali efekty inwestycji zrealizowanych w ramach Programu Interreg Polska–Saksonia 2021–2027.
Celem konferencji było przedstawienie efektów kilkuletnich działań inwestycyjnych, edukacyjnych i organizacyjnych podjętych na rzecz jednego z najcenniejszych krajobrazów kulturowych Europy, a także zarysowanie kierunków dalszego rozwoju Parku Mużakowskiego.
Spotkanie prowadziła rzecznik prasowa Narodowego Instytutu Dziedzictwa Patrycja Adamczyk. Powitała zgromadzonych gości i przypomniała, że Park Mużakowski pozostaje obiektem o szczególnym charakterze, który jest wspólną odpowiedzialnością Polski i Niemiec.
Park Mużakowski
Zastępczyni dyrektorki Narodowego Instytutu Dziedzictwa Natalia Dzieduszycka w swoim przemówieniu podkreśliła, że Park Mużakowski to nie tylko największy park krajobrazowy w stylu angielskim w Europie Środkowej, ale przede wszystkim wyjątkowy przykład krajobrazu kulturowego. Założenie twórcy parku, Hermanna von Pücklera-Muskau, funkcjonuje dziś na terenie dwóch państw i jest zarządzane przez dwie odrębne instytucje, pozostając jednocześnie jednym parkiem i jednym dziedzictwem.
Realizacja jakiegokolwiek projektu na obiekcie wpisanym na Listę światowego dziedzictwa UNESCO wymaga szczególnej rozwagi – konieczne jest nieustanne poszukiwanie równowagi między ochroną historycznej substancji zabytkowej a potrzebami współczesnych użytkowników. Tę zasadę przyjęto jako punkt wyjścia dla wszystkich działań projektowych.
Jednym z priorytetowych obszarów projektu była poprawa dostępności na terenie parku. W ramach przedsięwzięcia zakupiono dwa pojazdy elektryczne. Jeden przeznaczony jest do codziennej obsługi i utrzymania terenu, drugi specjalnie dostosowano do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością i wyposażono w system nagłośnienia, umożliwiający prowadzenie zwiedzania. Rozwiązanie to otworzyło możliwość poznawania najcenniejszych części parku przed osobami, które wcześniej nie mogły w pełni korzystać z jego walorów.
Przygotowano również nowe mapy parku w wersji polskiej i niemieckiej, w tym specjalne opracowania dla osób niedowidzących. Na terenie obiektu montowane są nowe tablice informacyjne oraz słupki z kodami QR, prowadzącymi do materiałów online i interaktywnej wycieczki. Współczesne udostępnianie dziedzictwa wymaga bowiem łączenia tradycyjnych metod interpretacji historii z nowoczesnymi technologiami.
Edukacja dla pokoleń
Drugim filarem projektu jest edukacja, rozumiana jako budowanie świadomości kulturowej, a nie wyłącznie oferta rekreacyjna. W ramach projektu zrealizowano cykl spacerów historycznych, przyrodniczych i krajobrazowych, w tym oprowadzania poświęcone postaci i twórczości Hermanna von Pücklera-Muskau, a także wycieczki rowerowe.
Szczególną popularnością cieszą się wydarzenia sezonowe – majówki organizowane jako inauguracja sezonu turystycznego oraz kontynuowane Święto Parku Mużakowskiego, obchodzone po obu stronach granicy. Największym wydarzeniem kulturalnym projektu był koncert Filharmonii Zielonogórskiej w czerwcu 2024 roku, towarzyszący obchodom Święta Parku, pokazujący, jak skutecznie można połączyć tradycję muzyczną z historyczną przestrzenią parkową. W trakcie obchodów 20-lecia wpisu Parku Mużakowskiego na Listę światowego dziedzictwa UNESCO odbył się również symboliczny koncert Drezdeńskiej Orkiestry Rezydencyjnej.
Jednym z najcenniejszych efektów projektu jest przybliżenie współczesnym odbiorcom postaci samego twórcy parku. W ramach przedsięwzięcia przygotowano polskie i niemieckie wydanie dzieła Hermanna von Pücklera-Muskau „Szkice o ogrodnictwie krajobrazowym wraz z opisem praktycznych zastosowań w Mużakowie” – co istotne, było to pierwsze w historii tłumaczenie tej pracy na język polski. Wydano również unikalne teki ze szkicami, dające pełny wgląd w warsztat autora i czyniące jego dziedzictwo bardziej dostępnym dla współczesnego czytelnika.
Projekt objął również wdrożenie nowoczesnego systemu zarządzania parkiem. Zainstalowany system monitoringu ruchu turystycznego. Z analiz wynika, że w dni robocze park odwiedza niespełna 1000 osób na dobę, a w weekendy liczba ta wzrasta średnio do około 1650 odwiedzających dziennie. System uzupełniają fotopułapki monitorujące stan przyrody i wspierające bezpieczeństwo na terenie parku. Jak zaznaczyła zastępczyni dyrektorki NID Natalia Dzieduszycka, są to działania często niewidoczne dla zwiedzających, lecz kluczowe dla skutecznej ochrony obiektu.
Kolejnym istotnym rezultatem projektu jest nowa odsłona strony internetowej Parku Mużakowskiego, funkcjonująca jako rozbudowana baza wiedzy w językach polskim i niemieckim, z interaktywną mapą umożliwiającą samodzielne zwiedzanie. W przyszłości planowane jest dodawanie nowych treści, materiałów multimedialnych i kolejnych wersji językowych.
Podsumowując swoje wystąpienie, Natalia Dzieduszycka zapewniła, że największym osiągnięciem projektu nie są jednak pojedyncze inwestycje, lecz stworzenie trwałych podstaw dalszej współpracy polsko-niemieckiej. Jak podkreśliła, ostatnie lata udowodniły, że możliwe jest skuteczne, ponadgraniczne zarządzanie wspólnym dziedzictwem.
Wyposażenie i rosnąca frekwencja
Głos zabrał także prezes Fundacji „Park Księcia Pücklera Bad Muskau” Cord Panning. Mówca zwrócił uwagę na praktyczny wymiar współpracy – ujednolicenie elementów małej architektury po obu stronach granicy. Przedstawił nowe wzory ławek kamiennych i drewnianych oraz koszy na śmieci, opracowane na bazie propozycji zgłoszonych przez stronę polską i przyjęte jako wspólny standard dla obu części parku. Jak zaznaczył, rozwiązanie sprawdziło się na tyle dobrze, że poza zakresem projektu zamówiono już dodatkowych dziesięć takich ławek.
Podczas konferencji prasowej obecny był również burmistrz Bad Muskau Thomas Krahl, który podczas dyskusji odniósł się również do wydarzeń kulturalnych zrealizowanych w ramach projektu, oceniając je jako duży sukces artystyczny i frekwencyjny. Podkreślił także, że projekt przyczynił się do wzmocnienia bieżącej współpracy między partnerami po obu stronach granicy, zapowiadając kontynuację wspólnych działań, zarówno w ramach kolejnych projektów unijnych, jak i w codziennej pracy nad utrzymaniem parku.
Wspólna debata o przyszłości Parku Mużakowskiego
Podsumowując konferencję, jej uczestnicy zgodnie podkreślali, że projekt zrealizowany w ramach Programu Interreg Polska–Saksonia 2021–2027 nie tylko poprawił dostępność i atrakcyjność Parku Mużakowskiego, lecz przede wszystkim umocnił instytucjonalne i osobiste relacje między partnerami po obu stronach granicy. Rosnąca z miesiąca na miesiąc liczba odwiedzających stanowi sukces turystyczny i impuls dla rozwoju całego regionu.
Spotkanie zakończono spacerem po Parku Mużakowskim z przewodnikiem. Dziękujemy wszystkim uczestnikom za obecność i partnerowi projektu za współpracę.
