DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Zabytki w regionie
          Miejsca wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO:

          Pomniki historii:

          Inne ważne zabytki regionu

          Na terenie obejmującym województwo mazowieckie zarejestrowanych jest 6249 (dane KOBiDZ) obiektów zabytkowych w grupie zabytków nieruchomych, którą tworzą zarówno pojedyncze obiekty architektoniczne, ich zespoły czy całe układy urbanistyczne. Poza większymi ośrodkami miejskimi są to obiekty rozproszone po mniejszych miejscowościach i wsiach, często z dala od linii komunikacyjnych. Chronologia ich sięga od XII do XX wieku. Do grupy najcenniejszych i najbardziej znanych zabytków należy warszawska Starówka, uhonorowana wpisem na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako pierwsza na taką skalę odbudowa połączona z rekonstrukcją historycznego założenia miejskiego, oraz historyczne centrum miasta Warszawy wraz z Traktem Królewskim i Wilanowem, uznane za Pomnik Historii. Zarówno prace nad wpisem zabytków do rejestru, jak i powyższe, podnoszące rangę zabytku wpisy jako Pomnik Historii czy UNESCO, mają charakter otwarty i ciągły. Dlatego też podane informacje liczbowe z roku na roku ulegają zamianie.

          Równie otwarty charakter posiada wiedza o zabytkach, gromadzona w różnorodnej formie w dokumentacjach czy publikacjach. Każda praca konserwatorska przy zabytkach, szczególnie w przypadku tych najstarszych, może wnieść wiele nowych informacji, nierzadko zmieniając przyjętą powszechnie metrykę zabytku czy jego wartości. Dlatego zabytek, jako materialny ślad działalności człowieka w różnych epokach, może posiadać wiele nawarstwień świadczących o naszej przeszłości a za tym nadal wiele tajemnic.
          Poniższe przykłady zabytków na terenie województwa mazowieckiego w odniesieniu do chronologii ich powstania stanowią subiektywny wybór, ilustrujący opis zasobu.

          Z najwcześniejszego okresu pochodzi katedra w Płocku i kościół klasztorny kanoników regularnych w Czerwińsku, ufundowane w 1 ćw. XII w. przez biskupa płockiego Aleksandra z Malonne. Romański charakter odzwierciedla jedynie kościół czerwiński, którego znaczenie w skali kraju podnoszą jedne z nielicznych w Polsce zachowane romańskie malowidła ścienne. Z okresu średniowiecza pochodzą zabytki reprezentowane głównie przez obiekty sakralne, które jako nieliczne budowle były murowane. Cechą charakterystyczną dla tej grupy jest również to, że budowle te ulegały z czasem licznym przebudowom, dlatego też obecny ich wygląd nosi wiele nawarstwień następujących po sobie epok np. kolegiata w Pułtusku, kościół nowomiejski farny w Warszawie, kościół farny w Ciechanowie czy liczna grupa kościołów i założeń klasztornych tego okresu: Dominikanów, Bernardynów, Augustianów, Karmelitów. Ciekawy przykład gotyckiej budowli, którego centralna bryła jest rzadkością w skali kraju, stanowi XV wieczny kościół w Miszewie Murowanym koło Płocka. Nieliczną grupę obiektów architektury świeckiej stanowią zachowane zazwyczaj jako forma historycznej ruiny zamki obronne w Czersku, Ciechanowie, Liwie i Sochaczewie. O istnieniu innych zamków świadczą zachowane fragmenty budowli np. w Płocku czy Szreńsku lub jedynie w warstwie podziemnej np. Zakroczym. W przypadku średniowiecznych zamków w Pułtusku i Szydłowcu, obiekty te przechodząc liczne epokowe rozbudowy, służą do czasów obecnych, pierwszy jako siedziba Stowarzyszenia Wspólnota Polska a drugi jako ośrodek kultury i Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych.

          Ciekawym przykładem zabytku, świadczącym o rozwoju urbanistycznym miast, jest Miasto Kazimierzowskie w Radomiu – rozplanowane w formie owalu, zachowane za przyczyną przeniesienia centrum miasta poza historyczne mury.

          Epokę renesansu reprezentuje dwór w Chrzęstnem koło Wołomina, posiadający późnorenesansowe sklepienia i mało spotykane na Mazowszu modrzewiowe stropy belkowe. Przykładem barokowej budowli jest pałac w Otwocku Wielkim, posiadający bogate wyposażenie wystroju elewacji jak i wnętrz. Wśród barokowych budowli sakralnych należy wskazać kościół w Kobyłce, czy kościoły w Węgrowie. Niewątpliwie interesującym założeniem przestrzennym z XVII w. jest rozplanowanie miasta Góra Kalwaria , nazywanego także Nowym Jeruzalem, jako drogi kalwaryjskiej. Zabytek w tym przypadku stanowi specyficzny dla epoki plan miasta w kształcie krzyża, jak również zabudowa, głównie sakralna powstała w ramach tego założenia. Równie interesujące koncepcje urbanistyczne i budowlane pojawiły się w stołecznej Warszawie, której krajobraz wzbogacały licznie powstające pałace miejskie i kościoły.

          Wiek XVIII i początek XIX, na który przypadają czasy stanisławowskie, Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego, charakteryzując się wzmożonym ruchem budowlanym, reprezentowany jest dużą ilością i różnorodnością zabytków. Tendencje do regulacji istniejących układów miejskich przekładają się na rozwój miast, którym przybywa zachowanej do dzisiaj zabudowy mieszkaniowej, jak i typowo miejskich budowli, jak ratusz, jatki, miejskie rogatki. Dla przykładu można wymienić w tej grupie szczególnie miasta Płock, Sochaczew, Radom, Siedlce. Zgodnie z planami Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych, rozwijane jest budownictwo związane z łącznością i rozwojem infrastruktury, np. karczmy, zajazdy, punkty pocztowe, kuźnie, zlokalizowane przy rozbudowanej sieci dróg – np. budynki zajadów pocztowych w Tarczynie, Jabłonnie, Miedznie. Odrębny temat stanowi budownictwo militarne, reprezentowane przez zespoły Twierdzy Modlin, Twierdzy Warszawa. Poza miastami powstają wielkie rezydencje wiejskie, złożone głównej budowli pałacowej położonej w otoczeniu parku i z licznych zabudowań gospodarczych i folwarku. Do czołowych zespołów pałacowo-parkowych należą np. Jabłonna, Mała Wieś, Sterdyń, Radziejowice, Młochów, Rybienko, Guzów.

          Pojawiają się nowe idee urbanistyczne odpowiadające nowym potrzebom industrializacji i uprzemysłowieniu ośrodków miejskich. Na tej kanwie powstaje na surowym korzeniu Żyrardów, oraz liczne w miastach dzielnice fabryczne. Dobrą komunikację i rozwój powstającym ośrodkom zapewnia sieć kolei żelaznej i towarzyszące im zabudowa dworców powstałych w poł XIX w.

          W 2 poł. XIX w. i pocz. XX rozpoczyna się poszukiwanie spokoju i wytchnienia, powstają liczne wokół Warszawy ośrodki miejskie i osady, odwołujące się do idealistycznych układów „miasta – ogrodu” np. Podkowa Leśna, czy innych form posiadających letniskowy charakter czy wręcz właściwości uzdrowiskowe, np. Otwock – kompleksy sanatoryjne, wille letniskowe „Świdermaier”, Konstancin Jeziorna - Zalesie, Milanówek. Charakterystycznym dla tego okresu stylem jest eklektyzm, czerpiący formy z różnych epok, czasem dowolnie je zestawiając, np. fantazyjne formy willi w Konstancinie, wystroje elewacji kamienic i pałaców miejskich w większych miastach.

          Równocześnie do opisywanych zjawisk budowlanych występujących w ośrodkach miejskich trwa charakterystyczny dla Mazowsza rozwój siedzib szlacheckich i drobnoszlacheckiego. W różnorodne, skromne formy dworów i dworków obfituje szczególnie rejon północnego Mazowsza i Podlasia, charakterystyczne obszary Kurpi, Puszczy Białej, które są jednocześnie terenami o silnie zakorzenionej tożsamości i tradycji ludowej. Trendy historyczne, poszukiwanie charakteru narodowego przeplatały się w okresie międzywojennym z nowoczesnym stylem modernizmu i funkcjonalizmu, które stały na przeciwnym biegunie. Styl ten wyrażany był w surowości obiektów inżynieryjnych ale też budynkach użyteczności publicznej i domach mieszkalnych. Do sztandarowych dzieł modernizmu należą m.in. dawne sanatorium gruźlicze w Otwocku czy warszawski kompleks budynków Akademii Wychowania Fizycznego. Na zakończenie tego przekroju zabytków Mazowsza wymienić należy dzieła powstałe w epoce socrealizmu, które reprezentuje Pałac Kultury i Nauki czy kino Ochota w Warszawie.