DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Zabytki w regionie
          Miejsca wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO: Pomniki historii: Parki kulturowe:
          • Park Kulturowy Kotliny Zakopiańskiej
          • Kraków. Park kulturowy „Stare Miasto”
          Inne ważne zabytki: Kulturowe szlaki tematyczne:
          Twierdza Kraków - zespół fortyfikacji z XIX i XX w. otaczających historyczne centrum Krakowa

          Kaplica Św_ Bronisławy.JPG  Kleparz.JPG  kocie uszy.JPG

          Początek nowożytnej twierdzy dały fortyfikacje T. Kościuszki. Opierając się na nich, Austriacy stworzyli rdzeń umocnień (1848, 1867), rozbudowany potem (około 1870, 1890, 1910) w największą twierdzę na terenie dawnej Rzeczypospolitej. W początkowej fazie I wojny światowej odegrała ona zasadniczą rolę, powstrzymując (16–25 XI; 4–13 XII 1914) ofensywę rosyjską i stając się podstawą do kontrofensywy (Limanowa, Karpaty, przełom 1914 i 1915). Zamieniona po 1920 w tzw. obóz warowny, mimo licznych planów nie została zmodernizowana. W 1939 zahamowała na krótko (1 dzień) uderzenie niemieckie. Współcześnie dawna twierdza stanowi największy w kraju poforteczny zespół zabytkowy. Najbardziej znanym jego elementem jest kopiec Kościuszki, otoczony fortyfikacjami z lat 1846–1848 i opatrzony kaplicą (1861). Sam kopiec usypano w latach 1820–1823 na Wzgórzu bł. Bronisławy z inicjatywy Senatu Wolnego Miasta Krakowa i zwieńczono tatrzańskim głazem przywiezionym z Kuźnic. Pobliski kopiec Niepodległości im. J. Piłsudskiego na Sowińcu usypano w latach 30. XX w. z inicjatywy Związku Legionistów Polskich. Kompleks zieleni wraz z kopcami tworzy jeden z ciekawszych w skali kraju zespół krajobrazu kulturowego.


          Biecz - układ urbanistyczny - miasto Rzeczypospolitej, na trakcie handlowym

          panorama.JPG  dzwonnica.JPG  fara.jpg  dom z basztą.JPG

          Biecz, niewielki, a niegdyś bogaty i ważny, od XII w. strzegł szlaku handlowego wiodącego do Polski z Węgier. Położone nad Ropą, miasto odznacza się piękną panoramą, w której dominują: wieża ratuszowa i masyw fary. Ratusz pierwotnie był gmachem gotyckim, wzniesionym w 2. połowie XIV w. Przebudowana w XVI w., budowla popadła w ruinę w XVIII stuleciu, podobnie jak całe miasteczko. Około 1830 władze zdecydowały się na częściową rozbiórką gmachu. Wokół Rynku i przy wychodzących z niego ulicach, zachowało się wiele starych domów: najładniejszy jest wzniesiony na początku XVI w., w którym – wedle tradycji – przyszedł na świat późniejszy biskup i znakomity historyk Marcin Kromer (1512–1589). W kamienicy tej dziś mieści się Muzeum Regionalne. W Bieczu zachowały się też fragmenty XIV-wiecznych fortyfikacji: przy wjeździe od strony zachodniej wyrasta okrągła baszta przylegająca do kamienicy zwanej „domem zbója Becza”, od którego miasto miało wziąć nazwę. W 1487, we wschodniej części Biecza zbudowano późnogotycki dom królewski, z czasem przebudowany i zaadaptowany na szpital pw. Ducha Świętego. Najważniejszym zabytkiem miasta jest fara pw. Bożego Ciała, dająca świetne wyobrażenie o bogactwie Biecza i ambicjach mieszczan. Wznosząc się nad drogą, narzuca się przybyszom swą monumentalną formą i wzniesioną obok dzwonnicą. Fara została zbudowana na przełomie XV i XVI w. (prace trwały do ok. 1519). Ma formę masywnej, niezbyt wysokiej, ale potężnej hali. Parokrotnie przebudowywana i odnawiana, fara zgromadziła w swym wnętrzu wspaniały zespół ołtarzy, stalli, ław, nagrobków i epitafiów. W prezbiterium, gdzie freski na sklepieniu są dziełem Włodzimierza Tetmajera, uwagę zwraca manierystyczny ołtarz, okazałe stalle i nagrobek, Mikołaja Ligęzy, kasztelana bieckiego, wykonany w 1578.

          Miasto zachowuje aurę autentyzmu, jest najlepszym w Małopolsce przykładem zabytkowego zespołu urbanistycznego narastającego przez wieki.


          Dolina Prądnika – krajobraz kulturowy

          Grodzisko.JPG  IMG_7695=1.JPG  kaplica na wodzie.JPG

          Pod względem nagromadzenia bogactwa przyrodniczego i kulturowego Dolina Prądnika jest jednym z najciekawszych rejonów w Europie. Na niewielkim obszarze występuje około 200 jaskiń, niezwykłe formacje skalne oraz jedna z najbogatszych w kraju szat roślinnych. Charakterystycznym elementem pejzażu są zamki w Ojcowie i Pieskowej Skale. Pierwotnie stanowiły własność monarszą – Ojców był ośrodkiem dóbr królewskich. Budowla popadła w całkowitą ruinę dopiero na przełomie XVIII i XIX w., a w 1829 zaczęto rozbierać jej mury. Trzon pierwotnej warowni tworzyła zachowana ośmioboczna wieża, zbudowana na wierzchołku skalnego cypla. Z XIV w. pochodzi mur biegnący po krawędziach wzgórza, z zachowaną bramą wjazdową. Pieskowa Skała w XVI w. znalazła się w rękach rodziny Szafrańców, którzy go przebudowali. Podczas owej przebudowy (zasadnicze prace trwały w latach 1542–1544) zamkowi nadano charakter późnorenesansowego obronnego pałacu, otaczając nieregularny dziedziniec arkadami filarowymi, pomiędzy którymi – w przyłuczach – umieszczono płaskorzeźbione maski, wzorowane na grafice Cornelisa Florisa z Antwerpii. Od frontu wybudowano loggię widokową oraz wieżę zegarową. W 1640 rezydencja weszła w posiadanie Zebrzydowskich, którzy przed połową stulecia ufortyfikowali potężnymi bastionami dziedziniec przed frontem. Ich zleceniodawcą był starosta lanckoroński Michał Zebrzydowski; on też kazał wybudować zamkową kaplicę. Wiele ze swej świetności Pieskowa Skała straciła w wyniku zniszczeń szwedzkich w 1655 i pożaru w 1718. W XIX w. ta potężna budowla zaczęła podupadać; zamieniono ją na hotel, zamurowano arkady dziedzińca. Dopiero gruntowna restauracja prowadzona od 1947 przywróciła jej dawną świetność. Obecnie zamek jest oddziałem Zamku Królewskiego na Wawelu i zawiera ekspozycję zabytków ruchomych z doby gotyku, renesansu i manieryzmu.
          W dolinie Prądnika ważnymi elementami są także czytelne relikty archeologiczne (jaskinie, schroniska skalne), tradycyjna zabudowa przemysłowa i zespół sakralny Grodziska oraz bogaty zespól zabudowy uzdrowiskowej.

          Ojc&oacute;w.JPG  Wielmoza.JPG  Zamek.JPG

          Dolina Prądnika ma bogatą historię i patriotyczne konotacje. Począwszy od wydarzeń związanych z walką Władysława Łokietka o tron krakowski i zjednoczenie Polski, przez historię powstańczą, zwłaszcza 1863 r., po dzieje uzdrowiska i obszaru turystyki narodowej (Góra Chełmowa, z której mieszkańcy zaboru rosyjskiego mogli oglądać panoramę Krakowa).


          Gorlice – krajobraz kulturowy – obszar bitwy gorlickiej z I wojny światowej i jej materialne ślady w postaci zespołu cmentarzy wojennych

          Pod koniec 1914 i na początku 1915 wojska rosyjskie zajęły prawie całą Galicję Wschodnią. Sztaby austriacki i niemiecki pospiesznie przygotowały plan kontrofensywy, która ruszyła 2 maja 1915 w rejonie Gorlic. Wojska cesarzy przełamały front rosyjski, a zwycięstwo zadecydowało o losach frontu wschodniego. W wyniku operacji gorlickiej 3 VI odzyskano Przemyśl, a 22 VI Lwów. Historycy wojskowości walki te porównują do Verdun.

          Biecz 2.JPG  Chojnik.jpg  Kr&oacute;lowa Polska.JPG

          Zabytki Gorlic zmiotła wojna, zostawiając w zamian rozległe cmentarze z tysiącami żołnierskich grobów. Ocalał renesansowy dwór Karwacjanów, kilka zabytkowych kamienic (przy Rynku, ul. Wąskiej i Ogrodowej) oraz kościół parafialny p.w. NMP z XIX w. Ciekawostką jest kapliczka z Chrystusem Frasobliwym, upamiętniające miejsca, gdzie po raz pierwszy zapłonęła uliczna latarnia naftowa.

          Zespół cmentarzy wojennych tworzą rozsiane na rozległym obszarze dawnego pola bitwy cmentarze wojskowe budowane przez jeńców wojennych w latach 1916 – 1918, projektowane przez wybitnych architektów wcielonych do armii austriackiej. Wśród projektantów pojawiają się nazwiska Dušana Jurkoviča, Hansa Mayra, Józefa Szczepkowskiego i innych. Cmentarze mają wartość dokumentacyjno – historyczną, sentymentalną oraz jako dzieła architektury, kompozycje ogrodowe i obiekty perfekcyjnie wkomponowane w krajobraz. Realizacje podporządkowane idei równości walczących stron w obliczu śmierci niosą głębokie przesłanie o wymiarze ogólnoludzkim.


          Krynica – zespół uzdrowiska (zabudowa, urbanistyka, zieleń) - uzdrowisko karpackie XIX i XX w.

          kaplica zdrojowa.JPG  Stary dom zdrojowy.jpg

          Krynica to jedno z najpopularniejszych i najbardziej prestiżowych polskich uzdrowisk, położone na pograniczu Beskidu Sądeckiego i Niskiego. Najstarsza wzmianka o osadzie Krzenycze pochodzi z 1547. W XVI w. wchodziła ona w skład tzw. państwa muszyńskiego, należącego do biskupów krakowskich, i była regionem aktywnej kolonizacji wołoskiej. Schyłek XVIII w. przyniósł wzrost zainteresowania górami, ich geologią i szatą roślinną. O karierze Krynicy przesądził Baltazar Hacqueta, który w 1790 zbadał i spopularyzował tutejsze wody mineralne. W 1807 uruchomiono pierwsze łazienki kąpielowe, a miejscowość urzędowo uznano za zdrój. Rozbudowa Krynicy nastąpiła w latach 1858–90. Do najokazalszych budynków należy neorenesansowy Dom Zdrojowy zbudowany w 1899 z inicjatywy Alfreda Potockiego. W latach 1912–1914 R. Zuber odkrył nowe źródła. Na początku XX w. miasto uporządkowano, m.in. przesuwając koryto potoku Kryniczanka. W okresie międzywojennym Krynica przeżyła chwile burzliwego rozwoju, stając się największym z polskich uzdrowisk. W 1926 wzniesiono nowoczesne Nowe Łazienki, w 1937 uruchomiono kolej linowo-szynową na Górę Parkową, a w 1939 oddano kuracjuszom luksusowy Nowy Dom Zdrojowy. W latach 1932–34 z inicjatywy Jana Kiepury wzniesiono pensjonat „Patria” wg projektu B. Pniewskiego. Podczas okupacji uzdrowisko było dostępne wyłącznie dla Niemców. Po wojnie Krynica stała się jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc kuracyjnych w Polsce. W Krynicy żył i tworzył najsłynniejszy polski malarz prymitywny, Nikifor Krynicki (zm. 1966). Ciekawym obiektem jest kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej, zbudowany w latach 1887–1892 według projektu Jana Zawiejskiego (1854–1922), powiększony i gruntownie przebudowany w latach 1932–1935 według projektu Franciszka Mączyńskiego (1874–1947).


          Niepołomice - układ urbanistyczny

          arkady.JPG  miasto.JPG 
          Niepołomice to miasteczko, które wyrosło z osady skupionej wokół Kazimierzowskiego zamku wzniesionego między starorzeczami Wisły i Puszczą Niepołomicką. Siedziba tętniła życiem w dobie jagiellońskiej, stanowiąc punkt wypadowy królewskich łowów i miejsce dyplomatycznych spotkań. Modernizowany dla Zygmunta Augusta zamek stał się kolejną, po Wawelu, regularnie rozplanowaną budowlą z arkadowym dziedzińcem (choć murowane krużganki wystawił dopiero w 1637 Stanisław Lubomirski). Podupadły po rozbiorach (drugie piętro rozebrano około 1800), zamek odnowiono w ostatnich latach. Miejscowy gotycki kościół NMP (Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat i Jedenastu Tysięcy Męczennic Kolońskich), fundowany był przez Kazimierza Wielkiego (1350–58), a przebudowany w 1690 przez Tylmana z Gameren. Ma dwie kaplice: Branickich (1595–1600, dzieło S. Gucciego) i Lubomirskich (1640). W zakrystii zachowały się XIV-wieczne freski, będące jedynym w Polsce przykładem malarstwa włoskiego trecenta.

          Stary Sącz - układ urbanistyczny

          08-09-07_219_Stary Sącz.jpg  ambona.jpg  brama.JPG

          Miasto na trakcie handlowym, klasztor klarysek, jako centrum administracji i kolonizacji regionu.

          Niewielkie, ale niegdyś ludne i ważne miasto, położone na szlaku handlowym wiodącym z Węgier, posiada liczne i interesujące zabytki: starą zabudowę miejską, gotycki kościół farny św. Elżbiety (pochodzący z XIV w.), a przede wszystkim zespół klasztoru ss. Klarysek. Rozwój miasta został zahamowany przez lokację konkurencyjnego Nowego Sącza, pozostało jednak ośrodkiem rozległych dóbr należących do klarysek. Klasztor klarysek został ufundowany w 1280 przez św. Kingę, córkę króla węgierskiego Beli IV, małżonkę księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego. Mimo że przyszło jej żyć w dramatycznych czasach najazdów tatarskich, księżna była osobą, której Sądecczyzna zawdzięcza fundament swego rozwoju. Jej działalność, a zarazem pobożność budziły już w średniowieczu kult, który wyrażał się licznymi wizerunkami świętej. Klasztor Klarysek stoi na niewysokiej skarpie, na skraju miasta, tworząc swą majestatyczną sylwetą wspaniałą panoramę, zwłaszcza gdy słońce rozjaśni górsko-lesiste krajobrazy zbiegu dolin Dunajca i Popradu. Zespół budowli, nad którym góruje strzelista wieża bramna (zwana też zegarową, późnorenesansowe dzieło Jana de Simoni z lat 1601–1605), otacza mur warowny z basztami (w dolnej partii średniowieczny). Gotycki kościół Świętej Trójcy został zbudowany przed 1332, a później nieco przebudowywany w duchu wczesnego baroku. Ma interesujące rozplanowanie wnętrza, z oratorium na piętrze przy nawie głównej. Ale przede wszystkim zachwyca wspaniały wystrój wnętrza, głównie barokowy. Uwagę zwracają stiukowe ołtarze (dzieło Baltazara Fontany z lat 1696–1699) i wystrój kaplicy pamiętającej św. Kingę. Szczególną sławą cieszy się ambona (zapewne z 1671), której nieznany snycerz nadał formę Drzewa Jessego. Do kościoła przylega niemal niedostępny – z uwagi na surowość reguły zakonnej – budynek klasztorny z krużgankami i sgrafittami Jana de Simoni.


          Zakopane – dzieła stylu zakopiańskiego

          Kościeliska 18.JPG  Krup&oacute;wki 10.JPG  Zakopane - historyczne letnisko.JPG

          Realizacje witkiewiczowskie, jako jedyny w swoim rodzaju przykład poszukiwania stylu narodowego w sztuce. Kunszt artystyczny i patriotyzm.

          W XIX w. Tatry w szybkim tempie stają się niezwykle popularne, a mała wioska Zakopane stała się miastem, uzdrowiskiem i... stolicą kulturalną nieistniejącej Polski. W jej cieniu rozwijała się kultura ludowa, która w XIX w. stała się inspiracją dla najwybitniejszych twórców kultury narodowej i potrafiła z tą kulturą nawiązać równorzędny dialog. Zakopane nie tylko zdołało „zgromadzić” w swej krótkiej historii zespół znakomitych obiektów architektonicznych, ale także dało nazwę jednemu z najpopularniejszych prądów w polskiej estetyce budowlanej. Styl zakopiański to najlepiej zachowany i nadal kontynuowany kierunek w architekturze regionalnej zarówno w budownictwie indywidualnym na Podhalu, jak i w obiektach publicznych. Drewniane wille, z najstarszą Kolibą z 1892 (dziś Muzeum Stylu Zakopiańskiego), są także dowodem wyjątkowego talentu Stanisława Witkiewicza. Willa Pod Jedlami – drewniane „góralskie dworzyszcze” na czterometrowej podmurówce z otwartą, zwróconą w stronę Tatr werandą – wzniesiono na wzgórzu zwanym Koziniec dla Jana G. Pawlikowskiego. Witkiewicz zaprojektował także wyposażenie domu, tworząc unikatowy przykład stylu w czystej postaci. Interesująca jest także kaplica w Jaszczurówce z 1908 i gmach Muzeum Tatrzańskiego z 1913. W miarę popularyzacji Tatr rosło zainteresowanie folklorem i sztuką mieszkających u ich stóp górali. Pojawił się styl zakopiański, zapoczątkowany na przełomie XIX i XX w. przez Stanisława Witkiewicza, stanowiący próbę przeciwstawienia się kosmopolitycznej modzie na architekturę „szwajcarską”, nawiązanie do rozwiązań konstrukcyjnych i detalu architektonicznego rodzimych chałup podhalańskich. Uznano bowiem, że kryją się w nich cechy „dawnego stylu polskiego”. Inspiracją był choćby pobliski Chochołów. Styl zakopiański jest dziś jednym z najlepiej zachowanych i kontynuowanych kierunków w architekturze regionalnej.

          184_8455.JPG  jaszczur&oacute;wka.JPG



          SZLAK ARCHITEKTURY DREWNIANEJ

          Szlak Architektury Drewnianej - główny „produkt turystyczny” województwa małopolskiego - prezentuje różnorodne i unikatowe zabytki budownictwa drewnianego. Łączna długość wszystkich tras SAD wynosi ponad 1500 km. Na szlaku znajduje się 250 najbardziej wartościowych obiektów architektury i budownictwa drewnianego w Małopolsce, kościołów i kaplic rzymskokatolickich, cerkwi i kaplic greckokatolickich i prawosławnych oraz innych zabytków prezentowanych w zespołach lub pojedyńczo (budynków mieszkalnych i gospodarczych w zabudowach wiejskich i małomiasteczkowych, dworów, skansenów i innych muzeów, dzwonnic oraz budynków gospodarczych, przemysłowych i użyteczności publicznej). Niektóre zabytki na szlaku, w tym kościoły drewniane z okresu od XV do XVIII w., mają charakter unikatowy w skali światowej, w 2003 r. potwierdzony wpisaniem 4 z nich na Światową Listę Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO (kościoły w Lipnicy Murowanejj, Dębnie Podhalańskim, Sękowej i Binarowej) . Realizatorem projektu utworzenia Szlaku Architektury Drewnianej jest Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Propozycję obiektów SAD przygotowano w Regionalnym Ośrodku Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Krakowie. Opisy obiektów opracowane zostały przez Tadeusza Śledzikowskiego. Szlak wytyczono i oznakowano w terenie w latach 2001–2003. Dla potrzeb SAD obszar województwa małopolskiego podzielony został na 5 regionów. Poprowadzono przez nie 6 tras (jedna z nich jest trasą łącznikową). Dwie trasy dodatkowo uzupełniają lokalne trasy boczne:

          Trasa I. Region jurajsko-nadwiślański (jurajsko-oświęcimski). Trasa prowadzi przez tereny Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Kotliny Oświęcimskiej oraz częściowo przez Pogórze Wielickie. Tworzy pętlę Kraków–Ojców–Miechów–Wolbrom–Rodaki–Olkusz–Paczółtowice––Alwernia–Jawiszowice–Poręba Wielka–Osiek–Wadowice–Lanckorona–Krzęcin–Kraków. Wariantem trasy jest odcinek mogilsko-proszowicki, Kraków–Mogiła–Czulice–Goszyce.

          Trasa II. Region nadwiślański (tarnowsko-bocheński). Trasa przebiega przez tereny Niziny Nadwiślańskiej i częściowo Pogórza Wiśnickiego. Tworzy pętlę Bochnia– Uście Solne–Dołęga–Zalipie–Dąbrowa Tarnowska–Tarnów–Wojnicz–Mokrzyska–Brzesko–Lipnica Murowana–Bochnia.

          Trasa III. Region orawsko-podhalańsko-pieniński. Trasa prowadzi przez tereny górskie i podgórskie (Beskid Makowski, Beskid Żywiecki, Beskid Wyspowy, Pieniński Park Narodowy). Tworzy pętlę Sucha Beskidzka–Zawoja–Zubrzyca Górna–Orawka–Spytkowice–Chochołów–Zakopane–Białka Tatrzańska–Trybsz–Dębno–Nowy Targ–Rabka–Tokarnia–Łętownia–Sucha Beskidzka.

          Trasa IV. Region Pogórza Beskidzkiego (Pogórze Wielickie, Beskid Wyspowy, Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy). Tworzy pętlę Kraków–Wieliczka–Dobczyce–Raciechowice–Wola Zręczycka–Kasina Wielka – Dobra–Szyk–Laskowa–Rajbrot–Iwkowa–Zakliczyn–Gromnik–Ciężkowice–Jastrzębia–Przydonica–Nowy Sącz–Krużlowa Wyżna–Grybów–Szymbark–Szalowa–Libusza–Biecz. Trasa ma dwa warianty dodatkowe: trasę limanowską (pętla Nowy Sącz –Just– Limanowa–Pisarzowa–Męcina–Świdnik–Nowy Sącz) i trasę sądecko-beskidzką (pętla Nowy Sącz–Stary Sącz–Andrzejówka–Muszyna–Dubne–Krynica).

          Trasa VI. Łącznikowa do trasy IV (Biecz–Binarowa–Rzepiennik Biskupi– Ciężkowice).


          MAŁOPOLSKA TRASA UNESCO

          Trasa umożliwia zapoznanie się z 8 zespołami i obiektami zabytkowymi położonymi w granicach województwa małopolskiego, które wpisane zostały na Listę Międzynarodowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO. Na trasie znajdują się: były hitlerowski obóz zagłady Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej, Stare Miasto, Wawel i dzielnica Kazimierz w Krakowie, kopalnia soli w Wieliczce, kościoły drewniane w Lipnicy Murowanej, Dębnie Podhalańskim, Sękowej i Binarowej. Trasa samochodowa prowadzi przez obszar województwa z zachodu na wschód, od Kotliny Oświęcimskiej, poprzez skraj Beskidu Makowskiego, dolinę Wisły, PogórzeWielickie, Pogórze Wiśnickie, Kotlinę Orawsko-Nowotarską, Pasmo Magurskie w Beskidzie Niskim po Pogórze Ciężkowickie. Trasę od 2004 roku propaguje Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

          SZLAK ORLICH GNIAZD

          Szlak architektury. W urozmaiconym krasowym krajobrazie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej wśród osobliwości przyrodniczych, zobaczyć można przede wszystkim ruiny średniowiecznych zamków i wież obronnych (budowanych jako „orle gniazda”) na Jurze od Krakowa do Częstochowy. Fragment szlaku na obszarze województwa małopolskiego prowadzi głównie przez tereny Ojcowskiego Parku Narodowego i Wyżynę Olkuską. Najciekawsze zabytki na tym odcinku to Wawel w Krakowie, ruiny zamków w Ojcowie, Rabsztynie i Bydlinie oraz zamek w Pieskowej Skale. Jest to najstarszy znakowany szlak na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej wytyczony na początku lat 50. XX w. przez krakowski oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.

          SZLAK WAROWNI JURAJSKICH

          Szlak architektury przeznaczony dla turysty pieszego. Prowadzi przez teren Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej od Rudawy pod Krakowem do Mstowa koło Częstochowy. Na szlaku w zróżnicowanym krajobrazie przyrodniczym Jury zobaczyć można ruiny średniowiecznych zamków i strażnic obronnych oraz obiekty sakralne i rezydencjonalne. Fragment szlaku na obszarze województwa małopolskiego prowadzi przez Rów Krzeszowicki i Wyżynę Olkuską. Najważniejsze obiekty zabytkowe i przyrodnicze obszary chronione znajdują się na terenie powiatów krakowskiego (Rudawa, Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie, Ojcowski Park Narodowy) i olkuskiego (Glanów, Imbramowice, Wolbrom, Dłużec, Strzegowa, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd). Szlak wytyczony został przez krakowski oddział PTTK w latach 1970-1973.

          MAŁOPOLSKI SZLAK ZAMKÓW I WAROWNI

          Szlak architektury przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Na szlaku zobaczyć można 26 najciekawszych rezydencji i zamków obronnych z obszaru województwa małopolskiego, wzniesionych w średniowieczu i w czasach nowszych. Część z nich odrestaurowana pełni przeważnie funkcję placówek muzealnych, a część to trwale zachowane ruiny. Są to zamki lub ruiny zamków w Rabsztynie, Bydlinie, Pieskowej Skale, Ojcowie, Korzkwi, Rudnie, Babicach, Dobczycach, Suchej Beskidzkiej, Lanckoronie, Krakowie, Niepołomicach, Nowym Wiśniczu, Dębnie, Tarnowie, Melsztynie, Rożnowie, Wytrzyszcze, Szymbarku, Frydmanie, Niedzicy, Rytrze i Krościenku nad Dunajcem. Szlak popularyzowany jest od 2004 roku przez Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

          VIA REGIAE ANTIQUA


          Szlak historyczny przeznaczony dla turystów pieszych. Wytyczony został fragmentem starożytnego szlaku bursztynowego i ważnych średniowiecznych traktów handlowych biegnących z Rusi i Węgier (szlaki łączyły się w Bochni) i prowadzących dalej przez Łapczycę, Chełm i Kraków do Torunia i Gdańska. Prowadzi przez środkowo-zachodnią części Pogórza Bocheńskiego z Łapczycy na Wzgórze Winnica i dalej przez Moszczenicę do Chełma (pow. Bocheński, gm. Bochnia). Na trasie znajdują się cenne obiekty zabytkowe m.in. kościół Narodzenia NMP z ok. 1340 i średniowieczne grodzisko z X –XII w. w Łapczycy oraz barokowy kościół św. Jana Chrzciciela z lat 1738-1748 i grodzisko ze śladami osadnictwa sprzed 2000 lat. W Łapczycy warto zwiedzić galerię miejscowych rzeźbiarzy ludowych. Szlak wytyczony i oznakowany po 2000 roku. Organizatorem szlaku jest Urząd Gminy Bochnia.

          SZLAK ROMAŃSKI

          Szlak architektury przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Na szlaku zobaczyć można 17 obiektów architektury romańskiej zachowanych w województwie małopolskim. Obiekty zabytkowe znajdują się w Tropiu, Czchowie, Januszowicach, Dziekanowicach, Krakowie, Prandocinie, Kościelcu i Wysocicach. Szlak popularyzowany jest od około 2004 roku przez Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

          SZLAK GOTYCKI W MAŁOPOLSCE - PĘTLA NOWOTARSKA

          Szlak architektury przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Na trasie prezentowanych jest 18 zabytków gotyckiej drewnianej i murowanej architektury sakralnej oraz rezydencjonalno-obronnej. Na szlaku znajduje się także zespół drewnianych budynków letniskowych z XIX/XX w. położony w Osadzie Turystycznej Czorsztyn w Kluszkowcach. Szlak tworzy pętlę prowadzącą wokół Jeziora Czorsztyńskiego, która jest częścią polską polsko-słowackiego Szlaku Gotyckiego, Nowy Targ-Kieżmark-Nowy Targ. Zabytki znajdują się w Nowym Targu, Łopusznej, Harklowej, Dębnie, Ludźmierzu, Krempachach, Frydmanie, Kacwinie, Niedzicy, Łapszach Wyżnych, Łapszach Niżnych, Trybszu, Kluszkowcach, Czorsztynie, Grywałdzie i Krościenku nad Dunajcem. Szlak wytyczony został w latach 2000-2001 i popularyzowany jest przez Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego i Fundację Rozwoju Regionu Jeziora Czorsztyńskiego.

          SZLAK RENESANSU W MAŁOPOLSCE

          Szlak powstał w latach 2007-2009 z inicjatywy Stowarzyszenia Willa Decjusza dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Na trasie znajdują się najciekawsze małopolskie zabytki architektury okresu renesansu w Małopolsce (m.in. Willa Decjusza w Krakowie, ratusz w Tarnowie, zamek w Książu Wielkim, dwór w Jeżowie, zamek w Suchej Beskidzkiej), które będzie można nie tylko zwiedzić, ale także uczestniczyć w organizowanych w tych obiektach spotkaniach edukacyjnych i prezentacjach artystycznych na temat kultury renesansu. Przewidywane jest też jednolite opracowanie materiałów historycznych dotyczących zabytków na szlaku.
          KRYNICKI SZLAK CERKWI ŁEMKOWSKICH
          Szlak architektury. Zapoznaje z drewnianymi i murowanymi zabytkowymi cerkwiami łemkowskimi. Na szlaku znajduje się 12 obiektów położonych głównie na terenie gmin Krynica i Muszyna w Krynicy, Bereście, Polanach, Piorunce, Czyrnej, Mochnaczce, Tyliczu, Muszynce, Wojkowej i Powroźniku. Szlak powstał w 2000 staraniem Urzędu Gminy Krynica przy wsparciu finansowym europejskiego funduszu PHARE.

          SZLAK CYSTERSKI

          Szlak ogólnopolski przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Prowadzi przez tereny województw dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, lubuskiego, łódzkiego, małopolskiego, opolskiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, wielkopolskiego i zachodnio-pomorskiego. Na szlaku znajdują się funkcjonujące klasztory zakonu cystersów, klasztory zależne -przeoraty, cysterskie miejsca odnowy duchowej i obiekty pocysterskie (dawne klasztory męskie i żeńskie). Na małopolskim odcinku trasy znajdują się opactwa w Ludźmierzu, Szczyrzycu, Mogile i na Osiedlu Szklane Domy w Krakowie-Nowej Hucie. Od kilku lat szlak promowany jest przez Zakon Cysterski, właścicieli obiektów i Ogólnopolskie Stowarzyszenie Gmin Cysterskich.

          SZLAK CMENTARZY WOJENNYCH Z I WOJNY ŚWIATOWEJ


          Szlak przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Wytyczony został na obszarze powiatu tarnowskiego, na którego terenach na przełomie 1914 i 1915 roku toczyły się ciężkie walki pomiędzy armiami rosyjską i austriacką. Świadectwem tamtych wydarzeń są liczne groby żołnierskie i obiekty architektury sepulkralnej na 106 cmentarzach, położonych na trasie Ryglice-Tuchów-Lichwin-Łazy-Łowczówek—Lubcza-Dąbrówka Szczepanowska. Szlak popularyzowany od około 2005 roku przez Starostwo Powiatowe w Tarnowie.

          MAŁOPOLSKI SZLAK TECHNIKI

          Szlak techniki przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Zorganizowany według pomysłu Małopolskiego Forum Edukacji w 2001 roku przy udziale Departamentu Edukacji i Kultury Urzedu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Składa się z 6 oddzielnych tras. Są to:
           
          • Szlak komunikacyjny południowo-wschodni
          Szlak zapoznaje z 16 obiektami i zespołami zabytkowymi związanymi z komunikacją na terenach południowo-wschodniej części województwa małopolskiego. Na trasie zobaczyć można budowle techniczne i gospodarcze, które powstały w 2. poł. XIX i 1. poł. XX w. Są to mosty drogowe, przepusty i wiadukty kolejowe, tunel, relikty dawnych linii kolejowych i zabudowania stacyjne. Na szlaku znajdują się też muzeum drogownictwa i skansen taboru kolejowego.
           
          • Szlak komunikacyjny południowo-zachodni
          Szlak zapoznaje z 15 obiektami i zespołami zabytkowymi związanymi z komunikacją na terenach północno-zachodniej części województwa małopolskiego. Na trasie zobaczyć można przede wszystkim budowle techniczne i gospodarcze, które powstały w 2. poł. XIX i 1. poł. XX w. Są to mosty drogowe, przepusty i wiadukty kolejowe, relikty dawnych linii kolejowych i zabudowania stacyjne. Na szlaku zwiedzić można także dwa muzea komunikacji.
           
          • Szlak pożarnictwa
          Zapoznaje z 16 najciekawszymi obiektami i zespołami zabytkowymi (głównie z 1. ćw. XX w.) związanymi z ochroną przeciwpożarową. Na trasie znajdują się remizy strażackie i strażnice pożarne, często z eksponowanym zabytkowym sprzętem gaśniczym. Do najciekawszych obiektów należy Muzeum Pożarnictwa w Alwerni.
           
          • Szlak obiektów hydrotechnicznych
          Zapoznaje z 13 najciekawszymi budowlami hydrotechnicznymi jakie powstały w 1.poł. XX w. na terenie obecnego województwa małopolskiego. Na trasie znajdują się stopnie wodne i elektrownie, kanały z infrastrukturą, wieże ciśnień, zbiorniki wodociągowe, wały przeciwpowodziowe z infrastrukturą, jazy i zapory. Do najbardziej interesujących obiektów należą bulwary i Wały Ingardena wzdłuż koryta Wisły w Krakowie.
           
          • Szlak przemysłu wiejskiego
          Szlak techniki przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Zapoznaje z 29 najciekawszymi obiektami i zespołami zabytkowymi małopolskiego przemysłu wiejskiego. Prezentowane zabytki pochodzą z XIX i 1. poł. XX w. Na trasie zobaczyć można głównie młyny, ale też elektrownie wodne z infrastrukturami, kuźnie, gorzelnie dworskie i browary. Bardzo interesujące są urządzenia i budowle przemysłowe eksponowane w skansenach w Zubrzycy Górnej, Sidzinie, i Wygiełzowie.
           
          • Szlak kopalniano-przemysłowy
          Szlak zapoznaje z 23 obiektami i zespołami zabytkowymi (głównie z 2. połowy XIX i 1. połowy XX w.) związanymi z przemysłem wydobywczym i przetwórczym. Na niezwykle ciekawej trasie znajdują się : papiernia, huty cynku i ołowiu, żelaza, kopalnie węgla i soli, kamieniołomy, cegielnie, gazownia, fabryki ceramiki, cementu, koncentratów spożywczych, maszyn górniczych, wytwórnia wina, browary, zakłady azotowe i muzea typu skansenowskiego (huta, kopalnia soli, muzeum przemysłu naftowego).

          MŁYNY DOLINY SZRENIAWY

          Szlak techniki przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych, ale zostały na nim wyznaczone także specjalne krótsze odcinki dla turystów pieszych. Zapoznaje z 37 zabytkowymi młynami położonymi nad ciekami wodnymi w dolinie lewobrzeżnego dopływu Wisły - rzeki Szreniawy. Na szlaku można oglądać obiekty, które powstały głównie w 1. poł. XX w., zwykle na miejscu starszych. Ich stan zachowania jest zróżnicowany, od reliktów założeń do młynów ciągle czynnych. Tych ostatnich ( dziś napędzanych turbiną, gazem drzewnym, koksem lub elektrycznością) jest jednak ledwie kilkanaście. Szlak składa się z 3 odcinków: miechowskiego, słomnickiego i proszowickiego. Szlak zorganizowany został w 2003 roku przez Stowarzyszenie Kulturalne „Resursa” w Krakowie.

          SZLAK SOLNY

          Szlak przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Trasa tworzy pętlę Kraków – Wieliczka – Bochnia – Niepołomice – Kraków. Na szlaku zwiedza się przede wszystkim unikatowe w skali światowej kopalnie soli w Bochni i Wieliczce, wpisanej na Światową Listę Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO. Zobaczyć można także ciekawe zabytki architektury w Niepołomicach. Od około 2005 roku szlak promuje Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

          TURYSTYCZNY SZLAK KOLEJOWY PRZEZ KARPATY

          Szlak kolejowy, obsługiwany przez „PKP przewozy regionalne” stanowi alternatywę dla turystki zmotoryzowanej. Łączy ponad 130 stacji i przystanków kolejowych położonych na 5 atrakcyjnych krajobrazowo trasach, na których zobaczyć można nie tylko ciekawe miejsca historyczne, a także liczne zabytki architektury i techniki (trasa 1- Kraków – Wadowice, trasa 2 – Wadowice – Maków Podhalański, trasa 3 – Maków Podhalański – Zakopane, trasa 4 – Zakopane – Nowy Sącz, trasa 5 – Nowy Sącz – Wieliczka). Szlak wytyczony i oznakowany został w 2005 roku. Popularyzowany jest przez Małopolską Organizację Turystyczną i PKP Przewozy Regionalne.

          SANKTUARIA I MIEJSCA KULTU RELIGIJNEGO

          Szlak ma na celu zapoznanie z licznymi w Małopolsce sanktuariami i miejscami kultu religijnego. Na szlaku znajdują się 52 obiekty rozproszone po całym terenie województwa. Pomysłodawcą i popularyzatorem szlaku jest Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, który wydał m.in. folder „Odkryj Małopolskę. Sanktuaria i miejsca kultu religijnego”.

          ŚLADAMI ŻYDÓW MAŁOPOLSKICH

          Szlak przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Prowadzi przez Kraków, Dąbrowę Tarnowską, Tarnów, Bobową, Nowy Sącz, Nowy Wiśnicz i Bochnię, czyli miejscowości niegdyś licznie zamieszkiwane przez Żydów w których zachowały się miejsca i obiekty architektoniczne związane z kulturą żydowską. Na trasie zobaczyć można m.in. synagogi, cmentarze, budynki użyteczności publicznej, muzealne kolekcje judaików i ekspozycje poświęcone małopolskim Żydom. Szlak kończy się na terenie byłego hitlerowskiego obozu Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, miejscu masowej zagłady Żydów z całej Europy. Szlak promowany jest od około 2005 roku przez Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

          SZLAK ŻYDÓW TARNOWSKICH


          Szlak kulturowy. Prowadzi do nielicznie już dziś zachowanych zabytków i miejsc związanych do 1939 z kulturą Żydów licznie kiedyś zamieszkujących Tarnów. Szlak utworzony został po 2000 roku. Jego organizatorem jest Muzeum Okręgowe w Tarnowie.

          MAŁOPOLSKI SZLAK PAPIESKI IM. JANA PAWŁA II

          Szlak biograficzno-krajoznawczy przeznaczony dla turysty pieszego. Celem jego utworzenia była chęć pokazania ulubionych miejsc i ścieżek którymi wędrował Karol Wojtyła. Szlak o długości ponad 600 km składa się z kilku oznakowanych tras poprowadzonych istniejącymi górskimi szlakami PTTK w Beskidach Makowskim, Żywieckim, Sądeckim, Wyspowym, Niskim, Gorcach i Tatrach. Inicjatorami i organizatorami szlaku są: Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, Małopolski Urząd Marszałkowski, Małopolska Organizacja Turystyczna i Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Do rozbudowy szlaku przyczynił się Społeczny Komitet Organizacyjny Szlaków Papieskich w Beskidzie Wyspowym i w Gorcach, który współpracował z samorządami Rabki Zdroju, Limanowej, Mszany Dolnej, Nowego Targu, Krościenka, Słopnic, Raby Wyżnej, Lubnia, Ochotnicy Dolnej, Dobrej, Łukowicy, Tymbarku i Kamienicy. Szlak otwarty został w 2003 roku.

          ŚLADAMI JANA PAWŁA II


          Szlak przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Na trasie znajdują się miejsca związane z życiem i działalnością duszpasterską księdza , późniejszego biskupa i kardynała Karola Wojtyły, a także te które odwiedził już jako papież Jan Paweł II. Trasa tworzy pętlę Kraków – Wadowice – Kalwaria Zebrzydowska – Raciborowice – Niegowić – Ludźmierz – Nowy Targ – Zakopane – Stary Sącz – Kraków. Szlak popularyzowany jest od około 2004 roku przez Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

          SZLAK GREENWAYS – WIELOKULTUROWOŚĆ NA GORLICKICH ŚCIEŻKACH. TRASA NR 4 – ŚLADAMI KOLEBKI PRZEMYSŁU NAFTOWEGO

          Szlak przeznaczony dla rowerzystów, ma zaprezentować walory krajobrazowe i kulturowe Ziemi Gorlickiej. Na trasie znajduje się m.in. drewniany kościół w Sękowej wpisany na listę UNESCO, sanktuaria: Maryjne w Lipinkach i Chrystusa Ukrzyżowanego w Kobylance, Muzeum Naftowe u Pabisów, czynna kopalnia w Brzezinie (kieraty, kiwony), cmentarze z I wojny światowej. Organizatorem szlaku wytyczonego i oznakowanego w 2004 roku jest Grupa Partnerska Partnerstwo dla Ziemi Gorlickiej, Gorlicki Ośrodek Wspierania Przedsiębiorczości, Consorcium Partnership, Ośrodek Sportu i Rekreacji Gorlice, Central European Greenways, Fundacja im. Stefana Batorego i Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.

          SZLAK DZIEDZICTWA KULTUROWEGO PODTATRZA

          Szlak przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych i rowerzystów. Trasa służy prezentacji i upowszechnieniu twórczości ludowej artystów i rzemieślników z Podhala (m.in. stolarzy, rzeźbiarzy, kowali, malarzy na szkle). Na szlaku znajdują się pracownie i warsztaty twórców w których turyści będą mogli spotkać się bezpośrednio z rękodzielnikami i zapoznać się z rodzajem wykonywanej przez nich pracy. Szlak jest otwarty dla wszystkich twórców, którzy wyrażą chęć przyjmowania zainteresowanych i zostaną wcześniej zaakceptowani przez jego organizatorów. Dla turystów zmotoryzowanych przygotowana została jedna trasa, która prowadzi przez kilkanaście miejscowości powiatu tatrzańskiego. Są to Jurgów, Bukowina Tatrzańska, Poronin, Zakopane. Murzasichle, Kościelisko,Nowe Bystre, Dzianisz, Ciche, Ząb, Poronin i Biały Dunajec. Dla rowerzystów zostało wydzielonych 5 osobnych tras. Pomysłodawcą i organizatorem szlaku tworzonego od 2005 roku jest Starostwo Powiatowe w Zakopanem oraz Małopolskie Towarzystwo Doradcze.

          MAŁOPOLSKI SZLAK OWOCOWY

          Szlak dla turystów zmotoryzowanych, prowadzi przez 23 gminy województwa małopolskiego. Na trasie znajduje się ponad 300 gospodarstw związanych z sadownictwem w których można nie tylko zdegustować i zakupić owoce, ale także poznać sposoby ich produkcji. Szlak został wytyczony i oznakowany w 2003 roku przez Małopolską Organizację Turystyczną.

          SZLAK TRADYCYJNEGO RZEMIOSŁA MAŁOPOLSKI

          Szlak przeznaczony dla turystów zmotoryzowanych. Zapoznaje z działalnością rzemieślniczą 31 twórców ludowych z miejscowości położonych w okolicach Suchej Beskidzkiej, Limanowej i Nowego Sącza. W czynnych warsztatach i pracowniach zobaczyć można wyroby rzemieślnicze, a także zapoznać się z technikami stosowanymi przy ich powstawaniu. Szlak zrealizowany został w 2008 roku przez Fundację NADwyraz przy współpracy Muzeum Okregowego w Nowym Sączu, Instytutu Etnologii i Antropologii UJ i Departament Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

          SZLAKI TEMATYCZNE W KRAKOWIE

          • DROGA KRÓLEWSKA
          Szlak historyczny przeznaczony dla turysty pieszego. Prowadzi historyczną trasą uroczystych wjazdów, przemarszów i pogrzebów jaką pokonywały niegdyś orszaki królewskie przybywające na Wzgórze Wawelskie. Na trasie znajduje się 50 cennych zabytków architektury sakralnej i świeckiej, a także miejsc ważnych i znaczących nie tylko dla historii Krakowa, ale także dla historii Polski. Organizatorem trasy oznakowanej w 1998 roku jest Urząd Miasta Krakowa.
           
          • TRASA UNIWERSYTECKA
          Szlak historyczny przeznaczony dla turysty pieszego, poprowadzony w ścisłym centrum Krakowa. Na trasie zapozać się można z najważniejszymi obiektami związanymi z historią Akademii Krakowskiej, Uniwerystetu Jagiellońskiego i innych krakowskich placówek naukowych, a także zwiedzić muzea uniwersyteckie, archeologiczne i geologiczne. Organizatorem szlaku oznakowanego w 1998 roku jest Urząd Miasta Krakowa.

          • TRASA ZABYTKÓW ŻYDOWSKICH
          Szlak historyczny i architektury przeznaczony dla turysty pieszego. Na trasie prezentowane jest 10 cennych obiektów zabytkowych związanych z dawnym żydowskim miastem na krakowskim Kazimierzu. Organizatorem szlaku oznakowanego w 1998 roku jest Urząd Miasta Krakowa.
           
          • TRASA HISTORII PODGÓRZA
          Szlak historyczny i architektoniczny przeznaczony dla turysty pieszego Zapoznaje z najciekawszymi 10 obiektami architektonicznymi i miejscami historycznymi związanymi z dziejami dawnego miasta Podgórza, obecnie dzielnicy Krakowa. Organizatorem szlaku oznakowanego w 2004 roku jest Urząd Miasta Krakowa.
           
          • TRASA NOWOHUCKA
          Szlak historyczny i architektury dla turystów pieszych i zmotoryzowanych. Na szlaku można poznać najciekawsze fragmenty założenia urbanistycznego Nowej Huty z charakterystyczną dla budownictwa socjalistycznego architekturą. Na trasie znajdują się też cenne obiekty zabytkowe zachowane z okresu gdy istniała tutaj podkrakowska wieś Mogiła. Organizatorem szlaku oznakowanego w 2001 roku jest Urząd Miasta Krakowa.
           
          • KRAKOWSKI SZLAK ŚWIĘTYCH
          Szlak sakralny przeznaczony dla pieszych i zmotoryzowanych. Trasa prowadzi po 16 świątyniach w których znajdują się miejsca związane z osobami lub pochówki osób uznanych przez kościół rzymskokatolicki za święte lub błogosławione. Szlak zapoznaje jednocześnie z architekturą kościołów krakowskich zróżnicowanych stylowo i wzniesionych w różnych okresach historycznych. Organizatorem szlaku jest Urząd Miasta Krakowa. Szlak wtyczony został w 2002 z inicjatywy grupy krakowskich radnych.
           
          • TRASA ŚWIĘTEGO STANISŁAWA
          Szlak sakralny przeznaczony dla turysty pieszego. Zapoznaje z miejscami związanymi w Krakowie ze św. Stanisławem biskupem i jego męczeńską śmiercią oraz najwspanialszymi zabytkami architektury na Wawelu, Stradomiu i na Kazimierzu. Organizatorem szlaku oznakowanego w 1998 roku jest Urząd Miasta Krakowa.
           
          • ŚCIEŻKAMI JANA PAWŁA II
          Szlak biograficzny przeznaczony dla turysty pieszego i zmotoryzowanego. Zapoznaje z 26 najważniejszymi miejscami na terenie Krakowa związanymi z życiem i działalnością kapłańską i arcybiskupią Karola Wojtyły oraz prowadzi do miejsc pielgrzymkowych spotkań papieża Jana Pawła II z wiernymi. Organizatorem szlaku jest Urząd Miasta Krakowa. Szlak wtyczony został w 2002 z inicjatywy grupy krakowskich radnych.

          • SZLAK TWIERDZY KRAKÓW
          Szlak militariów przeznaczony dla rowerzystów i turystów pieszych. Na trasie zobaczyć można 30 fortów dawnej austriackiej twierdzy Kraków z lat 1848-1914. Szlak składa się z odcinka północnego po lewej stronie Wisły (dawne obszary warowne VI, V, IV, III) i odcinka południowego (dawne obszary warowne II, VII i VIII). Organizatorem szlaku wytyczonego po 2000 roku jest Urząd Miasta Krakowa.