DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Sulejówek – Milusin, zespół domu Marszałka Józefa Piłsudskiego

          Sulejówek – Milusin, zespół domu Marszałka Józefa Piłsudskiego

          „Sulejówek – Milusin, zespół domu Marszałka Józefa Piłsudskiego” został uznany za pomnik historii rozporządzeniem Prezydenta RP z dn. 13 sierpnia 2020 roku.

          do pobrania: rozporządzenie.pdf


          Wartość zabytku
          Willa Milusin w Sulejówku ma szczególne znaczenie w historii Polski XX wieku. Stała się swoistym symbolem społeczno-politycznym ze względu na związek z osobą Józefa Piłsudskiego, działacza niepodległościowego, żołnierza, wodza, polityka, wybitnego męża stanu i jednego z ojców polskiej niepodległości. To w tym budynku zapadały kluczowe dla losów naszego Państwa decyzje. Tutaj Józef Piłsudski gościł wybitne osobistości swojej epoki.
          Niewielką willę Milusin, w modnym w okresie międzywojennym stylu dworkowym, zaprojektował architekt Kazimierz Skórewicz. Wybór stylu z pewnością nie był przypadkowy. Charakterystyczna bryła dworu polskiego stała się w 1 ćwierci XX wieku ucieleśnieniem stylu narodowego i miała symboliczny wymiar dla odradzającego się państwa po latach zaborów.
          Oprócz szczególnych wartości historycznych i naukowych istotnym walorem Milusina jest niewątpliwie autentyczność. Zarówno willa Milusin jak i dom „Drewniak” pozostają bez zasadniczych zmian. W willi zachował się układ przestrzenny, cała stolarka okienna i drzwiowa, łącznie z okuciami i oszkleniem. Przetrwały oryginalne parkiety i podłogi oraz skromna dekoracja architektoniczna wnętrz, z fasetami i kominkami, a nawet takie drobiazgi, jak porcelanowe wyłączniki elektryczne. Poza tym, po latach do wnętrz wróciły rozproszone po wojnie oryginalne meble i przedmioty będące wyposażeniem domu za życia Marszałka. Rewaloryzacja terenu otaczającego budynki, przeprowadzona w ostatnich latach pozwoliła na odtworzenie formy i funkcji poszczególnych części zespołu.

          Historia zabytku
          Sulejówek był maleńką, położoną wśród lasów wioską. W 1910 roku został uruchomiony przystanek kolejowy – „Sulejówek”. Dogodne połączenie ze stolicą, a także walory krajobrazowe okolicy sprawiły, że w dwudziestoleciu międzywojennym Sulejówek stał się atrakcyjną miejscowością letniskową.
          Obecny zespół Milusin początek swój zawdzięcza Aleksandrze Piłsudskiej, która za namową mieszkającego już wcześniej w Sulejówku wicemarszałka sejmu, Jędrzeja Moraczewskiego, kupiła w 1921 roku zalesioną działkę z niewielkim drewnianym domem letnim. W tym czasie, w różnych środowiskach na terenie kraju powstała inicjatywa, aby uczcić zasługi Marszałka w walce o odzyskanie niepodległości i ofiarować mu majątek ziemski pod Warszawą. Zrealizował ją Komitet Żołnierza Polskiego, który ze zbiórki sfinansował budowę willi na terenie należącym do Piłsudskich. Żołnierze brali także udział w pracach przy wznoszeniu domu dla Marszałka. Komitet zajął się również wyposażeniem domu, przy czym, część mebli, obrazów i przedmiotów dekoracyjnych pochodziła z darów. Dom nie był jeszcze ostatecznie wykończony, kiedy po sporze z gen. Władysławem Sikorskim o ustrój najważniejszych władz wojskowych Piłsudski 30 maja 1923 roku złożył dymisję ze stanowiska szefa Sztabu Generalnego i przeniósł do Sulejówka, wycofując się z życia publicznego. Milusin na trzy lata stał się jego domem rodzinnym, miejscem pracy i spotkań z byłymi podkomendnymi. Tam powstały książki: „Moje pierwsze boje”, „Rok 1920”, „O wartości żołnierza legionów”, „Rok 1863” i „Wspomnienia o Gabrielu Narutowiczu”. W tym czasie odwiedzali Milusin liczni politycy i osoby prywatne. Po powrocie Marszałka do działalności politycznej, rodzina Piłsudskich zamieszkała w Belwederze, a Sulejówek pozostał miejscem letniego i świątecznego wypoczynku, również po śmierci Piłsudskiego w 1935 roku.
          We wrześniu 1939 roku Aleksandra Piłsudska wyemigrowała z córkami do Londynu. Podczas okupacji dworek z otoczeniem zajęli Niemcy, a w 1947 roku dom przejęło wojsko polskie, które później wywiozło pamiątki po Piłsudskim. Do 1956 roku dworek pozostawał do dyspozycji ambasadora ZSRR, po czym przejęła go gmina i przekształciła w przedszkole.
          W 2000 roku Urząd Miasta Sulejówka przekazał „Willę Milusin” Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego, a 10 listopada 2008 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zawarł z Fundacją umowę dotyczącą utworzenia Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.
          W 2014 roku w ośrodku Ministerstwa Obrony Narodowej w Hellenowie odnaleziono m.in. przedmioty wywiezione przez wojsko w 1947 roku. Decyzją ówczesnego Ministra Obrony Narodowej zostały one zwrócone Fundacji. Wśród nich są m.in. meble kupione w 1923 roku z funduszy Komitetu Daru Żołnierza. Do muzeum wróciły także dwa pejzaże miejskie z Wilna autorstwa Ignacego Pinkasa, obraz Kazimierza Stabrowskiego „Staw w parku” oraz „Szaman” – rzeźba autorstwa jego żony, Julii Stabrowskiej i inne elementy dekoracyjne. Muzeum pozyskało również oryginalny akt przekazania Milusina Piłsudskiemu.

          Opis zabytku    
          Dworek Milusin (1922-1923) jest murowanym, parterowym budynkiem, wzniesionym na planie prostokąta częściowo podpiwniczonym i zwieńczonym czterospadowym dachem o ceramicznym pokryciu, z piętrowymi wystawkami w północnej i południowej połaci i trzema lukarnami w połaci ogrodowej. Budynek zwrócony jest frontem ku wschodowi, z wejściem głównym poprzedzonym kolumnowym gankiem z trójkątnym naczółkiem. Od zachodniej strony ogrodowej znajduje się wyjście na taras, od południa - półkolisty ganek kolumnowy, podtrzymujący balkon piętra. Elewacje (wschodnia – pięcioosiowa, zachodnia – czteroosiowa) są gładko tynkowane, w kolorze białym; otwory okienne i drzwiowe są prostokątne, bez opasek.
          Wnętrze jest dwutraktowe, trójdziałowe. W trakcie wschodnim, pośrodku znajduje się hol wejściowy z drewnianą ścianką wiatrołapu; po lewej stronie - m.in. drewniane schody zabiegowe z pseudotralkową balustradą, prowadzące na pięterko i poddasze, a przy nich przejście do pokoju narożnego. Po prawej stronie holu mieści się przejście do wąskiego korytarza gospodarczego z osobnym wejściem i zewnętrznym gankiem. Z korytarza wchodzi się do narożnej kuchni i przyległego pokoju służbowego. Z holu, na wprost przechodzi się do salonu znajdującego się w zachodnim trakcie ogrodowym. Jest to najobszerniejszy pokój w dworku, z którego można przejść do narożnych pokoi: na prawo do jadalni, na lewo do gabinetu. Pomieszczenia na poddaszu mają częściowo skośne sufity, dostępne są one z niewielkiego korytarza na zakończeniu biegu schodów.
          We wnętrzach opracowaniem detalu wyróżnia się salon, dostępny z holu przez dwuskrzydłowe, płycinowe i częściowo przeszklone drzwi. Jest on prostokątny, z zaokrąglonymi narożami, w których znajdują się konchowo sklepione nisze. W jednej z nich mieści się okrągły, kaflowy piec grzewczy. W niszach po stronie zachodniej usytuowane są płycinowe drzwi do sąsiednich pokoi. W ścianie zachodniej znajduje się para rozdzielonych kolumną, przeszklonych drzwi ogrodowych, a pomiędzy niszami ściany północnej przyścienny kominek, z zaokrąglonymi węgarami.
          Wszystkie pokoje mają sufity z fasetami oraz podłogi parkietowe, jesionowe. W korytarzach, kuchni i pomieszczeniach gospodarczych występują podłogi deskowe. Drzwi i okna są drewniane, z metalowymi okuciami. Drzwi są pełne, płycinowe, a okna dwuskrzydłowe, z drobnym podziałem kwaterowym.
          Na frontowej ścianie budynku wmontowano dwie marmurowe tablice z napisami: Pierwszemu Marszałkowi Polski, Józefowi Piłsudskiemu, Naczelnemu Wodzowi swemu dom ten wzniósł w roku 1923 żołnierz niepodległej Polski oraz Słońce wolnej, odrodzonej Ojczyzny niech opromieni radośnie ściany tego domu i życie ukochanego Wodza po najdłuższe bohaterskie lata.
          Dom „Drewniak” (początek XX wieku) reprezentuje popularny na przełomie wieków typ drewnianego domu letniskowego w nurcie „świdermajeru”. Styl tych budynków,  inspirowanych warszawską Wystawą Rolno-Przemysłową z roku 1885, ma elementy tradycyjnego budownictwa mazowieckiego, o lekkiej konstrukcji i bogato zdobionych  pawilonów w stylistyce szwajcarskich schronisk górskich i rosyjskich „dacz”.
          „Drewniak” jest parterowym budynkiem na planie prostokąta, przykrytym dwuspadowym dachem z facjatkami, doświetlającymi częściowo mieszkalne poddasze. Elewacja wejściowa, południowo-zachodnia jest siedmioosiowa, z drzwiami pośrodku, osłoniętymi daszkiem z drewnianymi wspornikami. Analogiczna, ale bezdrzwiowa jest elewacja tylna. Do bezokiennych, krótszych elewacji bocznych dostawiono węższe, piętrowe werandy, pierwotnie całkowicie przeszklone. Drewniane okna, o typowym dla czasu powstania domu trójpolowym poddziale, zabezpieczają dwuskrzydłowe, płycinowe okiennice. Przez wiele lat, pozostając w gestii komunalnej gospodarki mieszkaniowej, budynek był użytkowany, jako wielorodzinny dom mieszkalny. Spowodowało to częściową zmianę układu wewnętrznych ścian, ale zachowała się stolarka drzwiowa i okienna. Zmianie uległ również wygląd zewnętrzny budynku, ponieważ w celu jego ocieplenia pokryto ściany warstwą izolacyjną i grubą powłoką tynku. Zabudowano także częściowo oszklone werandy. Niemniej zmiany te są całkowicie odwracalne, gdyż jak pokazały badania, pod warstwą ocieplającą odsłonięto oryginalne szalowanie drewniane, łącznie z pozostałościami drewnianej, tzw. „laubzegowej” dekoracji ornamentalnej.
          Ogród (początek XX wieku) zachował w całości swój pierwotny charakter lasku sosnowego z wydzielonymi kwaterami warzywnymi, owocowymi, pasieką, ogrodu komponowanego przy elewacji tylnej dworku, dziś z wielką pieczołowitością odtworzonego w detalach i gatunkach roślin. Wydzielenie parceli i wzniesienie na niej nowoczesnego pawilonu muzealnego nie wpłynęło na zmianę charakteru pozostałej części założenia.