DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Gościkowo-Paradyż – pocysterski zespół klasztorny
          2018.04.11

          Gościkowo-Paradyż – pocysterski zespół klasztorny


          do pobrania: rozporządzenie.pdf


          Wartość zabytku
          Zespół klasztorny w Gościkowie-Paradyżu jest jednym z najcenniejszych zabytków sztuki sakralnej w zachodniej Polsce. Założenie przez wieki pełniło rolę ważnego ośrodka kultu religijnego oraz myśli teologicznej promieniującej nawet poza granice kraju głównie za sprawą Jakuba z Paradyża - wybitnego teologa i filozofa związanego z klasztorem.
          Rangę Paradyża podkreślają jego związki z wybitnymi osobistościami, mężami stanu, politykami itp. Funkcję opatów sprawowali tu m.in: Marek Łętowski – sekretarz Zygmunta III Wazy, wychowawca Władysława IV, Paweł Sapieha – sekretarz wielki litewski, Andrzej Załuski – biskup, wielki kanclerz koronny, mecenas, współtwórca biblioteki Załuskich. Intelektualne i – siłą rzeczy – polityczne wzmocnienie opactwa sprzyjało utrzymywaniu polskich wpływów na zachodnich rubieżach ówczesnej Rzeczpospolitej.  
          Historyczna rola opactwa paradyskiego związana była z jego strategicznym położeniem na styku ziem polskich i pozostających pod zwierzchnictwem Brandenburgii. Rzeka Paklica przepływająca przez ogród klasztorny stanowiła granicę państwa. Obszar zachodniej Wielkopolski sąsiadujący ze Śląskiem, Pomorzem i Brandenburgią podlegał stale wewnętrznym i zewnętrznym naciskom politycznym i gospodarczym uzależnionym od bieżącej sytuacji geopolitycznej regionu. Do XIV w., jak większość konwentów cysterskich, klasztor paradyski był ośrodkiem zamkniętym dla ludności pochodzenia polskiego. Zrzeszał obcokrajowców i ciążył ku Brandenburgii (gdzie znajdowała się część jego dóbr). Jako najdalej wysunięty na zachód przyczółek odradzonego po rozbiciu dzielnicowym królestwa, Paradyż stał się przedmiotem zainteresowania Władysława Łokietka, który w 1327 r. objął klasztor swoją opieką.

          Historia
          W 1230 r. wojewoda poznański Mikołaj Bronisz herbu Wieniawa ufundował w swoich dobrach Gastechov, klasztor cysterski, jako bezpośrednią filię opactwa Lehnin w Brandenburgii (filiacja: Morimond → Camp → Walkenried → Sittichenbach → Lehnin → Paradyż). Zakonnicy nazwali nową siedzibę Paradisus Matris Dei/Paradisus Beatae Mariae Virginis, od czego pochodzi polska nazwa „Paradyż”, którą odtąd określano klasztor i wieś (po 1945 r. powróciła nazwa Gościkowo używana na potrzeby administracyjne, Paradyż pozostaje nazwą zwyczajową dla opactwa). Klasztor otrzymał znaczne przywileje i darowizny rycerskie, książęce i królewskie, dzięki czemu nastąpił jego szybki rozwój gospodarczy (w XIII w. opactwo posiadało ponad 16000 ha ziemi). Budowę świątyni rozpoczęto pod koniec XIII w. Kościół wzniesiono w stylu gotyckim, na planie krzyża, jednak po ukończeniu budowy naw i części transeptu, w wyniku problemów konstrukcyjnych, świątynię skrócono zamurowując wschodnie arkady międzynawowe. Wiek XV był okresem rozwoju kulturalnego i intelektualnego opactwa. Działał tu wówczas Jakub z Paradyża, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, zwolennik reformy zakonu i Kościoła, autor kilkudziesięciu prac z zakresu mistyki i ascetyki o europejskiej sławie. Jego inicjatywie należy przypisać m. in. papieski nakaz kształcenia cystersów z obszaru Polski na Akademii Krakowskiej. Po 1580 r. klasztor wszedł w skład polskiej prowincji cystersów. Podczas wojny trzydziestoletniej opactwo najeżdżały wojska brandenburskie i szwedzkie. Zniszczeń dopełniły pożary w 1633 r. i w 1722 r. Gruntowną przebudowę założenia rozpoczęto w poł. XVIII w. wg koncepcji budowniczego królewskiego - Karola Martina Frantza. Dobudowano wówczas dwie wieże do fasady, nowe skrzydła klasztorne, wymieniono wyposażenie kościoła, całości nadano wystrój późnobarokowy i wczesnoklasycystyczny. Po II rozbiorze Polski własność opactwa weszła w skład zaboru pruskiego. Kasaty dokonano w 1810 r., całkowitej likwidacji - 1834 r., a w 1836 r. w Paradyżu ulokowano Królewskie Seminarium Nauczycielskie. Elementy ruchome wyposażenia uległy rozproszeniu na obszarze archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej, a bogatą bibliotekę wywieziono do Warszawy i Berlina. Funkcje edukacyjne mieści klasztor aż do chwili obecnej. W 1947 r. budynki opactwa przejęli Salezjanie, a od 1956 r. w murach klasztoru rozpoczął działalność Wydział Filozoficzny Gorzowskiego Diecezjalnego Seminarium Duchowego. Od reorganizacji diecezji w 1992 r. nosi on nazwę Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej.

          Opis
          Klasztor położony jest na północnym brzegu rzeki Paklicy, przy drodze łączącej Międzyrzecz ze Świebodzinem. W skład zespołu wchodzą obiekty wzniesione z cegły i kamienia: kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Biskupa Marcina, budynek klasztorny oraz ogrody.
          Obecny kształt kościoła i klasztoru jest wynikiem późnobarokowej przebudowy opartej na pierwotnym założeniu przestrzennym. Orientowany kościół jest bazyliką o tzw. systemie wiązanym. Składa się z czteroprzęsłowego korpusu, zamkniętego prosto prezbiterium z ambitem oraz trzech kaplic na planie koła: dwóch od północnej strony kościoła, jednej - od wschodu. Elewacja zachodnia jest dwuwieżowa, wieże - zwieńczone barokowymi hełmami. Wnętrze budowli przekryte zostało sklepieniem krzyżowo-żebrowym (ostatnie przęsło od zachodu przekryte drewnianym pseudosklepieniem, oryginalne zawaliło się w XVIII w.), a nawy oddzielone są arkadami wspartymi na filarach. Wyposażenie kościoła stanowią barokowe ołtarze i klasycystyczne stalle. Wybitną wartość artystyczną prezentuje ołtarz główny z 1739 r. zajmujący całą ścianę prezbiterium, autorstwa saksońskich rzeźbiarzy – Johanna Caspara i synów: Johanna Wilhelma i Christopha Hennevogelów z centralnym obrazem pędzla Feliksa Antona Schefflera.
          Od strony południowej i południowo-wschodniej do kościoła przylegają dwukondygnacyjne skrzydła klasztorne skupione wokół dwóch wirydarzy. Naroża skrzydeł akcentują trzy wieże w formie baszt nakrytych dzwonkowatymi hełmami.