DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Gliwice - radiostacja
          2017.03.16

          Gliwice - radiostacja

          „Gliwice – radiostacja” została uznana za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 15 marca 2017 roku.

          Do pobrania:
          rozporządzenie.pdf

          Wartość zabytku

          Radiostacja w Gliwicach zajmuje istotną pozycję w historii Polski, jako miejsce gdzie 31 sierpnia 1939 r. dokonano tzw. prowokacji gliwickiej - ściśle tajnej akcji dywersyjnej niemieckich służb bezpieczeństwa pozorującej napad Polaków na niemiecką placówkę. Akcja ta wpisuje się w serię incydentów przygranicznych poprzedzających agresję Niemiec na Polskę, które miały świadczyć o rzekomych działaniach zaczepnych Polaków, a tym samym uzasadnić decyzję Hitlera o przekroczeniu polskich granic i przekonać Francję i Wielką Brytanię do nieudzielenia Polsce pomocy militarnej gwarantowanej w porozumieniach sojuszniczych.

          Znajdująca się w obrębie radiostacji wieża nadawcza o konstrukcji kratowej, jest prawdopodobnie jedyną ocalałą drewnianą wieżą tego typu spośród co najmniej kilku powstałych przed II wojną światową na terenie ówczesnych Niemiec i tym samym stanowi ważny dokument myśli inżynieryjnej oraz unikatowe świadectwo rozwoju radiofonii. Godnym podkreślenia jest fakt, że w momencie powstania radiostacji w latach 30. XX w. wieże drewniane były nowością, a używanie w nich anten zawieszanych pionowo zapewniało większą moc nadawczą – z Gliwic fale radiowe docierały do całej Europy, a nawet do Ameryki Północnej. Niespełna 111-metrowa gliwicka wieża, choć w momencie powstania należała do niższych, uznawana jest za najwyższą na świecie istniejącą drewnianą wieżę radiową, a także najwyższą zachowaną konstrukcję sprzed 1939 r. wykonaną z tego materiału.

          Konstrukcja wieży jest oryginalna, również pozostała zabudowa radiostacji – dwa budynki mieszkalne i jeden techniczny – przetrwała w niemalże niezmienionym stanie. Szczególnie istotny jest także fakt, że w budynku technicznym zachowały się autentyczne urządzenia i aparatura nadawcza, w tym mikrofon burzowy, który posłużył do przekazania komunikatu podczas prowokacji gliwickiej.

          Historia
          Radiostacja Gliwicka powstała w 1935 r. zastępując przestarzałą pierwszą radiostację z 1925 r. (działającą przy obecnej ul. Radiowej). Wieżę antenową zbudowała firma Lorenz A.G. z Berlina-Tempelhof. Budowę domów mieszkalnych i nadzór nad pracami przy wieży zlecono Erichowi Nittritzowi oraz inżynierowi Otto.

          W dniu 31 sierpnia 1939 r. o godz. 20.00, kilkuosobowa grupa esesmanów udających powstańców śląskich napadła na niemiecką radiostację. Obezwładniono personel, a dla uwiarygodnienia akcji zamordowano Franciszka Hanioka – polskiego Ślązaka (określanego dziś, jako pierwsza ofiara II wojny światowej), którego odurzono, a po przewiezieniu na teren radiostacji, zamordowano strzałem w tył głowy. Napastnicy nadali odezwę w języku polskim, z której słyszalne były tylko pierwsze słowa: Uwaga! Tu Gliwice. Rozgłośnia znajduje się w rękach polskich…  Napastnicy użyli do tego mikrofonu burzowego służącego do ostrzeżeń meteorologicznych o zasięgu kilku kilometrów, nie było więc szansy, aby ich słowa były słyszalne w Berlinie, jak planowano. Mimo tego, incydent szeroko opisała niemiecka prasa, a rządy sojuszniczych państw Polski zostały poinformowane o agresji Polski na pogranicze niemieckie. Prowokacja gliwicka była operacją ściśle tajną, praktycznie nieudokumentowaną, a prawdę o niej odtworzono dopiero ze wspomnień i zeznań w procesie norymberskim.

          Po wojnie, radiostację użytkowała Poczta Polska, Telegraf i Telefon. Nadawano tu program Polskiego Radia Katowice i zagłuszano fale Radia Wolna Europa. W 1956 r. na terenie radiostacji rozpoczęto produkcję urządzeń nadawczych. W 2002 r. posesję przejął samorząd gliwicki, który trzy lata później przekazał teren radiostacji pod zarząd Muzeum w Gliwicach. Jest to obecnie oddział tego muzeum: Muzeum Historii Radia i Sztuki Mediów – Radiostacja Gliwice. Wieża do dziś funkcjonuje i służy celom komunikacyjnym.

          Opis
          Zespół radiostacji położony jest w północno-wschodniej części Gliwic, między ulicami Lubliniecką i Tarnogórską. W jego skład wchodzi wieża nadawcza oraz dwa budynki mieszkalne i jeden techniczny (obecnie muzeum) wybudowane w stylu historyzującego modernizmu.

          Wieżę o wysokości 110,7 m wzniesiono z wyjątkowo odpornego na szkodniki i wpływ niekorzystnych warunków atmosferycznych modrzewia syberyjskiego. Drewniane elementy połączone zostały wyłącznie mosiężnymi śrubami. Konstrukcja ma kształt wydłużonego ostrosłupa czworokątnego o parabolicznych krawędziach i płaszczyznach. Zbudowana jest z czterech wyprofilowanych przestrzennych kratownic o wspólnych krawędziach. Cztery słupy narożne są zakotwione w betonowych stopach fundamentowych, nachylonych do wnętrza konstrukcji. Na wieży znajdują się cztery podesty: na wys. 40 m, 55,3 m, 80 m (podest wykonany w 1969 r.) i 109,37 m. Zamontowanych jest na niej także kilkadziesiąt anten obsługujących różne systemy łączności.

          Prostokątne w planie budynki skupione są we wschodniej części działki, bliżej ul. Tarnogórskiej. Wzniesione zostały z cegły, tynkowane, z wysokimi dachami czterospadowymi pokrytymi dachówką. Na osi wieży znajduje się budynek techniczny pełniący obecnie funkcję muzeum, a po jego bokach, nieco cofnięte dwa budynki mieszkalne.