Dotacja celowa ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami to dokument strategiczny uchwalany przez Radę Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (DZ.U. z 2018 r., poz.2067, z późn. zm.).

Dokument ten określa cele administracji rządowej oraz podległych jej służb i instytucji w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na okres czterech lat. Wskazuje on także szczegółowo kierunki działań i zadania w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, jak również warunki i sposób ich finansowania oraz harmonogram ich realizacji.

Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2023-2026

Program na lata 2023–2026 został przyjęty uchwałą nr 242 Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 2023 r., opublikowano go w Monitorze Polskim (Dz.U. z 2023 r. poz. 1470) w dniu 28 grudnia 2023 r., a wszedł w życie w dniu następnym.
29 stycznia 2026 r. uchwałą nr 63 z zmieniono uchwałę nr 242 Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2023–2026” (M.P. poz. 214), ograniczając Program do pięciu zadań.

24 lipca 2026 r. podpisana została umowa na dotację celową na realizację przez NID zadania: Realizacja „Krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami na lata 2023-2026”

W ramach Programu 2023-2026 Narodowy Instytut Dziedzictwa realizuje następujące projekty:

• Weryfikacja stanu zasobu zabytków architektury wchodzącej w skład zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
  Celem projektu jest przygotowanie raportu określającego stan zachowania, walory zabytkowe oraz stopień i zakres ochrony prawnej zabytkowej architektury wchodzących w skład zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Projekt realizowany we współpracy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa (KOWR)
  Koordynator zadania: Jerzy Szałygin/Natalia Dzieduszycka ndzieduszycka@nid.pl

• Model i system wartościowania zabytków
  Podstawowym celem projektu jest opracowanie modelu i systemu wartościowania zabytków oraz instrukcji jego stosowania
  Koordynator zadania: Maciej Warchoł mwarchol@nid.pl

• Rozwój zasobu dokumentacyjnego 3D
  Projekt polega na wykonaniu digitalizacji 10 obiektów architektury zabytkowej oraz opracowaniu danych do formy ich pełnej inwentaryzacji.
  Koordynator zadania: Ryszard Zimek rzimek@nid.pl

• Wsparcie procesu tworzenia gminnych programów opieki nad zabytkami
  Zasadniczym celem projektu jest wzmocnienie oraz usprawnienie ochrony i opieki nad zabytkami na poziomie lokalnym przez wsparcie samorządów gminnych w zakresie tworzenia gminnych programów opieki nad zabytkami.
  Koordynator zadania: Anna Fortuna-Marek amarek@nid.pl

• Wsparcie merytoryczne służb mundurowych oraz organów wymiaru Sprawiedliwości w sprawach dotyczących przestępczości przeciwko zabytkom
  Celem zadania jest przeprowadzenie serii szkoleń dla przedstawicieli sądów i prokuratur, Policji, Krajowej Administracji Skarbowej i Straży Granicznej w zakresie charakterystyki zagrożeń dziedzictwa kulturowego oraz zwalczania i zapobiegania przestępczości przeciwko zabytkom.
  Koordynator zadania: Marcin Sabaciński msabacinski@nid.pl

Koordynator Programu: Aleksandra Szczepańska aszczepanska@nid.pl