{"id":29315,"date":"2025-08-17T16:31:34","date_gmt":"2025-08-17T14:31:34","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=29315"},"modified":"2025-08-18T11:35:09","modified_gmt":"2025-08-18T09:35:09","slug":"nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/","title":{"rendered":"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie"},"content":{"rendered":"

Mimo \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105, walczymy o to, \u017ceby ta tradycja by\u0142a piel\u0119gnowana jeden do jednego, aby by\u0142o tak jak to wygl\u0105da\u0142o dawniej. Tradycja to tradycja – o wpisie Wesela G\u00f3rali Bukowi\u0144skich na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego opowiada  Karolina Chabiniak-G\u0105secka z Muzeum Etnograficznego w Zielonej G\u00f3rze-Ochli, kierowniczka Zespo\u0142u G\u00f3rali Bukowi\u0144skich \u201eWatra”. Rozmow\u0119 poprowadzi\u0142a Agata Jankowska.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wesele G\u00f3rali Bukowi\u0144skich zosta\u0142o wpisane na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Gratulacje! Sk\u0105d pomys\u0142, \u017ceby ubiega\u0107 si\u0119 o ten wpis?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bardzo si\u0119 cieszymy z tego sukcesu! Pierwszy raz us\u0142ysza\u0142am o pomy\u015ble, wpisania wesela g\u00f3rali bukowi\u0144skich na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego, od pani Jadwigi Pareckiej, \u00f3wczesnej kierowniczki zespo\u0142u \u201eWatra\u201d, od dekad aktywnie dzia\u0142aj\u0105cej na rzecz szerzenia kultury tradycji bukowi\u0144skiej, ju\u017c pi\u0119\u0107 lat temu. Pani Jadwiga zawsze o tym marzy\u0142a i powoli pomys\u0142 zacz\u0105\u0142 zamienia\u0107 si\u0119 w plan. Ale pani Jadwiga ma ju\u017c 77 lat i sama nie chcia\u0142a si\u0119 za to bra\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego pomog\u0142a\u015b?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak. Na pocz\u0105tku my\u015bla\u0142y\u015bmy, \u017ceby wniosek napisa\u0107 jako zesp\u00f3\u0142 \u201eWatra\u201d, ale doradzono nam, \u017ce lepiej zg\u0142osi\u0107 si\u0119 jako osoby prywatne. Pani Jadwiga opisa\u0142a ca\u0142y obrz\u0119d. Z racji wykszta\u0142cenia, bo uko\u0144czy\u0142a filologi\u0119 polsk\u0105, umie opowiada\u0107 o tym w fascynuj\u0105cy, merytoryczny spos\u00f3b. Ja dopracowa\u0142am dokumenty pod k\u0105tem technicznym i formalnym. Zorganizowa\u0142am spotkanie, na kt\u00f3rym zebra\u0142y\u015bmy podpisy od os\u00f3b, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0142y aprobat\u0119 tego pomys\u0142u. Du\u017co pracy w\u0142o\u017cy\u0142y\u015bmy w przygotowanie wniosku.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego akurat obrz\u0119d weselny zosta\u0142 wybrany jako ten element kultury bukowi\u0144skiej, kt\u00f3ry ma reprezentowa\u0107 ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142y\u015bmy, \u017ceby to by\u0142o wesele, poniewa\u017c ta tradycja jest wci\u0105\u017c \u017cywa. M\u0142odzi czerpi\u0105 z niej, dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 z element\u00f3w na szcz\u0119\u015bcie przetrwa\u0142a w niemal niezmienionej formie. Moim zdaniem to jest wa\u017cne, \u017ceby nie unowocze\u015bnia\u0107 obrz\u0119d\u00f3w, nie zmienia\u0107 ich formu\u0142y na mod\u0142\u0119 dzisiejszych czas\u00f3w, bo o to w\u0142a\u015bnie chodzi w dziedzictwie, \u017ceby jak najd\u0142u\u017cej pozosta\u0142o takie samo, jak za czas\u00f3w naszych przodk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c cofnijmy si\u0119 w czasie. Opowiedz prosz\u0119 w skr\u00f3cie, jaka jest historia G\u00f3rali Bukowi\u0144skich? Sk\u0105d pochodz\u0105, jak\u0105 drog\u0119 przeszli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wywodzimy si\u0119 ze \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Historia migracji si\u0119ga XVII wieku. To zawsze jest troch\u0119 niechlubna cz\u0119\u015b\u0107 historii, gdy kto\u015b musia\u0142 Polsk\u0119 opu\u015bci\u0107 za chlebem. Bardzo du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci w\u0142a\u015bnie opu\u015bci\u0142a ten \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski w podr\u00f3\u017cy za lepszym \u017cyciem, a cesarz i magnaci dawali lepsze warunki \u017cycia. Przesiedle\u0144cy na Bukowinie sp\u0119dzili oko\u0142o 200 lat. W mi\u0119dzyczasie mi\u0119dzy \u015al\u0105skiem Cieszy\u0144skim a Bukowin\u0105 by\u0142 jeszcze okr\u0119g czadecki nad Kisuc\u0105, czyli tzw. G\u00f3rne W\u0119gry i st\u0105d m\u00f3wi si\u0119 tak\u017ce o g\u00f3ralach czadeckich.<\/p>\n\n\n\n

O jakim dok\u0142adnie terenie m\u00f3wimy, gdy wspomina pani Bukowin\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To jest pogranicze ukrai\u0144sko-rumu\u0144skie. To niedu\u017cy obszar, ale barwny kulturowo. Tam spotyka\u0142a si\u0119 masa r\u00f3\u017cnych nacji- Rusini, Romowie, Cyganie, Niemcy, Polacy. J Mo\u017cna spotka\u0107 te\u017c Hucu\u0142\u00f3w, \u0141emk\u00f3w. A wi\u0119c nastr\u00f3j i muzyka jest bogatym tyglem kulturowym. Ta tradycja dlatego jest taka soczysta, gdy\u017c jest po\u0142\u0105czeniem r\u00f3\u017cnych nalecia\u0142o\u015bci kulturowych.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy nast\u0105pi\u0142 powr\u00f3t ludno\u015bci na tereny Polski? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po II wojnie \u015bwiatowej, nasza ziemia sta\u0142a si\u0119 tak\u0105 troch\u0119 ziemi\u0105 obiecan\u0105. Wtedy przodkowie zdecydowali si\u0119 wr\u00f3ci\u0107, zobaczyli szans\u0119, \u017ce mog\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do swojej ojczyzny. Powr\u00f3t sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy, ale nie by\u0142 \u0142atwy. Znamy historie zas\u0142yszane od os\u00f3b – na przyk\u0142ad brat pani Jadwigi pami\u0119ta t\u0119 migracj\u0119, bo przyby\u0142 z jednym z pierwszych transport\u00f3w, gdy mia\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat. By\u0142 tak\u0105 nasz\u0105 skarbnic\u0105 wiedzy oraz m\u00f3g\u0142 nam du\u017co przekaza\u0107 informacji i tradycji. Gdy tutaj przyjechali spotkali si\u0119 z lokaln\u0105 ludno\u015bci\u0105. M\u00f3wili inaczej, gwar\u0105. Jedli inaczej, ubierali si\u0119 inaczej. Byli odbierani jak jacy\u015b dziwni ludzie, tak\u017ce dlatego trzymali si\u0119 razem. Na pocz\u0105tku po prostu bali si\u0119 otworzy\u0107. Wiadomo, jak to jest, jak rzuca si\u0119 kogo\u015b na ca\u0142kowicie nowy teren i musi sobie tutaj poradzi\u0107. Nie mo\u017ce by\u0107 \u0142atwo. Nawet m\u00f3j tato opowiada\u0142, \u017ce on w szkole nie m\u00f3g\u0142 rozmawia\u0107 gwar\u0105, w domu m\u00f3wi\u0142 za to swobodnie. Pami\u0119tam, je\u017adzili\u015bmy do babci i dziadka, to z nimi bardzo p\u0142ynnie pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 gwar\u0105. Kiedy\u015b z moj\u0105 siostr\u0105 zapyta\u0142y\u015bmy si\u0119 wprost, dlaczego nas tego nie nauczyli. Tata odpowiedzia\u0142, \u017ce si\u0119 po prostu ba\u0142, \u017ce my b\u0119dziemy w szkole przechodzi\u0142y to samo co on, bo musia\u0142 si\u0119 bardzo pilnowa\u0107, \u017ceby nie by\u0107 dyskryminowany. \u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce jej nie znam dobrze. Jestem os\u0142uchana, ale nie m\u00f3wi\u0119 ni\u0105 p\u0142ynnie. Mamy s\u0142owniki gwary bukowi\u0144skiej – jeden s\u0142ownik napisa\u0142a profesor Helena Krasowska z Polskiej Akademii Nauk, a jeden s\u0142ownik napisa\u0142a pani Jadwiga Parecka. Zreszt\u0105 ona zrobi\u0142a bardzo dobr\u0105 robot\u0119, je\u017celi chodzi o szko\u0142\u0119. Ucz\u0105c j\u0119zyka polskiego w szkole w Brze\u017anicy, nie krytykowa\u0142a dzieci za to, \u017ce m\u00f3wi\u0105 gwar\u0105. Tylko jak kto\u015b wy\u015bmiewa\u0142 te dzieci, to ona jeszcze wtedy dawa\u0142a wsparcie m\u00f3wi\u0105c \u201eA oni znaj\u0105 wi\u0119cej j\u0119zyk\u00f3w ni\u017c jeden”. Bez j\u0119zyka nie da si\u0119 pokaza\u0107 prawdziwej kultury. Wiele bukowi\u0144skich pie\u015bni, wykonywanych jest obecnie przez zespo\u0142y ludowe w spolszczonej wersje,by by\u0142y bardziej zrozumia\u0142e dla wszystkich. My pilnujemy tego, \u017ceby by\u0142o jak najwi\u0119cej tej gwary w piosenkach. Ma\u0142e dzieci bywaj\u0105 zdziwione, gdy na przyk\u0142ad \u015bpiewaj\u0105 \u201ega\u0144ba” zamiast \u201eha\u0144ba\u201d. Ale widz\u0119, \u017ce s\u0105 naprawd\u0119 zainteresowane ciekawostkami j\u0119zykowymi. Bo j\u0119zyk, obok tradycji to istotna cz\u0119\u015b\u0107 naszej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my do tradycji weselnych. Na czym polega ich unikatowo\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nieod\u0142\u0105cznym elementem, kt\u00f3ry zawsze jest na weselu i nikomu nie trzeba o nim przypomina\u0107, jest powitanie pa\u0144stwa m\u0142odych przy drzwiach chlebem i sol\u0105. Matka pana m\u0142odego pyta si\u0119 panny m\u0142odej: \u201eCo wybierasz? Chleb, s\u00f3l czy Pana M\u0142odego?” A ona odpowiada: \u201eI chleb, i s\u00f3l, i Pana M\u0142odego, aby zarobi\u0142 na niego”. To wyst\u0119puje nawet w rodzinach, kt\u00f3re s\u0105 troszeczk\u0119 mniej zwi\u0105zane z t\u0105 tradycj\u0105 bukowi\u0144sk\u0105. By\u0142am na weselu, gdzie nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce jeszcze zobacz\u0119 to powitanie, bo panna m\u0142oda nie pochodzi\u0142a z rodziny bukowi\u0144skiej. Zrobi\u0142o si\u0119 mi bardzo mi\u0142o, jak matka zapyta\u0142a panny m\u0142odej, a ona wiedzia\u0142a co odpowiedzie\u0107. A\u017c si\u0119 \u0142ezka w oku zakr\u0119ci\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych element\u00f3w wesela bukowi\u0144skiego jest taniec \u201eKundziela\u201d, zwany te\u017c \u201eAniel\u0105\u201d. Ta\u0144czy si\u0119 go te\u017c  i przy innych okazjach rodzinnych. Kolejnym elementem, o kt\u00f3rego zachowanie walczymy, s\u0105 tradycyjne oczepiny. Pilnujemy, \u017ceby to by\u0142y takie bukowi\u0144skie prawdziwe oczepiny. Czyli \u015bci\u0105ga si\u0119 m\u0142odej welon, zak\u0142ada si\u0119 chustk\u0119. M\u0142ody musi j\u0105 trzy razy podnie\u015b\u0107 z wiadra, na kt\u00f3rym ona siedzi. I dopiero za trzecim razem ten pan m\u0142ody mo\u017ce j\u0105 podnie\u015b\u0107 naprawd\u0119. Zreszt\u0105 ta tr\u00f3jka jest wsz\u0119dzie taka symboliczna, \u017ce wszystko musi si\u0119 zadzia\u0107 trzy razy i za tym trzecim dopiero si\u0119 udaje. Mimo tego, \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105 walczymy o to, \u017ceby ta tradycja by\u0142a piel\u0119gnowana jeden do jednego, tak jak to wygl\u0105da\u0142o i \u017ceby\u015bmy tego po prostu nie przerabiali na potrzeby \u015bwiata cywilizowanego. \u017beby nie robi\u0107 karykatury z tradycji, bo chodzi o to, \u017ceby pokazywa\u0107 je tak, jak one kiedy\u015b wygl\u0105da\u0142y. Tradycja to tradycja.<\/p>\n\n\n\n

A co ze strojami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nasze stroje s\u0105 w stu procentach oryginalne, odwzorowane na oryginalnych strojach, kt\u00f3re przywie\u017ali Bukowi\u0144czycy ze sob\u0105. Zw\u0142aszcza stroje kobiet, bo m\u0119skie odtwarzali\u015bmy bardziej z dawnych fotografii i pami\u0119ci najstarszych. Migruj\u0105cy m\u0119\u017cczy\u017ani bardziej pragmatycznie podchodzili do tego, co ze sob\u0105 zabra\u0107, bo jednak si\u0142y i miejsce w transporcie by\u0142y ograniczone. Ale kobiety zabiera\u0142y swoje stroje i kiedy w 1969 r. powsta\u0142 zesp\u00f3\u0142, to te starsze kobiety wyci\u0105ga\u0142y je z kufr\u00f3w, kt\u00f3re przez lata je skrywa\u0142y schowane g\u0142\u0119boko, \u017ceby ludzie nie wy\u015bmiewali Bukowi\u0144c\u00f3w, nie wyzywali od Rumun\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0105d u ciebie wzi\u0119\u0142o si\u0119 to zaanga\u017cowanie i zainteresowanie kultur\u0105 oraz tradycj\u0105 przodk\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mam 31 lat, a w zespole jestem od si\u00f3dmego roku \u017cycia, wi\u0119c to jest ogromna cz\u0119\u015b\u0107 mojego \u017cycia. Do zespo\u0142u wci\u0105gn\u0119\u0142a mnie siostra, a j\u0105 nauczycielka. Pierwszy wyst\u0119p na scenie zagra\u0142am na jase\u0142kach w roli anio\u0142ka. Spodoba\u0142a mi si\u0119 ta atmosfera, bo tu jest jak w rodzinie – wszyscy si\u0119 znaj\u0105, wszyscy si\u0119 lubi\u0105, a wr\u0119cz si\u0119 kochaj\u0105. Jako dziecko jeszcze nie bardzo wiedzia\u0142am, o co chodzi z t\u0105 kultur\u0105 bukowi\u0144sk\u0105. Gdy podczas wyst\u0119p\u00f3w w skansenie kto\u015b zapyta\u0142, czemu jeste\u015bmy g\u00f3rale czadeccy, ja odpowiedzia\u0142am, \u017ce dajemy czadu. Potem zacz\u0119\u0142am pyta\u0107. Dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce pierwszym transportem jecha\u0142a moja babcia z dziadkiem, \u017ce m\u00f3j dziadek, ojciec mojej mamy,  urodzi\u0142 si\u0119 na Bukowinie. No i zakocha\u0142am si\u0119 w tej kulturze. Gdy posz\u0142am do technikum w Zielonej G\u00f3rze zobaczy\u0142am, \u017ce te moje tradycje s\u0105 wyj\u0105tkowe, bo kole\u017canki i koledzy, z kt\u00f3rymi ja chodz\u0119 do klasy, nie jedz\u0105 na przyk\u0142ad na Wigili\u0119 zupy grzybowej z makaronem i z grochem, \u015bpiewaj\u0105 tylko kol\u0119dy, takie polskie, kt\u00f3re ja s\u0142ysza\u0142am w telewizji i ko\u015bciele, a nie \u015bpiewaj\u0105 moich pastora\u0142ek. Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce te r\u00f3\u017cnice s\u0105 ogromne.<\/p>\n\n\n\n

A potem studiowa\u0142a\u015b kulturoznawstwo. Te\u017c si\u0119 koncentrowa\u0142a\u015b na kulturze bukowi\u0144skiej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Instytucie Filozofii pisa\u0142am prac\u0119 licencjack\u0105 o tradycjach dorocznych g\u00f3rali bukowi\u0144skich z Brze\u017anicy i \u015bmiano si\u0119 ze mnie, \u017ce pisz\u0119 o dziwnych ludziach. Wszyscy pisali np. o aspektach filozoficznych w kulturoznawstwie, feminizmie, dzie\u0142ach Marty Freyi. Jestem dumna z tego, \u017ce si\u0119 nie da\u0142am st\u0142amsi\u0107 i przekona\u0107, \u017ce to co lokalne i tradycyjne musi ust\u0105pi\u0107 nowoczesnym trendom.<\/p>\n\n\n\n

Niedawno<\/strong> przej\u0119\u0142a\u015b te\u017c kierownictwo zespo\u0142u \u201cWatra\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W mi\u0119dzyczasie bardzo du\u017co zacz\u0119\u0142am pani Jadwidze Pareckiej pomaga\u0107 przy formalnych i technicznych rzeczach, bo na przyk\u0142ad zg\u0142oszenia na festiwale by\u0142y online, trzeba by\u0142o wysy\u0142a\u0107 r\u00f3\u017cne nagrania w odpowiednich plikach i pani Jadwiga nie nad\u0105\u017ca\u0142a za tym. I naturalnie wysz\u0142o, \u017ce zosta\u0142am w pewnym momencie namaszczona przez ni\u0105 sam\u0105 na jej nast\u0119pczyni\u0119. Kilka lat trwa\u0142o takie wdro\u017cenie mnie w to wszystko. Dwa lata temu aktywowali\u015bmy \u201eMa\u0142\u0105 Watr\u0119\u201d, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a od 1984 r., a przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107 w okresie pandemii COVID-19. Faktycznie, niekt\u00f3re dzieci, kt\u00f3re s\u0105 zafascynowane kultur\u0105 bukowi\u0144sk\u0105, uwielbiaj\u0105 ubiera\u0107 str\u00f3j, nie wstydz\u0105 si\u0119 tego. To jest wa\u017cne, \u017ceby si\u0119 nie wstydzi\u0107 tego, sk\u0105d si\u0119 pochodzi. My\u015bl\u0119, \u017ce p\u00f3ki s\u0105 ludzie tacy jak my, kt\u00f3rzy walcz\u0105 o to, \u017ceby te tradycje by\u0142y autentyczne i \u017cywe, to ta kultura przetrwa. Wa\u017cne jest, \u017ce nie robimy z niej karykatury, ale pokazujemy j\u0105 tak, jak naprawd\u0119 wygl\u0105da\u0142a. W jednej ze \u015bpiewek brzmi\u0105 s\u0142owa \u201eG\u00f3ralska muzyka i g\u00f3ralskie granie Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie\u201d<\/em>, oby tak by\u0142o, czego wszyscy sobie \u017cyczymy i o to b\u0119dziemy dbali. Piecz\u0119 nad tym sprawuje pani Jadwiga Parecka, laureatka Nagrody im. Oskara Kolberga w 2023 r.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"
Para m\u0142oda z dru\u017cbami i dru\u017ckami, oraz z przyjaci\u00f3\u0142mi. fot. Archiwum Zespo\u0142u G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Para m\u0142oda z dru\u017cbami i dru\u017ckami ubranymi w tradycyjny str\u00f3j weselny. Kobiety w bia\u0142ych sp\u00f3dnicach i zopaskach oraz m\u0119\u017cczy\u017ani z udekorowanymi swst\u0105\u017ck\u0105 palicami. Rok 2017. fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tradycyjne oczepiny. Rok 2017. fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tradycyjne oczepiny. Rok 2017.fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mimo \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105, walczymy o to, \u017ceby ta tradycja by\u0142a piel\u0119gnowana jeden do jednego, aby by\u0142o tak jak to wygl\u0105da\u0142o dawniej. Tradycja to tradycja – o wpisie Wesela […]<\/p>","protected":false},"author":18,"featured_media":29318,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"\n

<\/h1>\n\n\n\n

Mimo \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105, walczymy o to, \u017ceby ta tradycja by\u0142a piel\u0119gnowana jeden do jednego, aby by\u0142o tak jak to wygl\u0105da\u0142o dawniej. Tradycja to tradycja - o wpisie Wesela G\u00f3rali Bukowi\u0144skich na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego opowiada  Karolina Chabiniak-G\u0105secka z Muzeum Etnograficznego w Zielonej G\u00f3rze-Ochli, kierowniczka Zespo\u0142u G\u00f3rali Bukowi\u0144skich \u201eWatra\". Rozmow\u0119 poprowadzi\u0142a Agata Jankowska.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wesele G\u00f3rali Bukowi\u0144skich zosta\u0142o wpisane na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Gratulacje! Sk\u0105d pomys\u0142, \u017ceby ubiega\u0107 si\u0119 o ten wpis?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bardzo si\u0119 cieszymy z tego sukcesu! Pierwszy raz us\u0142ysza\u0142am o pomy\u015ble, wpisania wesela g\u00f3rali bukowi\u0144skich na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego, od pani Jadwigi Pareckiej, \u00f3wczesnej kierowniczki zespo\u0142u \u201eWatra\u201d, od dekad aktywnie dzia\u0142aj\u0105cej na rzecz szerzenia kultury tradycji bukowi\u0144skiej, ju\u017c pi\u0119\u0107 lat temu. Pani Jadwiga zawsze o tym marzy\u0142a i powoli pomys\u0142 zacz\u0105\u0142 zamienia\u0107 si\u0119 w plan. Ale pani Jadwiga ma ju\u017c 77 lat i sama nie chcia\u0142a si\u0119 za to bra\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego pomog\u0142a\u015b?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak. Na pocz\u0105tku my\u015bla\u0142y\u015bmy, \u017ceby wniosek napisa\u0107 jako zesp\u00f3\u0142 \u201eWatra\u201d, ale doradzono nam, \u017ce lepiej zg\u0142osi\u0107 si\u0119 jako osoby prywatne. Pani Jadwiga opisa\u0142a ca\u0142y obrz\u0119d. Z racji wykszta\u0142cenia, bo uko\u0144czy\u0142a filologi\u0119 polsk\u0105, umie opowiada\u0107 o tym w fascynuj\u0105cy, merytoryczny spos\u00f3b. Ja dopracowa\u0142am dokumenty pod k\u0105tem technicznym i formalnym. Zorganizowa\u0142am spotkanie, na kt\u00f3rym zebra\u0142y\u015bmy podpisy od os\u00f3b, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0142y aprobat\u0119 tego pomys\u0142u. Du\u017co pracy w\u0142o\u017cy\u0142y\u015bmy w przygotowanie wniosku.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego akurat obrz\u0119d weselny zosta\u0142 wybrany jako ten element kultury bukowi\u0144skiej, kt\u00f3ry ma reprezentowa\u0107 ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142y\u015bmy, \u017ceby to by\u0142o wesele, poniewa\u017c ta tradycja jest wci\u0105\u017c \u017cywa. M\u0142odzi czerpi\u0105 z niej, dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 z element\u00f3w na szcz\u0119\u015bcie przetrwa\u0142a w niemal niezmienionej formie. Moim zdaniem to jest wa\u017cne, \u017ceby nie unowocze\u015bnia\u0107 obrz\u0119d\u00f3w, nie zmienia\u0107 ich formu\u0142y na mod\u0142\u0119 dzisiejszych czas\u00f3w, bo o to w\u0142a\u015bnie chodzi w dziedzictwie, \u017ceby jak najd\u0142u\u017cej pozosta\u0142o takie samo, jak za czas\u00f3w naszych przodk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c cofnijmy si\u0119 w czasie. Opowiedz prosz\u0119 w skr\u00f3cie, jaka jest historia G\u00f3rali Bukowi\u0144skich? Sk\u0105d pochodz\u0105, jak\u0105 drog\u0119 przeszli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wywodzimy si\u0119 ze \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Historia migracji si\u0119ga XVII wieku. To zawsze jest troch\u0119 niechlubna cz\u0119\u015b\u0107 historii, gdy kto\u015b musia\u0142 Polsk\u0119 opu\u015bci\u0107 za chlebem. Bardzo du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci w\u0142a\u015bnie opu\u015bci\u0142a ten \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski w podr\u00f3\u017cy za lepszym \u017cyciem, a cesarz i magnaci dawali lepsze warunki \u017cycia. Przesiedle\u0144cy na Bukowinie sp\u0119dzili oko\u0142o 200 lat. W mi\u0119dzyczasie mi\u0119dzy \u015al\u0105skiem Cieszy\u0144skim a Bukowin\u0105 by\u0142 jeszcze okr\u0119g czadecki nad Kisuc\u0105, czyli tzw. G\u00f3rne W\u0119gry i st\u0105d m\u00f3wi si\u0119 tak\u017ce o g\u00f3ralach czadeckich.<\/p>\n\n\n\n

O jakim dok\u0142adnie terenie m\u00f3wimy, gdy wspomina pani Bukowin\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To jest pogranicze ukrai\u0144sko-rumu\u0144skie. To niedu\u017cy obszar, ale barwny kulturowo. Tam spotyka\u0142a si\u0119 masa r\u00f3\u017cnych nacji- Rusini, Romowie, Cyganie, Niemcy, Polacy. J Mo\u017cna spotka\u0107 te\u017c Hucu\u0142\u00f3w, \u0141emk\u00f3w. A wi\u0119c nastr\u00f3j i muzyka jest bogatym tyglem kulturowym. Ta tradycja dlatego jest taka soczysta, gdy\u017c jest po\u0142\u0105czeniem r\u00f3\u017cnych nalecia\u0142o\u015bci kulturowych.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy nast\u0105pi\u0142 powr\u00f3t ludno\u015bci na tereny Polski? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po II wojnie \u015bwiatowej, nasza ziemia sta\u0142a si\u0119 tak\u0105 troch\u0119 ziemi\u0105 obiecan\u0105. Wtedy przodkowie zdecydowali si\u0119 wr\u00f3ci\u0107, zobaczyli szans\u0119, \u017ce mog\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do swojej ojczyzny. Powr\u00f3t sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy, ale nie by\u0142 \u0142atwy. Znamy historie zas\u0142yszane od os\u00f3b - na przyk\u0142ad brat pani Jadwigi pami\u0119ta t\u0119 migracj\u0119, bo przyby\u0142 z jednym z pierwszych transport\u00f3w, gdy mia\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat. By\u0142 tak\u0105 nasz\u0105 skarbnic\u0105 wiedzy oraz m\u00f3g\u0142 nam du\u017co przekaza\u0107 informacji i tradycji. Gdy tutaj przyjechali spotkali si\u0119 z lokaln\u0105 ludno\u015bci\u0105. M\u00f3wili inaczej, gwar\u0105. Jedli inaczej, ubierali si\u0119 inaczej. Byli odbierani jak jacy\u015b dziwni ludzie, tak\u017ce dlatego trzymali si\u0119 razem. Na pocz\u0105tku po prostu bali si\u0119 otworzy\u0107. Wiadomo, jak to jest, jak rzuca si\u0119 kogo\u015b na ca\u0142kowicie nowy teren i musi sobie tutaj poradzi\u0107. Nie mo\u017ce by\u0107 \u0142atwo. Nawet m\u00f3j tato opowiada\u0142, \u017ce on w szkole nie m\u00f3g\u0142 rozmawia\u0107 gwar\u0105, w domu m\u00f3wi\u0142 za to swobodnie. Pami\u0119tam, je\u017adzili\u015bmy do babci i dziadka, to z nimi bardzo p\u0142ynnie pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 gwar\u0105. Kiedy\u015b z moj\u0105 siostr\u0105 zapyta\u0142y\u015bmy si\u0119 wprost, dlaczego nas tego nie nauczyli. Tata odpowiedzia\u0142, \u017ce si\u0119 po prostu ba\u0142, \u017ce my b\u0119dziemy w szkole przechodzi\u0142y to samo co on, bo musia\u0142 si\u0119 bardzo pilnowa\u0107, \u017ceby nie by\u0107 dyskryminowany. \u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce jej nie znam dobrze. Jestem os\u0142uchana, ale nie m\u00f3wi\u0119 ni\u0105 p\u0142ynnie. Mamy s\u0142owniki gwary bukowi\u0144skiej - jeden s\u0142ownik napisa\u0142a profesor Helena Krasowska z Polskiej Akademii Nauk, a jeden s\u0142ownik napisa\u0142a pani Jadwiga Parecka. Zreszt\u0105 ona zrobi\u0142a bardzo dobr\u0105 robot\u0119, je\u017celi chodzi o szko\u0142\u0119. Ucz\u0105c j\u0119zyka polskiego w szkole w Brze\u017anicy, nie krytykowa\u0142a dzieci za to, \u017ce m\u00f3wi\u0105 gwar\u0105. Tylko jak kto\u015b wy\u015bmiewa\u0142 te dzieci, to ona jeszcze wtedy dawa\u0142a wsparcie m\u00f3wi\u0105c \u201eA oni znaj\u0105 wi\u0119cej j\u0119zyk\u00f3w ni\u017c jeden\". Bez j\u0119zyka nie da si\u0119 pokaza\u0107 prawdziwej kultury. Wiele bukowi\u0144skich pie\u015bni, wykonywanych jest obecnie przez zespo\u0142y ludowe w spolszczonej wersje,by by\u0142y bardziej zrozumia\u0142e dla wszystkich. My pilnujemy tego, \u017ceby by\u0142o jak najwi\u0119cej tej gwary w piosenkach. Ma\u0142e dzieci bywaj\u0105 zdziwione, gdy na przyk\u0142ad \u015bpiewaj\u0105 \u201ega\u0144ba\" zamiast \u201eha\u0144ba\u201d. Ale widz\u0119, \u017ce s\u0105 naprawd\u0119 zainteresowane ciekawostkami j\u0119zykowymi. Bo j\u0119zyk, obok tradycji to istotna cz\u0119\u015b\u0107 naszej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my do tradycji weselnych. Na czym polega ich unikatowo\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nieod\u0142\u0105cznym elementem, kt\u00f3ry zawsze jest na weselu i nikomu nie trzeba o nim przypomina\u0107, jest powitanie pa\u0144stwa m\u0142odych przy drzwiach chlebem i sol\u0105. Matka pana m\u0142odego pyta si\u0119 panny m\u0142odej: \u201eCo wybierasz? Chleb, s\u00f3l czy Pana M\u0142odego?\" A ona odpowiada: \"I chleb, i s\u00f3l, i Pana M\u0142odego, aby zarobi\u0142 na niego\". To wyst\u0119puje nawet w rodzinach, kt\u00f3re s\u0105 troszeczk\u0119 mniej zwi\u0105zane z t\u0105 tradycj\u0105 bukowi\u0144sk\u0105. By\u0142am na weselu, gdzie nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce jeszcze zobacz\u0119 to powitanie, bo panna m\u0142oda nie pochodzi\u0142a z rodziny bukowi\u0144skiej. Zrobi\u0142o si\u0119 mi bardzo mi\u0142o, jak matka zapyta\u0142a panny m\u0142odej, a ona wiedzia\u0142a co odpowiedzie\u0107. A\u017c si\u0119 \u0142ezka w oku zakr\u0119ci\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych element\u00f3w wesela bukowi\u0144skiego jest taniec \u201eKundziela\u201d, zwany te\u017c \u201eAniel\u0105\u201d. Ta\u0144czy si\u0119 go te\u017c  i przy innych okazjach rodzinnych. Kolejnym elementem, o kt\u00f3rego zachowanie walczymy, s\u0105 tradycyjne oczepiny. Pilnujemy, \u017ceby to by\u0142y takie bukowi\u0144skie prawdziwe oczepiny. Czyli \u015bci\u0105ga si\u0119 m\u0142odej welon, zak\u0142ada si\u0119 chustk\u0119. M\u0142ody musi j\u0105 trzy razy podnie\u015b\u0107 z wiadra, na kt\u00f3rym ona siedzi. I dopiero za trzecim razem ten pan m\u0142ody mo\u017ce j\u0105 podnie\u015b\u0107 naprawd\u0119. Zreszt\u0105 ta tr\u00f3jka jest wsz\u0119dzie taka symboliczna, \u017ce wszystko musi si\u0119 zadzia\u0107 trzy razy i za tym trzecim dopiero si\u0119 udaje. Mimo tego, \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105 walczymy o to, \u017ceby ta tradycja by\u0142a piel\u0119gnowana jeden do jednego, tak jak to wygl\u0105da\u0142o i \u017ceby\u015bmy tego po prostu nie przerabiali na potrzeby \u015bwiata cywilizowanego. \u017beby nie robi\u0107 karykatury z tradycji, bo chodzi o to, \u017ceby pokazywa\u0107 je tak, jak one kiedy\u015b wygl\u0105da\u0142y. Tradycja to tradycja.<\/p>\n\n\n\n

A co ze strojami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nasze stroje s\u0105 w stu procentach oryginalne, odwzorowane na oryginalnych strojach, kt\u00f3re przywie\u017ali Bukowi\u0144czycy ze sob\u0105. Zw\u0142aszcza stroje kobiet, bo m\u0119skie odtwarzali\u015bmy bardziej z dawnych fotografii i pami\u0119ci najstarszych. Migruj\u0105cy m\u0119\u017cczy\u017ani bardziej pragmatycznie podchodzili do tego, co ze sob\u0105 zabra\u0107, bo jednak si\u0142y i miejsce w transporcie by\u0142y ograniczone. Ale kobiety zabiera\u0142y swoje stroje i kiedy w 1969 r. powsta\u0142 zesp\u00f3\u0142, to te starsze kobiety wyci\u0105ga\u0142y je z kufr\u00f3w, kt\u00f3re przez lata je skrywa\u0142y schowane g\u0142\u0119boko, \u017ceby ludzie nie wy\u015bmiewali Bukowi\u0144c\u00f3w, nie wyzywali od Rumun\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0105d u ciebie wzi\u0119\u0142o si\u0119 to zaanga\u017cowanie i zainteresowanie kultur\u0105 oraz tradycj\u0105 przodk\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mam 31 lat, a w zespole jestem od si\u00f3dmego roku \u017cycia, wi\u0119c to jest ogromna cz\u0119\u015b\u0107 mojego \u017cycia. Do zespo\u0142u wci\u0105gn\u0119\u0142a mnie siostra, a j\u0105 nauczycielka. Pierwszy wyst\u0119p na scenie zagra\u0142am na jase\u0142kach w roli anio\u0142ka. Spodoba\u0142a mi si\u0119 ta atmosfera, bo tu jest jak w rodzinie - wszyscy si\u0119 znaj\u0105, wszyscy si\u0119 lubi\u0105, a wr\u0119cz si\u0119 kochaj\u0105. Jako dziecko jeszcze nie bardzo wiedzia\u0142am, o co chodzi z t\u0105 kultur\u0105 bukowi\u0144sk\u0105. Gdy podczas wyst\u0119p\u00f3w w skansenie kto\u015b zapyta\u0142, czemu jeste\u015bmy g\u00f3rale czadeccy, ja odpowiedzia\u0142am, \u017ce dajemy czadu. Potem zacz\u0119\u0142am pyta\u0107. Dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce pierwszym transportem jecha\u0142a moja babcia z dziadkiem, \u017ce m\u00f3j dziadek, ojciec mojej mamy,  urodzi\u0142 si\u0119 na Bukowinie. No i zakocha\u0142am si\u0119 w tej kulturze. Gdy posz\u0142am do technikum w Zielonej G\u00f3rze zobaczy\u0142am, \u017ce te moje tradycje s\u0105 wyj\u0105tkowe, bo kole\u017canki i koledzy, z kt\u00f3rymi ja chodz\u0119 do klasy, nie jedz\u0105 na przyk\u0142ad na Wigili\u0119 zupy grzybowej z makaronem i z grochem, \u015bpiewaj\u0105 tylko kol\u0119dy, takie polskie, kt\u00f3re ja s\u0142ysza\u0142am w telewizji i ko\u015bciele, a nie \u015bpiewaj\u0105 moich pastora\u0142ek. Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce te r\u00f3\u017cnice s\u0105 ogromne.<\/p>\n\n\n\n

A potem studiowa\u0142a\u015b kulturoznawstwo. Te\u017c si\u0119 koncentrowa\u0142a\u015b na kulturze bukowi\u0144skiej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Instytucie Filozofii pisa\u0142am prac\u0119 licencjack\u0105 o tradycjach dorocznych g\u00f3rali bukowi\u0144skich z Brze\u017anicy i \u015bmiano si\u0119 ze mnie, \u017ce pisz\u0119 o dziwnych ludziach. Wszyscy pisali np. o aspektach filozoficznych w kulturoznawstwie, feminizmie, dzie\u0142ach Marty Freyi. Jestem dumna z tego, \u017ce si\u0119 nie da\u0142am st\u0142amsi\u0107 i przekona\u0107, \u017ce to co lokalne i tradycyjne musi ust\u0105pi\u0107 nowoczesnym trendom.<\/p>\n\n\n\n

Niedawno<\/strong> przej\u0119\u0142a\u015b te\u017c kierownictwo zespo\u0142u \u201cWatra\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W mi\u0119dzyczasie bardzo du\u017co zacz\u0119\u0142am pani Jadwidze Pareckiej pomaga\u0107 przy formalnych i technicznych rzeczach, bo na przyk\u0142ad zg\u0142oszenia na festiwale by\u0142y online, trzeba by\u0142o wysy\u0142a\u0107 r\u00f3\u017cne nagrania w odpowiednich plikach i pani Jadwiga nie nad\u0105\u017ca\u0142a za tym. I naturalnie wysz\u0142o, \u017ce zosta\u0142am w pewnym momencie namaszczona przez ni\u0105 sam\u0105 na jej nast\u0119pczyni\u0119. Kilka lat trwa\u0142o takie wdro\u017cenie mnie w to wszystko. Dwa lata temu aktywowali\u015bmy \u201eMa\u0142\u0105 Watr\u0119\u201d, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a od 1984 r., a przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107 w okresie pandemii COVID-19. Faktycznie, niekt\u00f3re dzieci, kt\u00f3re s\u0105 zafascynowane kultur\u0105 bukowi\u0144sk\u0105, uwielbiaj\u0105 ubiera\u0107 str\u00f3j, nie wstydz\u0105 si\u0119 tego. To jest wa\u017cne, \u017ceby si\u0119 nie wstydzi\u0107 tego, sk\u0105d si\u0119 pochodzi. My\u015bl\u0119, \u017ce p\u00f3ki s\u0105 ludzie tacy jak my, kt\u00f3rzy walcz\u0105 o to, \u017ceby te tradycje by\u0142y autentyczne i \u017cywe, to ta kultura przetrwa. Wa\u017cne jest, \u017ce nie robimy z niej karykatury, ale pokazujemy j\u0105 tak, jak naprawd\u0119 wygl\u0105da\u0142a. W jednej ze \u015bpiewek brzmi\u0105 s\u0142owa \u201eG\u00f3ralska muzyka i g\u00f3ralskie granie Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie\u201d<\/em>, oby tak by\u0142o, czego wszyscy sobie \u017cyczymy i o to b\u0119dziemy dbali. Piecz\u0119 nad tym sprawuje pani Jadwiga Parecka, laureatka Nagrody im. Oskara Kolberga w 2023 r.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"
Para m\u0142oda z dru\u017cbami i dru\u017ckami, oraz z przyjaci\u00f3\u0142mi. fot. Archiwum Zespo\u0142u G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Para m\u0142oda z dru\u017cbami i dru\u017ckami ubranymi w tradycyjny str\u00f3j weselny. Kobiety w bia\u0142ych sp\u00f3dnicach i zopaskach oraz m\u0119\u017cczy\u017ani z udekorowanymi swst\u0105\u017ck\u0105 palicami. Rok 2017. fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tradycyjne oczepiny. Rok 2017. fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Tradycyjne oczepiny. Rok 2017.fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[3,1],"tags":[],"class_list":["post-29315","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-bez-kategorii"],"yoast_head":"\nNigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mimo \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105, walczymy o to, \u017ceby ta tradycja by\u0142a piel\u0119gnowana jeden do jednego, aby by\u0142o tak jak to wygl\u0105da\u0142o dawniej. Tradycja to tradycja – o wpisie Wesela […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-08-17T14:31:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-18T09:35:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1035\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Patrycja Adamczyk\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Patrycja Adamczyk\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/\"},\"author\":{\"name\":\"Patrycja Adamczyk\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5\"},\"headline\":\"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie\",\"datePublished\":\"2025-08-17T14:31:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-18T09:35:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/\"},\"wordCount\":2060,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\",\"Bez kategorii\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/\",\"name\":\"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-08-17T14:31:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-18T09:35:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg\",\"width\":1035,\"height\":675,\"caption\":\"Para m\u0142oda z dru\u017cbami i dru\u017ckami ubranymi w tradycyjny str\u00f3j weselny. Kobiety w bia\u0142ych sp\u00f3dnicach i zopaskach oraz m\u0119\u017cczy\u017ani z udekorowanymi swst\u0105\u017ck\u0105 palicami. Rok 2017. fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5\",\"name\":\"Patrycja Adamczyk\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1779263879\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1779263879\",\"caption\":\"Patrycja Adamczyk\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.nid.p\"],\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/padamczyk\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie - NID","og_description":"Mimo \u017ce czasy si\u0119 zmieniaj\u0105, walczymy o to, \u017ceby ta tradycja by\u0142a piel\u0119gnowana jeden do jednego, aby by\u0142o tak jak to wygl\u0105da\u0142o dawniej. Tradycja to tradycja – o wpisie Wesela […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2025-08-17T14:31:34+00:00","article_modified_time":"2025-08-18T09:35:09+00:00","og_image":[{"width":1035,"height":675,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Patrycja Adamczyk","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Patrycja Adamczyk","Estimated reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/"},"author":{"name":"Patrycja Adamczyk","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5"},"headline":"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie","datePublished":"2025-08-17T14:31:34+00:00","dateModified":"2025-08-18T09:35:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/"},"wordCount":2060,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg","articleSection":["Aktualno\u015bci","Bez kategorii"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/","name":"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg","datePublished":"2025-08-17T14:31:34+00:00","dateModified":"2025-08-18T09:35:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/5.Para-mloda-z-druzbami-i-druzkami-ubranymi-w-tradycyjny-stroj-weselny.-Kobiety-w-bialych-spodnicach-i-zopaskach-i-mezczyzni-z-udekorowanymi-swstazka-palicami.-Rok-2017-1-1.jpg","width":1035,"height":675,"caption":"Para m\u0142oda z dru\u017cbami i dru\u017ckami ubranymi w tradycyjny str\u00f3j weselny. Kobiety w bia\u0142ych sp\u00f3dnicach i zopaskach oraz m\u0119\u017cczy\u017ani z udekorowanymi swst\u0105\u017ck\u0105 palicami. Rok 2017. fot. Zespo\u0142 G\u00f3rali Bukowi\u0144skich WATRA"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/17\/nigdy-nie-zaginie-to-nasze-spiwanie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nigdy nie zaginie to nasze \u015bpiwanie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5","name":"Patrycja Adamczyk","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1779263879","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1779263879","caption":"Patrycja Adamczyk"},"sameAs":["http:\/\/www.nid.p"],"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/padamczyk\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29315\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}