{"id":22138,"date":"2024-09-06T15:26:52","date_gmt":"2024-09-06T13:26:52","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=22138"},"modified":"2024-09-26T15:16:40","modified_gmt":"2024-09-26T13:16:40","slug":"30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/","title":{"rendered":"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii"},"content":{"rendered":"<p><strong>Zarz\u0105dzeniem z dnia 8 wrze\u015bnia 1994 roku, \u00f3wczesny prezydent RP Lech Wa\u0142\u0119sa uzna\u0142 pierwszych 15 zabytk\u00f3w za pomniki historii. Zarz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie 16 wrze\u015bnia 1994 roku.&nbsp; Dzisiaj na li\u015bcie znajduje si\u0119 129 pomnik\u00f3w historii, kt\u00f3re decyzj\u0105 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po pozytywnym zaopiniowaniu przez Rad\u0119 Ochrony Zabytk\u00f3w, zosta\u0142y uznane za najcenniejszy zas\u00f3b dziedzictwa materialnego naszego kraju, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 pod wzgl\u0119dem warto\u015bci naukowych, historycznych lub artystycznych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Uznanie danego zabytku za pomnik historii \u2013 jako jedn\u0105 z form ochrony najcenniejszych obiekt\u00f3w w Polsce \u2013 zaproponowano w ustawie o ochronie d\u00f3br kultury z 1962 roku. Zgodnie z tym aktem prawnym, wyr\u00f3\u017cniony m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 zabytek nieruchomy o szczeg\u00f3lnej warto\u015bci dla kultury narodowej. Jednak min\u0119\u0142o ponad trzydzie\u015bci lat, odk\u0105d pomniki historii pojawi\u0142y si\u0119 w polskim ustawodawstwie, do momentu ukazania si\u0119 pierwszego aktu prawnego realizuj\u0105cego to za\u0142o\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, \u00f3wcze\u015bni cz\u0142onkowie Rady Ochrony Zabytk\u00f3w, w sk\u0142adzie profesor\u00f3w: Janusza Bogdanowskiego, Mariana Arszy\u0144skiego, Jerzego \u0141ozi\u0144skiego, Adama Mi\u0142ob\u0119dzkiego i Micha\u0142a Kobusiewicza, opracowali list\u0119 100 zabytk\u00f3w, kt\u00f3re spe\u0142nia\u0142y kryteria dla miejsc \u015bwiatowego dziedzictwa, uwzgl\u0119dniaj\u0105c aspekty historyczne zwi\u0105zane z dziejami Polski. Na tej podstawie przygotowano pierwsz\u0105 list\u0119 i 8 wrze\u015bnia 1994 roku, \u00f3wczesny Prezydent RP, Lech Wa\u0142\u0119sa podpisa\u0142 zarz\u0105dzenie ustanawiaj\u0105ce pierwsze w Polsce pomniki historii. Zarz\u0105dzenie zosta\u0142o opublikowane w Monitorze Polskim nr 60, w dniu 16 wrze\u015bnia 1994 roku. Oficjalnie pomnikami historii zosta\u0142o w\u00f3wczas 15 zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W zwi\u0105zku z tym, \u017ce wpisy uporz\u0105dkowano alfabetycznie, na pierwszej pozycji znalaz\u0142 si\u0119 <a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/biskupin-rezerwat-archeologiczny-biskupin\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">rezerwat archeologiczny w&nbsp;Biskupinie<\/a>. Kolejne obiekty to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/czestochowa-jasna-gora-zespol-klasztoru-oo-paulinow\">Zesp\u00f3\u0142 klasztoru ojc\u00f3w paulin\u00f3w na Jasnej G\u00f3rze w&nbsp;Cz\u0119stocho<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/czestochowa-jasna-gora-zespol-klasztoru-oo-paulinow\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">wie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/frombork-frombork-zespol-katedralny\">Zesp\u00f3\u0142 katedralny we Frombork<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/frombork-frombork-zespol-katedralny\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">u<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/gdansk-gdansk-miasto-w-zasiegu-obwarowan-z-xvii-wieku\">Zabytkowa cz\u0119\u015b\u0107 Gda\u0144ska w&nbsp;obr\u0119bie XVII-wiecznych fortyfikac<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/gdansk-gdansk-miasto-w-zasiegu-obwarowan-z-xvii-wieku\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ji<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/gniezno-gniezno-katedra-pw-wniebowziecia-najswietszej-marii-pan\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Katedra p.w. Wniebowzi\u0119cia NMP i&nbsp;\u015bw. Wojciecha w&nbsp;Gnie\u017anie<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/kazimierz-dolny-kazimierz-dolny\">Kazimierz Doln<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/kazimierz-dolny-kazimierz-dolny\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">y<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/krakow-krakow-historyczny-zespol-miasta\">Krak\u00f3w &#8211; historyczny zesp\u00f3\u0142 miast<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/krakow-krakow-historyczny-zespol-miasta\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">a<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/sudol-krzemionki-kopalnie-krzemienia-z-epoki-neolitu\">Krzemionki &#8211; kopalnie krzemienia z okresu neolit<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/sudol-krzemionki-kopalnie-krzemienia-z-epoki-neolitu\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">u<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/malbork-malbork-zespol-zamku-krzyzackiego-2\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Malbork &#8211; zesp\u00f3\u0142 zamku krzy\u017cackiego<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/rybitwy-wyspa-ostrow-lednicki\">Wyspa &#8211; Ostr\u00f3w Lednic<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/rybitwy-wyspa-ostrow-lednicki\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ki<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/torun-torun-stare-i-nowe-miasto\">Toru\u0144 &#8211; Stare i Nowe Miast<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/torun-torun-stare-i-nowe-miasto\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">o<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/warszawa-warszawa-historyczny-zespol-miasta-z-traktem-krolewskim\">Warszawa &#8211; historyczny zesp\u00f3\u0142 miasta z traktem kr\u00f3lewskim i Wilanowe<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/warszawa-warszawa-historyczny-zespol-miasta-z-traktem-krolewskim\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wieliczka-wieliczka-kopalnia-soli\">Wieliczka &#8211; kopalnia sol<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wieliczka-wieliczka-kopalnia-soli\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">i<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wroclaw-wroclaw-zespol-historycznego-centrum\">Wroc\u0142aw &#8211; zesp\u00f3\u0142 historycznego centru<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wroclaw-wroclaw-zespol-historycznego-centrum\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/zamosc-zespol-urbanistyczny-starego-miasta-w-obrebie-fortyfikacj\">Historyczny zesp\u00f3\u0142 miasta Zamo\u015bci<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/zamosc-zespol-urbanistyczny-starego-miasta-w-obrebie-fortyfikacj\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">a<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Na kolejne rozporz\u0105dzenia trzeba by\u0142o czeka\u0107 sze\u015b\u0107 lat. Od 2000 roku, kilka zabytk\u00f3w rocznie uzyskiwa\u0142o to wyr\u00f3\u017cnienie. W ustawie z 2003 roku o ochronie zabytk\u00f3w i opiece nad zabytkami dodano, \u017ce pomnikiem historii mo\u017ce zosta\u0107 nie tylko zabytek nieruchomy wpisany do rejestru, ale r\u00f3wnie\u017c park kulturowy o szczeg\u00f3lnej warto\u015bci dla kultury. Obecnie w Polsce znajduje si\u0119 ju\u017c 129 pomnik\u00f3w historii, z czego najwi\u0119cej, bo 14, znajduje si\u0119 w wojew\u00f3dztwie ma\u0142opolskim.<\/p>\n\n\n\n<p>7 z 15 pierwszych pomnik\u00f3w historii znajduje si\u0119 tak\u017ce na Li\u015bcie \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. S\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Historyczne centrum Krakowa \u2013 od 1978 roku,<\/li>\n\n\n\n<li>Kopalnia soli w&nbsp;Wieliczce \u2013 od 1978 roku,<\/li>\n\n\n\n<li>Historyczne centrum Warszawy \u2013 od 1980 roku,<\/li>\n\n\n\n<li>Stare Miasto w Zamo\u015bciu \u2013 od 1992 roku,<\/li>\n\n\n\n<li>Miasto \u015bredniowieczne w Toruniu \u2013 od 1997 roku,<\/li>\n\n\n\n<li>Zamek krzy\u017cacki w Malborku \u2013 od 1997 roku.<\/li>\n\n\n\n<li>Krzemionkowski region pradziejowego g\u00f3rnictwa krzemienia pasiastego \u2013 od 2019 roku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>O pomnikach historii<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pomniki historii to zabytki o znaczeniu ponadregionalnym, utrwalone w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej, o wybitnych walorach naukowych, historycznych lub artystycznych. To obiekty, kt\u00f3re mog\u0105 stanowi\u0107 inspiracj\u0119 dla przysz\u0142ych pokole\u0144, s\u0105 dobrze zachowane, z czytelnymi, zharmonizowanymi nawarstwieniami historycznymi i otoczone ochron\u0105 konserwatorsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Za pomnik historii mo\u017ce by\u0107 uznany zabytek nieruchomy wpisany do rejestru lub park kulturowy, czyli: krajobraz kulturowy, uk\u0142ad urbanistyczny lub ruralistyczny, dzie\u0142o architektury i budownictwa, dzie\u0142o budownictwa obronnego, zabytek techniki, park i ogr\u00f3d, cmentarz, miejsce upami\u0119tniaj\u0105ce wydarzenia historyczne b\u0105d\u017a zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 wybitnych osobisto\u015bci lub instytucji oraz zabytek archeologiczny.<\/p>\n\n\n\n<p>Lista pomnik\u00f3w historii to najcenniejszy zas\u00f3b dziedzictwa materialnego naszego kraju. S\u0105 to zabytki, z kt\u00f3rych mo\u017cemy by\u0107 dumni i kt\u00f3re powinny by\u0107 wizyt\u00f3wk\u0105 naszego dziedzictwa na arenie mi\u0119dzynarodowej. To w\u0142a\u015bnie z tej listy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wybiera obiekty zg\u0142aszane do wpisu na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n\n\n\n<p>Zobacz, jakie pomniki historii znajduj\u0105 si\u0119 w Twojej okolicy \u2013 wszystkie oznaczone s\u0105 na <a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/mapa?sekcja=pomniki-historii\">mapie na portalu zab<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/mapa?sekcja=pomniki-historii\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ytek.pl<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>W jaki spos\u00f3b zabytek staje si\u0119 pomnikiem historii?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Procedura uznania za pomnik historii jest d\u0142ugotrwa\u0142a, drobiazgowa i anga\u017cuje najwa\u017cniejsze instytucje zajmuj\u0105ce si\u0119 ochron\u0105 zabytk\u00f3w w Polsce. Propozycj\u0119 uznania za pomnik historii zg\u0142aszaj\u0105cy sk\u0142ada do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, za po\u015brednictwem i po zaopiniowaniu przez Wojew\u00f3dzkiego Konserwatora Zabytk\u00f3w. Nast\u0119pnie Departament Ochrony Zabytk\u00f3w Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego kieruje to zg\u0142oszenie do Narodowego Instytutu Dziedzictwa, kt\u00f3ry wydaje opini\u0119 co do zasadno\u015bci propozycji uznania obiektu za pomnik historii. Zaopiniowane przez NID zg\u0142oszenie, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedk\u0142ada do akceptu Radzie Ochrony Zabytk\u00f3w. Po wyra\u017ceniu pozytywnej opinii przez Rad\u0119 Ochrony Zabytk\u00f3w, Departament Ochrony Zabytk\u00f3w przekazuje dokumentacj\u0119 zg\u0142oszenia do NID, kt\u00f3ry przygotowuje projekt rozporz\u0105dzenia Prezydenta RP wraz z uzasadnieniem i za\u0142\u0105cznikiem graficznym. Ostateczny projekt rozporz\u0105dzenia przechodzi jeszcze raz przez r\u0119ce Ministra, a nast\u0119pnie trafia do Prezydenta RP, kt\u00f3ry uznaje obiekt za pomnik historii, okre\u015blaj\u0105c jego granice.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oznakowania i informacje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pomniki historii posiadaj\u0105 w\u0142asne logo wykorzystywane do oznaczenia obiektu w terenie oraz we publikacjach maj\u0105cych na celu popularyzacj\u0119 zabytku. Baza wiedzy na temat wszystkich pomnik\u00f3w historii znajduje si\u0119 na stronie&nbsp;<strong><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty?sekcja=pomniki-historii&amp;strona=5\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">zabytek.pl<\/a><\/strong>, a informacje szczeg\u00f3\u0142owe na temat procedury na stronie&nbsp;<a href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/pomniki-historii\/)\/\"><strong>nid.<\/strong><\/a><strong><a href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/pomniki-historii\/)\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">pl<\/a><\/strong>. Na kanale YouTube&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/playlist?list=PL9WzZUVLsKgO-MmuixQJWJgWJg6y6dHPf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>TVNID<\/strong>&nbsp;<\/a>zapraszamy do obejrzenia serii film\u00f3w o wybranych pomnikach historii.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"871\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo_bw-871x1024.jpg\" alt=\"logotyp pomniku historii\" class=\"wp-image-22140\" style=\"width:273px;height:auto\"\/><\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zarz\u0105dzeniem z dnia 8 wrze\u015bnia 1994 roku, \u00f3wczesny prezydent RP Lech Wa\u0142\u0119sa uzna\u0142 pierwszych 15 zabytk\u00f3w za pomniki historii. Zarz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie 16 wrze\u015bnia 1994 roku.&nbsp; Dzisiaj na li\u015bcie [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":7,"featured_media":22141,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>Zarz\u0105dzeniem z dnia 8 wrze\u015bnia 1994 roku, \u00f3wczesny prezydent RP Lech Wa\u0142\u0119sa uzna\u0142 pierwszych 15 zabytk\u00f3w za pomniki historii. Zarz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie 16 wrze\u015bnia 1994 roku.&nbsp; Dzisiaj na li\u015bcie znajduje si\u0119 129 pomnik\u00f3w historii, kt\u00f3re decyzj\u0105 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po pozytywnym zaopiniowaniu przez Rad\u0119 Ochrony Zabytk\u00f3w, zosta\u0142y uznane za najcenniejszy zas\u00f3b dziedzictwa materialnego naszego kraju, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 pod wzgl\u0119dem warto\u015bci naukowych, historycznych lub artystycznych.<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Uznanie danego zabytku za pomnik historii \u2013 jako jedn\u0105 z form ochrony najcenniejszych obiekt\u00f3w w Polsce \u2013 zaproponowano w ustawie o ochronie d\u00f3br kultury z 1962 roku. Zgodnie z tym aktem prawnym, wyr\u00f3\u017cniony m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 zabytek nieruchomy o szczeg\u00f3lnej warto\u015bci dla kultury narodowej. Jednak min\u0119\u0142o ponad trzydzie\u015bci lat, odk\u0105d pomniki historii pojawi\u0142y si\u0119 w polskim ustawodawstwie, do momentu ukazania si\u0119 pierwszego aktu prawnego realizuj\u0105cego to za\u0142o\u017cenie.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, \u00f3wcze\u015bni cz\u0142onkowie Rady Ochrony Zabytk\u00f3w, w sk\u0142adzie profesor\u00f3w: Janusza Bogdanowskiego, Mariana Arszy\u0144skiego, Jerzego \u0141ozi\u0144skiego, Adama Mi\u0142ob\u0119dzkiego i Micha\u0142a Kobusiewicza, opracowali list\u0119 100 zabytk\u00f3w, kt\u00f3re spe\u0142nia\u0142y kryteria dla miejsc \u015bwiatowego dziedzictwa, uwzgl\u0119dniaj\u0105c aspekty historyczne zwi\u0105zane z dziejami Polski. Na tej podstawie przygotowano pierwsz\u0105 list\u0119 i 8 wrze\u015bnia 1994 roku, \u00f3wczesny Prezydent RP, Lech Wa\u0142\u0119sa podpisa\u0142 zarz\u0105dzenie ustanawiaj\u0105ce pierwsze w Polsce pomniki historii. Zarz\u0105dzenie zosta\u0142o opublikowane w Monitorze Polskim nr 60, w dniu 16 wrze\u015bnia 1994 roku. Oficjalnie pomnikami historii zosta\u0142o w\u00f3wczas 15 zabytk\u00f3w.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>W zwi\u0105zku z tym, \u017ce wpisy uporz\u0105dkowano alfabetycznie, na pierwszej pozycji znalaz\u0142 si\u0119 <a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/biskupin-rezerwat-archeologiczny-biskupin\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">rezerwat archeologiczny w&nbsp;Biskupinie<\/a>. Kolejne obiekty to:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:list -->\n<ul class=\"wp-block-list\"><!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/czestochowa-jasna-gora-zespol-klasztoru-oo-paulinow\">Zesp\u00f3\u0142 klasztoru ojc\u00f3w paulin\u00f3w na Jasnej G\u00f3rze w&nbsp;Cz\u0119stocho<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/czestochowa-jasna-gora-zespol-klasztoru-oo-paulinow\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">wie<\/a><\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/frombork-frombork-zespol-katedralny\">Zesp\u00f3\u0142 katedralny we Frombork<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/frombork-frombork-zespol-katedralny\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">u<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/gdansk-gdansk-miasto-w-zasiegu-obwarowan-z-xvii-wieku\">Zabytkowa cz\u0119\u015b\u0107 Gda\u0144ska w&nbsp;obr\u0119bie XVII-wiecznych fortyfikac<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/gdansk-gdansk-miasto-w-zasiegu-obwarowan-z-xvii-wieku\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ji<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/gniezno-gniezno-katedra-pw-wniebowziecia-najswietszej-marii-pan\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Katedra p.w. Wniebowzi\u0119cia NMP i&nbsp;\u015bw. Wojciecha w&nbsp;Gnie\u017anie<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/kazimierz-dolny-kazimierz-dolny\">Kazimierz Doln<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/kazimierz-dolny-kazimierz-dolny\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">y<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/krakow-krakow-historyczny-zespol-miasta\">Krak\u00f3w - historyczny zesp\u00f3\u0142 miast<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/krakow-krakow-historyczny-zespol-miasta\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">a<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/sudol-krzemionki-kopalnie-krzemienia-z-epoki-neolitu\">Krzemionki - kopalnie krzemienia z okresu neolit<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/sudol-krzemionki-kopalnie-krzemienia-z-epoki-neolitu\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">u<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/malbork-malbork-zespol-zamku-krzyzackiego-2\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Malbork - zesp\u00f3\u0142 zamku krzy\u017cackiego<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/rybitwy-wyspa-ostrow-lednicki\">Wyspa - Ostr\u00f3w Lednic<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/rybitwy-wyspa-ostrow-lednicki\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ki<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/torun-torun-stare-i-nowe-miasto\">Toru\u0144 - Stare i Nowe Miast<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/torun-torun-stare-i-nowe-miasto\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">o<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/warszawa-warszawa-historyczny-zespol-miasta-z-traktem-krolewskim\">Warszawa - historyczny zesp\u00f3\u0142 miasta z traktem kr\u00f3lewskim i Wilanowe<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/warszawa-warszawa-historyczny-zespol-miasta-z-traktem-krolewskim\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wieliczka-wieliczka-kopalnia-soli\">Wieliczka - kopalnia sol<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wieliczka-wieliczka-kopalnia-soli\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">i<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wroclaw-wroclaw-zespol-historycznego-centrum\">Wroc\u0142aw - zesp\u00f3\u0142 historycznego centru<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/wroclaw-wroclaw-zespol-historycznego-centrum\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m<\/a>,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/zamosc-zespol-urbanistyczny-starego-miasta-w-obrebie-fortyfikacj\">Historyczny zesp\u00f3\u0142 miasta Zamo\u015bci<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty\/zamosc-zespol-urbanistyczny-starego-miasta-w-obrebie-fortyfikacj\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">a<\/a>.<\/li>\n<!-- \/wp:list-item --><\/ul>\n<!-- \/wp:list -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Na kolejne rozporz\u0105dzenia trzeba by\u0142o czeka\u0107 sze\u015b\u0107 lat. Od 2000 roku, kilka zabytk\u00f3w rocznie uzyskiwa\u0142o to wyr\u00f3\u017cnienie. W ustawie z 2003 roku o ochronie zabytk\u00f3w i opiece nad zabytkami dodano, \u017ce pomnikiem historii mo\u017ce zosta\u0107 nie tylko zabytek nieruchomy wpisany do rejestru, ale r\u00f3wnie\u017c park kulturowy o szczeg\u00f3lnej warto\u015bci dla kultury. Obecnie w Polsce znajduje si\u0119 ju\u017c 129 pomnik\u00f3w historii, z czego najwi\u0119cej, bo 14, znajduje si\u0119 w wojew\u00f3dztwie ma\u0142opolskim.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>6 z 15 pierwszych pomnik\u00f3w historii znajduje si\u0119 tak\u017ce na Li\u015bcie \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. S\u0105 to:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:list -->\n<ul class=\"wp-block-list\"><!-- wp:list-item -->\n<li>Historyczne centrum Krakowa \u2013 od 1978 roku,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li>Kopalnia soli w&nbsp;Wieliczce \u2013 od 1978 roku,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li>Historyczne centrum Warszawy \u2013 od 1980 roku,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li>Stare Miasto w Zamo\u015bciu \u2013 od 1992 roku,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li>Miasto \u015bredniowieczne w Toruniu \u2013 od 1997 roku,<\/li>\n<!-- \/wp:list-item -->\n\n<!-- wp:list-item -->\n<li>Zamek krzy\u017cacki w Malborku \u2013 od 1997 roku.<\/li>\n<!-- \/wp:list-item --><\/ul>\n<!-- \/wp:list -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>O pomnikach historii<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Pomniki historii to zabytki o znaczeniu ponadregionalnym, utrwalone w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej, o wybitnych walorach naukowych, historycznych lub artystycznych. To obiekty, kt\u00f3re mog\u0105 stanowi\u0107 inspiracj\u0119 dla przysz\u0142ych pokole\u0144, s\u0105 dobrze zachowane, z czytelnymi, zharmonizowanymi nawarstwieniami historycznymi i otoczone ochron\u0105 konserwatorsk\u0105.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Za pomnik historii mo\u017ce by\u0107 uznany zabytek nieruchomy wpisany do rejestru lub park kulturowy, czyli: krajobraz kulturowy, uk\u0142ad urbanistyczny lub ruralistyczny, dzie\u0142o architektury i budownictwa, dzie\u0142o budownictwa obronnego, zabytek techniki, park i ogr\u00f3d, cmentarz, miejsce upami\u0119tniaj\u0105ce wydarzenia historyczne b\u0105d\u017a zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 wybitnych osobisto\u015bci lub instytucji oraz zabytek archeologiczny.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Lista pomnik\u00f3w historii to najcenniejszy zas\u00f3b dziedzictwa materialnego naszego kraju. S\u0105 to zabytki, z kt\u00f3rych mo\u017cemy by\u0107 dumni i kt\u00f3re powinny by\u0107 wizyt\u00f3wk\u0105 naszego dziedzictwa na arenie mi\u0119dzynarodowej. To w\u0142a\u015bnie z tej listy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wybiera obiekty zg\u0142aszane do wpisu na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Zobacz, jakie pomniki historii znajduj\u0105 si\u0119 w Twojej okolicy \u2013 wszystkie oznaczone s\u0105 na <a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/mapa?sekcja=pomniki-historii\">mapie na portalu zab<\/a><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/mapa?sekcja=pomniki-historii\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ytek.pl<\/a>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>W jaki spos\u00f3b zabytek staje si\u0119 pomnikiem historii?<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Procedura uznania za pomnik historii jest d\u0142ugotrwa\u0142a, drobiazgowa i anga\u017cuje najwa\u017cniejsze instytucje zajmuj\u0105ce si\u0119 ochron\u0105 zabytk\u00f3w w Polsce. Propozycj\u0119 uznania za pomnik historii zg\u0142aszaj\u0105cy sk\u0142ada do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, za po\u015brednictwem i po zaopiniowaniu przez Wojew\u00f3dzkiego Konserwatora Zabytk\u00f3w. Nast\u0119pnie Departament Ochrony Zabytk\u00f3w Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego kieruje to zg\u0142oszenie do Narodowego Instytutu Dziedzictwa, kt\u00f3ry wydaje opini\u0119 co do zasadno\u015bci propozycji uznania obiektu za pomnik historii. Zaopiniowane przez NID zg\u0142oszenie, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedk\u0142ada do akceptu Radzie Ochrony Zabytk\u00f3w. Po wyra\u017ceniu pozytywnej opinii przez Rad\u0119 Ochrony Zabytk\u00f3w, Departament Ochrony Zabytk\u00f3w przekazuje dokumentacj\u0119 zg\u0142oszenia do NID, kt\u00f3ry przygotowuje projekt rozporz\u0105dzenia Prezydenta RP wraz z uzasadnieniem i za\u0142\u0105cznikiem graficznym. Ostateczny projekt rozporz\u0105dzenia przechodzi jeszcze raz przez r\u0119ce Ministra, a nast\u0119pnie trafia do Prezydenta RP, kt\u00f3ry uznaje obiekt za pomnik historii, okre\u015blaj\u0105c jego granice.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>Oznakowania i informacje<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Pomniki historii posiadaj\u0105 w\u0142asne logo wykorzystywane do oznaczenia obiektu w terenie oraz we publikacjach maj\u0105cych na celu popularyzacj\u0119 zabytku. Baza wiedzy na temat wszystkich pomnik\u00f3w historii znajduje si\u0119 na stronie&nbsp;<strong><a href=\"https:\/\/zabytek.pl\/pl\/obiekty?sekcja=pomniki-historii&amp;strona=5\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">zabytek.pl<\/a><\/strong>, a informacje szczeg\u00f3\u0142owe na temat procedury na stronie&nbsp;<a href=\"https:\/\/nid.pl\/pomniki-historii\/)\"><strong>nid.<\/strong><\/a><strong><a href=\"https:\/\/nid.pl\/pomniki-historii\/)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">pl<\/a><\/strong>. Na kanale YouTube&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/playlist?list=PL9WzZUVLsKgO-MmuixQJWJgWJg6y6dHPf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>TVNID<\/strong>&nbsp;<\/a>zapraszamy do obejrzenia serii film\u00f3w o wybranych pomnikach historii.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":22140,\"width\":\"273px\",\"height\":\"auto\",\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\",\"align\":\"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img src=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo_bw-871x1024.jpg\" alt=\"logotyp pomniku historii\" class=\"wp-image-22140\" style=\"width:273px;height:auto\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[3,109],"tags":[],"class_list":["post-22138","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-pomniki-historii"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zarz\u0105dzeniem z dnia 8 wrze\u015bnia 1994 roku, \u00f3wczesny prezydent RP Lech Wa\u0142\u0119sa uzna\u0142 pierwszych 15 zabytk\u00f3w za pomniki historii. Zarz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie 16 wrze\u015bnia 1994 roku.&nbsp; Dzisiaj na li\u015bcie [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-09-06T13:26:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-09-26T13:16:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1850\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1238\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/\"},\"author\":{\"name\":\"Barbara Halliop\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\"},\"headline\":\"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii\",\"datePublished\":\"2024-09-06T13:26:52+00:00\",\"dateModified\":\"2024-09-26T13:16:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/\"},\"wordCount\":986,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\",\"Pomniki historii\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/\",\"name\":\"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg\",\"datePublished\":\"2024-09-06T13:26:52+00:00\",\"dateModified\":\"2024-09-26T13:16:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg\",\"width\":1850,\"height\":1238,\"caption\":\"osada w Biskupinie\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\",\"name\":\"Barbara Halliop\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776840122\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776840122\",\"caption\":\"Barbara Halliop\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii - NID","og_description":"Zarz\u0105dzeniem z dnia 8 wrze\u015bnia 1994 roku, \u00f3wczesny prezydent RP Lech Wa\u0142\u0119sa uzna\u0142 pierwszych 15 zabytk\u00f3w za pomniki historii. Zarz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie 16 wrze\u015bnia 1994 roku.&nbsp; Dzisiaj na li\u015bcie [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2024-09-06T13:26:52+00:00","article_modified_time":"2024-09-26T13:16:40+00:00","og_image":[{"width":1850,"height":1238,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Barbara Halliop","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Barbara Halliop","Estimated reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/"},"author":{"name":"Barbara Halliop","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15"},"headline":"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii","datePublished":"2024-09-06T13:26:52+00:00","dateModified":"2024-09-26T13:16:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/"},"wordCount":986,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg","articleSection":["Aktualno\u015bci","Pomniki historii"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/","name":"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg","datePublished":"2024-09-06T13:26:52+00:00","dateModified":"2024-09-26T13:16:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/miniaturka-Biskupin-fot.-P.-Sekula.jpg","width":1850,"height":1238,"caption":"osada w Biskupinie"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/09\/06\/30-lat-temu-pierwsze-polskie-zabytki-zostaly-uznane-za-ph\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"30 lat temu pierwsze polskie zabytki zosta\u0142y uznane za pomniki historii"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15","name":"Barbara Halliop","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776840122","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776840122","caption":"Barbara Halliop"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22138"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22138\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}