{"id":18417,"date":"2024-04-23T11:44:49","date_gmt":"2024-04-23T09:44:49","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=18417"},"modified":"2024-04-24T13:49:31","modified_gmt":"2024-04-24T11:49:31","slug":"5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/","title":{"rendered":"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego"},"content":{"rendered":"

Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego tworzona od 2013 roku, z dniem 15 kwietnia 2024 roku liczy ju\u017c 93 pozycje. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bart\u0142omiej Sienkiewicz zadecydowa\u0142 o wpisaniu na list\u0119 pi\u0119ciu tradycji: Warszawskiej Pielgrzymki Pieszej na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119, pok\u0142on\u00f3w feretron\u00f3w podczas pielgrzymek na Kalwari\u0119 Wejherowsk\u0105, zabawkarstwa drewnianego o\u015brodka \u0141\u0105czna – Ostoj\u00f3w, tradycji wykonywania palm wielkanocnych Kurpi\u00f3w Puszczy Zielonej i oklejanki kurpiowskiej z Puszczy Bia\u0142ej. Dodano te\u017c konkurs \u201ePalma Kurpiowska\u201d w \u0141ysych do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/a> to spos\u00f3b na ochron\u0119 i promocj\u0119 polskich tradycji, przekaz\u00f3w ustnych, zwyczaj\u00f3w, obrz\u0119d\u00f3w czy wiedzy zwi\u0105zanej z rzemios\u0142em. Decyzj\u0119 o wpisie podejmuje minister kultury i dziedzictwa narodowego na wniosek grup, wsp\u00f3lnot i organizacji pozarz\u0105dowych, czyli Depozytariuszy danego elementu dziedzictwa, na podstawie rekomendacji Rady ds. niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

Na posiedzeniu Rady 19 marca 2024, uroczy\u015bcie wr\u0119czono certyfikaty przedstawicielom instytucji zaanga\u017cowanych w opracowanie wniosku o wpisanie poloneza na List\u0119 Reprezentatywn\u0105 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzko\u015bci UNESCO. O tym niezwyk\u0142ym wyr\u00f3\u017cnieniu dla polskiego ta\u0144ca pisali\u015bmy tutaj.<\/a> Rada rekomendowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c kolejnych pi\u0119\u0107 wpis\u00f3w na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bart\u0142omiej Sienkiewicz dokona\u0142 wpisu 15 kwietnia 2024 roku.<\/p>\n\n\n\n

Uzupe\u0142niono te\u017c Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/a>, w kt\u00f3rym znalaz\u0142a si\u0119 organizacja konkursu \u201ePalma Kurpiowska\u201d w \u0141ysych.<\/p>\n\n\n\n

Warszawska Pielgrzymka Piesza na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pielgrzymka warszawska to od pocz\u0105tku dzie\u0142o ludzi \u015bwieckich, skupionych wok\u00f3\u0142 Bractwa Pi\u0119ciora\u0144skiego i to tak naprawd\u0119 oni, a\u017c do okresu po II wojnie \u015bwiatowej, byli odpowiedzialni nie tylko za jej stron\u0119 organizacyjn\u0105, ale tak\u017ce religijn\u0105. Pierwszym ksi\u0119dzem, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 pielgrzymce przez ca\u0142y czas na trasie, by\u0142 w 1945 roku ks. Stefan Batory.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Warszawska pielgrzymka piesza na Jasna G\u00f3r\u0119, zdj\u0119cie archiwalne, Archiwum Klasztoru <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tradycja pieszego pielgrzymowania z Warszawy na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 ma swoje korzenie w XVIII wieku, konkretnie w roku 1711. W\u00f3wczas Bractwo Pi\u0119ciu Ran Chrystusa z warszawskiego ko\u015bcio\u0142a paulin\u00f3w postanowi\u0142o zorganizowa\u0107 w\u0119dr\u00f3wk\u0119, aby wyrazi\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Matce Bo\u017cej za ocalenie Warszawy przed epidemi\u0105 d\u017cumy w latach 1708-1711. W\u00f3wczas wyruszy\u0142o oko\u0142o 20 m\u0119\u017cczyzn, ofiaruj\u0105c srebrne wota jako podzi\u0119kowanie. Pielgrzymowanie kontynuowano w trudnych czasach stopniowej utraty niepodleg\u0142o\u015bci Rzeczypospolitej w XVIII wieku. W okresie zabor\u00f3w pielgrzymka sta\u0142a si\u0119 symbolem wierno\u015bci i wdzi\u0119czno\u015bci wobec Matki Bo\u017cej Cz\u0119stochowskiej.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Warszawska pielgrzymka piesza na Jasna G\u00f3r\u0119, zdj\u0119cie archiwalne, Archiwum Klasztoru<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pocz\u0105wszy od 1950 roku, Warszawska Pielgrzymka Piesza wyrusza\u0142a z odbudowanego ko\u015bcio\u0142a Ducha \u015awi\u0119tego, tradycyjnego miejsca wymarszu. W latach 60-tych pomimo zakazu zgromadze\u0144 religijnych, pielgrzymka odbywa\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki staraniom organizator\u00f3w i wsparciu paulin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Warszawska Pielgrzymka Piesza, fot. Bart\u0142omiej G\u0142owacki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ka\u017cda pielgrzymka idzie na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 z wybranym has\u0142em, do kt\u00f3rego opracowywany jest program rozpisany na 9 dni.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pok\u0142ony feretron\u00f3w podczas pielgrzymek na Kalwari\u0119 Wejherowsk\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kalwaria Wejherowska, od XVIII wieku uznawana za Duchow\u0105 Stolic\u0119 Kaszub, stanowi serce katolickiego \u017cycia religijnego w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Pomorza Gda\u0144skiego. W tym malowniczym miejscu, wykreowany w ruchu pielgrzymkowym na Kalwari\u0119 Wejherowsk\u0105, praktykowany jest widowiskowy obrz\u0119d pok\u0142onu feretron\u00f3w. To zjawisko nie tylko spektakularne pod wzgl\u0119dem widowiskowym, lecz przede wszystkim g\u0142\u0119bokie religijno-kulturowe prze\u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
pok\u0142on feretron\u00f3w, fot. Starostwo Powiatowe w Wejherowie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W ci\u0105gu roku, Kalwaria Wejherowska staje si\u0119 miejscem licznych wydarze\u0144 religijnych. Najwa\u017cniejsze uroczysto\u015bci religijne, takie jak Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej w Wielkim Tygodniu czy odpusty Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego i Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej w maju i czerwcu, przyci\u0105gaj\u0105 pielgrzym\u00f3w od wiek\u00f3w. Pielgrzymki maj\u0105 bogat\u0105 histori\u0119 si\u0119gaj\u0105c\u0105 nawet XVII wieku, kiedy to pierwsze grupy z Gda\u0144ska Oliwy i Ko\u015bcierzyny wyruszy\u0142y do Wejherowa.<\/p>\n\n\n\n

Centralnym elementem tych pielgrzymek jest tradycja pok\u0142onu feretron\u00f3w. Pok\u0142ony te, stanowi\u0105ce wyraz oddania czci Bogu, s\u0105 nie tylko symbolicznym aktem wiary, lecz tak\u017ce ukazuj\u0105 jedno\u015b\u0107 i to\u017csamo\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci kaszubskiej. Wykonywane przez grupy obra\u017aniczek i obra\u017anik\u00f3w, pok\u0142ony s\u0105 precyzyjnie przygotowane i wykonane z szacunkiem, nios\u0105c ze sob\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 symbolik\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. G\u0142\u00f3wne gesty podczas pok\u0142onu feretron\u00f3w to znak krzy\u017ca oraz pok\u0142on, kt\u00f3re s\u0105 powszechnie stosowane przez wszystkie grupy obra\u017anik\u00f3w. Jednak ka\u017cda z tych grup wypracowuje r\u00f3wnie\u017c swoje w\u0142asne, charakterystyczne dla siebie ruchy.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
pok\u0142on feretronow, fot. Starostwo Powiatowe w Wejherowie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Stroje obra\u017aniczek, zdobione kaszubskim haftem oraz muzyka orkiestry podkre\u015blaj\u0105 uroczysty charakter tego rytua\u0142u. R\u00f3\u017cnice w pok\u0142onach z poszczeg\u00f3lnych parafii dodaj\u0105 koloru i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci temu wyj\u0105tkowemu obrz\u0119dowi, jednocze\u015bnie podkre\u015blaj\u0105c bogactwo tradycji kaszubskiej.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zabawkarstwo drewniane o\u015brodka \u0141\u0105czna – Ostoj\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia o\u015brodka zabawkarskiego Ostoj\u00f3w-\u0141\u0105czna si\u0119ga drugiej po\u0142owy XIX wieku. Obszar ten, ze wzgl\u0119du na dost\u0119p do drewna z obszar\u00f3w zalesionych, sta\u0142 si\u0119 centrum produkcji drobnych przedmiot\u00f3w drewnianych ju\u017c od ko\u0144ca XVIII wieku. O\u015brodek zabawkarski prawdopodobnie powsta\u0142 za spraw\u0105 kilku rodzin, g\u0142\u00f3wnie Sitarzy, Krawczyk\u00f3w i Pa\u017adzior\u00f3w, kt\u00f3re osiedli\u0142y si\u0119 tam w latach 80. i 90. XIX wieku, przybywaj\u0105c z okolic Wadowic i \u017bywca. Rodziny te, zwane “Galicjokami”, przynios\u0142y ze sob\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 wytwarzania drewnianych zabawek, co przyczyni\u0142o si\u0119 do rozwoju nowej ga\u0142\u0119zi rzemie\u015blniczej.<\/p>\n\n\n\n

W okresie mi\u0119dzywojennym zabawki zyska\u0142y popularno\u015b\u0107 na targach, a ich produkcja sta\u0142a si\u0119 coraz bardziej zr\u00f3\u017cnicowana, obejmuj\u0105c r\u00f3\u017cne formy, takie jak konie na biegunach, ko\u0142yski czy taczki. W czasie II wojny \u015bwiatowej pojawi\u0142y si\u0119 nowe wzory – ruszaj\u0105ce skrzyd\u0142ami ptaki i motyle oraz karuzele z obracaj\u0105cymi si\u0119 figurkami.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
zabawkarstwo Ostojow-\u0141\u0105czna, W\u0142odzimierz Ciszek przy pracy, fot. Przemys\u0142aw Ciszek, 2023<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Przed wojn\u0105 zabawki by\u0142y wytwarzane r\u0119cznie poprzez ci\u0119cie pnia drzewa na mniejsze deseczki, kt\u00f3re nast\u0119pnie by\u0142y g\u0142adzone i kszta\u0142towane wed\u0142ug szablonu. Poszczeg\u00f3lne elementy \u0142\u0105czono gwo\u017adzikami, drutem i klejem, a gotowe wyroby malowano. Od lat 60. XX wieku zacz\u0119to wykorzystywa\u0107 maszyny, takie jak pi\u0142y, heblarki, banzegi, szlifierki, wiertarki i tokarki, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 proces produkcji zabawek. Po wojnie, pomimo migracji ludno\u015bci do wi\u0119kszych miast, tradycja produkcji zabawek nadal przetrwa\u0142a. Powstanie \u201eCepelii\u201d umo\u017cliwi\u0142o wielu rzemie\u015blnikom sprzeda\u017c swoich wyrob\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
zabawkarstwo Ostojow-\u0141\u0105czna, koniki W\u0142odzimierza Ciszka, fot. Przemys\u0142aw Ciszek, 2023<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dzi\u015b proces tworzenia zabawek polega na odrysowaniu wzoru z szablonu na wysuszonych deseczkach i ich wyci\u0119ciu za pomoc\u0105 banzegi. Nast\u0119pnie formy s\u0105 oczyszczane, nawiercane i r\u0119cznie wyka\u0144czane. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 procesu, w tym \u0142\u0105czenie element\u00f3w, szlifowanie kraw\u0119dzi, zdobienie oraz malowanie, odbywa si\u0119 r\u0119cznie. Zwykle u\u017cywa si\u0119 co najmniej dw\u00f3ch warstw farby, a ozdoby s\u0105 tworzone wed\u0142ug w\u0142asnego pomys\u0142u, cz\u0119sto inspirowane geometri\u0105 lub motywami ro\u015blinnymi.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
zabawkarstwo Ostojow-\u0141\u0105czna, W\u0142odzimierz Ciszek przy pracy, fot. Przemys\u0142aw Ciszek, 2023<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

O\u015brodek zabawkarski Ostoj\u00f3w-\u0141\u0105czna wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 specyficznym stylem i ci\u0105g\u0142o\u015bci\u0105 produkcji, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a przez wiele pokole\u0144. <\/p>\n\n\n\n

Z powodu zmian spo\u0142eczno-ekonomicznych, dzi\u015b tylko jeden rzemie\u015blnik – W\u0142odzimierz Ciszek – kontynuuje tradycj\u0119 produkcji zabawek drewnianych w tym regionie. W swojej pracowni prowadzi liczne warsztaty dla dzieci (przedszkolnych i szkolnych) oraz\u00a0dla doros\u0142ych. Wsp\u00f3\u0142pracuje r\u00f3wnie\u017c Suchedniowskim O\u015brodkiem Kultury.<\/p>\n\n\n\n

Tradycja wykonywania palm wielkanocnych Kurpi\u00f3w Puszczy Zielonej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tradycja wykonywania palm wielkanocnych na Kurpiach Puszczy Zielonej jest g\u0142\u0119boko zakorzeniona w kulturze tego regionu, odzwierciedlaj\u0105c g\u0142\u0119bok\u0105 religijno\u015b\u0107 oraz kulturowe i spo\u0142eczne znaczenie tego \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n

Dawniej przygotowywane by\u0142y skromne palmy oparte na ga\u0142\u0105zkach naturalnej ro\u015blinno\u015bci zielonej, dost\u0119pnej w tym okresie roku. Z biegiem czasu zacz\u0119to ozdabia\u0107 palmy wst\u0105\u017ckami i sztucznymi kwiatami z kolorowego papieru. Dzi\u015b dominuj\u0105 palmy wykonane g\u0142\u00f3wnie z element\u00f3w ozdobnych, takich jak kwiaty z papieru, owijki imituj\u0105ce ziele i traw\u0119, kolorowe wst\u0105\u017cki i ga\u0142\u0105zki z papierowych li\u015bci. Palmy kurpiowskie prezentuj\u0105 realistyczne odwzorowanie natury, uwydatniaj\u0105c bogactwo kolor\u00f3w oraz harmonijne kompozycje, co nadaje im wyj\u0105tkowy charakter artystyczny. Kwiaty uk\u0142adane s\u0105 warstwowo, zgodnie z naturaln\u0105 kolejno\u015bci\u0105 kwitnienia i kolorami, unikaj\u0105c mieszania r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w na jednym poziomie.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Palmy wielkanocne, fot. K. Braun<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Istotny jest kolor kwiat\u00f3w zdobi\u0105cych palmy. Kurpie przywi\u0105zuj\u0105 wag\u0119 do intensywnych barw, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce w tkwi nich moc. W tradycyjnych palmach nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 zielonego (nadzieja), fioletowego (oczekiwanie na dobro), czerwonego (mi\u0142o\u015b\u0107), \u017c\u00f3\u0142tego (s\u0142o\u0144ce), r\u00f3\u017cowego (niewinno\u015b\u0107 i nadzieja), niebieskiego (si\u0142a i niebo) oraz bia\u0142ego (niewinno\u015b\u0107, czysto\u015b\u0107 i \u017cycie bez grzechu).<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
kwiaty i palmy wielkanocne, Myszyniec, fot. D. Go\u0142a\u015b<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Proces tworzenia palm rozpoczyna si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku Wielkiego Postu. W czynno\u015bci tej specjalizuj\u0105 si\u0119 kobiety, cho\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki. M\u0119\u017cczy\u017ani natomiast zajmuj\u0105 si\u0119 wyborem i przygotowaniem drzewa na trzon palmy. Konieczne jest, aby drzewko by\u0142o proste, wysokie i niezbyt grube. Po usuni\u0119ciu dolnych ga\u0142\u0119zi, pozostawia si\u0119 rozga\u0142\u0119ziony wierzcho\u0142ek. Nast\u0119pnie – jak to m\u00f3wi\u0105 Kurpie – wije<\/em> lub kr\u0119ci si\u0119<\/em> palm\u0119. Te okre\u015blenia odzwierciedlaj\u0105 spos\u00f3b i technik\u0119 wykonania. Du\u017ce, efektowne palmy s\u0105 cz\u0119sto dzie\u0142em przygotowywanym przez rodziny lub spo\u0142eczno\u015bci na procesj\u0119 do ko\u015bcio\u0142a lub konkursy. Osi\u0105gaj\u0105 wysoko\u015b\u0107 od 1 do 8 metr\u00f3w, czasem zdarzaj\u0105 si\u0119 nawet okazy kilkunastometrowe.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
tworzenie palm wielkanocnych, Lelis, fot. D. Go\u0142a\u015b<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tradycja wykonywania palm kurpiowskich z Puszczy Zielonej przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. W rodzinach i lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach niemal ka\u017cdy wykonuje je na w\u0142asne potrzeby lub na zlecenie. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 przygotowywania kwiat\u00f3w z papieru i tworzenia palm wielkanocnych jest nauczana tak\u017ce na wielu warsztatach, kt\u00f3re s\u0105 organizowane przez regionalne centra kultury, biblioteki, szko\u0142y, ko\u0142a gospody\u0144 wiejskich i stowarzyszenia tw\u00f3rc\u00f3w kurpiowskich.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Oklejanka kurpiowska z Puszczy Bia\u0142ej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do II wojny \u015bwiatowej na terenie Puszczy Bia\u0142ej jajka barwi\u0142o si\u0119 w naturalnych wywarach, np. z \u0142upin cebuli czy li\u015bci czerwonej kapusty. Tradycja ozdabiania jajek rdzeniem sitowia i kolorow\u0105 w\u0142\u00f3czk\u0105 prawdopodobnie przyw\u0119drowa\u0142a na kurpiowszczyzn\u0119 z s\u0105siedniego Podlasia.<\/p>\n\n\n\n

Jako g\u0142\u00f3wny materia\u0142 zdobniczy s\u0142u\u017cy elastyczne w\u0142\u00f3kno sitowia (tzw. dusza<\/em>), zbierane jesieni\u0105 na puszcza\u0144skich \u0142\u0105kach. Kolorowy akcent oklejankom nadaje w\u0142\u00f3czka, pochodz\u0105ca ze zniszczonych kiecek lub fartuch\u00f3w gospody\u0144. Dzi\u0119ki niej, oklejanki zdobne s\u0105 w tradycyjne kurpiowskie kolory: czerwony, bia\u0142y, czarny i charakterystyczny zielony. Ozdabia si\u0119 wydmuszki jajek kurzych i g\u0119sich, kt\u00f3re zbierane s\u0105 przez ca\u0142y rok. Natomiast do klejenia u\u017cywa si\u0119 kleju z m\u0105ki \u017cytniej, tzw. klajstra.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rdze\u0144 sitowia 2023 r., fot. J. Affelski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prace zdobnicze rozpoczynaj\u0105 si\u0119 zaraz po Nowym Roku. Przed oklejaniem rdze\u0144 sitowia zawijany jest na kilka godzin w wilgotn\u0105 \u015bciereczk\u0119, aby dusza<\/em> odzyska\u0142a elastyczno\u015b\u0107. R\u00f3wnie\u017c w\u0142\u00f3czka jest odpowiednio przygotowywania – przed u\u017cyciem nale\u017cy sparzy\u0107 j\u0105 wrz\u0105tkiem, dla zwi\u0119kszenia obj\u0119to\u015bci. Ta technika sprawia, \u017ce pisanki maj\u0105 wypuk\u0142\u0105 faktur\u0119 oraz unikalny motyw zdobniczy, mo\u017cliwy do uzyskania dzi\u0119ki wykorzystanemu materia\u0142owi.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Warsztat z oklejanki kurpiowskiej 2023 r., fot. J. Affelski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pierwotnie na obszarze Puszczy Bia\u0142ej pisanki s\u0142u\u017cy\u0142y do ozdabiania szklanych p\u00f3\u0142ek kredens\u00f3w, bo\u017conarodzeniowych choinek, ale przede wszystkim by\u0142y tradycyjn\u0105 dekoracj\u0105 wielkanocnej \u015bwi\u0119conki oraz \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Umiej\u0119tno\u015b\u0107 tworzenia oklejanek kurpiowskich tradycyjnie przekazywana jest w rodzinie. Zazwyczaj m\u0142ode dziewcz\u0119ta ucz\u0105 si\u0119 od swoich matek i bab\u0107. Przygotowane przez nie pisanki s\u0105 prezentowane bliskim, umo\u017cliwiaj\u0105c im podkre\u015blenie swojego dziedzictwa kulturowego poprzez umieszczenie ich w koszyczku wielkanocnym. W okresie \u015awi\u0105t Wielkanocnych, lokalne instytucje kulturalne, plac\u00f3wki o\u015bwiatowe, biblioteki, muzea oraz Ko\u0142a Gospody\u0144 Wiejskich organizuj\u0105 warsztaty zwi\u0105zane z tworzeniem pisanki, aby podtrzymywa\u0107 t\u0119 tradycj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Prace Haliny Witkowskiej, 2023 r., fot. J. Affelski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wpis konkursu \u201ePalma Kurpiowska\u201d w \u0141ysych do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia konkursu na palm\u0119 w \u0141ysych si\u0119ga roku 1969. Od tamtej pory konkurs sta\u0142 si\u0119 nie tylko okazj\u0105 do prezentacji artystycznych umiej\u0119tno\u015bci, ale tak\u017ce symbolem ci\u0105g\u0142o\u015bci i g\u0142\u0119bokiego zakorzenienia tradycji w spo\u0142eczno\u015bci lokalnej. Inicjatorem wydarzenia by\u0142 Adam Ch\u0119tnik – mi\u0142o\u015bnik i badacz kultury kurpiowskiej, autor ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych Kurpiom Puszczy Zielonej, za\u0142o\u017cyciel Muzeum P\u00f3\u0142nocno-Mazowieckiego w \u0141om\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Niedziela Palmowa w \u0141ysych, zdj\u0119cie archiwalne, Zesp\u00f3\u0142 Unikat<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wicie palm jest jednym z symboli kultury kurpiowskiej, za\u015b sam konkurs na palm\u0119 wielkanocn\u0105 w \u0141ysych dzi\u015b uznawany jest za jedno z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 spo\u0142eczno-kulturalnych w regionie. Trwaj\u0105cy ju\u017c ponad 50 lat zwyczaj organizowania konkursu stanowi niezbity dow\u00f3d na si\u0142\u0119 lokalnej tradycji oraz na dum\u0119 Kurpi\u00f3w z ich wielkanocnych palm.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Konkurs na palm\u0119 wielkanocn\u0105, \u0141yse 2022, fot. R. Dul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W historii konkursu odnotowano zmieniaj\u0105cych si\u0119 organizator\u00f3w, \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania oraz sk\u0142ady komisji konkursowej, ale sama idea pozosta\u0142a niezmienna – ochrona i popularyzacja tradycyjnej plastyki obrz\u0119dowej Kurpiowszczyzny.  W protokole pierwszego konkursu znalaz\u0142y si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce zdania:<\/p>\n\n\n\n

Pragniemy, a\u017ceby \u017cyczenia Za\u0142o\u017cyciela Muzeum naszego i badacza Kurpiowszczyzny – doc. dr Adama Ch\u0119tnika spe\u0142ni\u0142y si\u0119 – i na niedziel\u0119 palmow\u0105 zje\u017cd\u017ca\u0142y co roku do \u0141ysych liczne rzesze turyst\u00f3w, by podziwia\u0107 pi\u0119kne, olbrzymie puszcza\u0144skie palmy, si\u0119gaj\u0105ce niekiedy do 5 m wysoko\u015bci. Wykonane z ziela le\u015bnego, przybrane wst\u0119gami r\u00f3\u017cnobarwnymi na pewno oczaruj\u0105 go\u015bci przyby\u0142ych na tradycyjne obchody ludowe.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu spo\u0142eczno\u015bci lokalnej, determinacji organizator\u00f3w i wsparciu instytucji, konkurs na palm\u0119 kurpiowsk\u0105 w \u0141ysych przetrwa\u0142 przez ponad p\u00f3\u0142 wieku, staj\u0105c si\u0119 nieod\u0142\u0105cznym elementem kultury i dziedzictwa tego regionu.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Konkurs na palm\u0119 wielkanocn\u0105, \u0141yse 2022, fot. R. Dul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wi\u0119cej na temat Krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego przeczytasz tutaj.<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego tworzona od 2013 roku, z dniem 15 kwietnia 2024 roku liczy ju\u017c 93 pozycje. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bart\u0142omiej Sienkiewicz zadecydowa\u0142 o wpisaniu na […]<\/p>","protected":false},"author":7,"featured_media":18436,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-18417","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\n5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego tworzona od 2013 roku, z dniem 15 kwietnia 2024 roku liczy ju\u017c 93 pozycje. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bart\u0142omiej Sienkiewicz zadecydowa\u0142 o wpisaniu na […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-04-23T09:44:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-24T11:49:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1850\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1238\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/\"},\"author\":{\"name\":\"Barbara Halliop\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\"},\"headline\":\"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego\",\"datePublished\":\"2024-04-23T09:44:49+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-24T11:49:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/\"},\"wordCount\":2378,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/\",\"name\":\"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg\",\"datePublished\":\"2024-04-23T09:44:49+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-24T11:49:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg\",\"width\":1850,\"height\":1238,\"caption\":\"koniki W\u0142odzimierza Ciszka, zabawkarstwo Ostojow-\u0141\u0105czna\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\",\"name\":\"Barbara Halliop\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487\",\"caption\":\"Barbara Halliop\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID","og_description":"Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego tworzona od 2013 roku, z dniem 15 kwietnia 2024 roku liczy ju\u017c 93 pozycje. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bart\u0142omiej Sienkiewicz zadecydowa\u0142 o wpisaniu na […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2024-04-23T09:44:49+00:00","article_modified_time":"2024-04-24T11:49:31+00:00","og_image":[{"width":1850,"height":1238,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Barbara Halliop","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Barbara Halliop","Estimated reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/"},"author":{"name":"Barbara Halliop","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15"},"headline":"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego","datePublished":"2024-04-23T09:44:49+00:00","dateModified":"2024-04-24T11:49:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/"},"wordCount":2378,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/","name":"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg","datePublished":"2024-04-23T09:44:49+00:00","dateModified":"2024-04-24T11:49:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/miniatura-zabawkarstwo-Ostojow-Laczna-koniki-Wlodzimierza-Ciszka-fot.-Przemyslaw-Ciszek-2023.jpg","width":1850,"height":1238,"caption":"koniki W\u0142odzimierza Ciszka, zabawkarstwo Ostojow-\u0141\u0105czna"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/04\/23\/5-nowych-wpisow-na-krajowej-liscie-ndk\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"5 nowych wpis\u00f3w na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15","name":"Barbara Halliop","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487","caption":"Barbara Halliop"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18417\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}