{"id":16780,"date":"2024-03-08T12:08:54","date_gmt":"2024-03-08T11:08:54","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=16780"},"modified":"2025-02-25T14:40:25","modified_gmt":"2025-02-25T13:40:25","slug":"herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/","title":{"rendered":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie"},"content":{"rendered":"

Kobiety, dzi\u0119ki kt\u00f3rym polskie zabytki by\u0142y odbudowywane, zabezpieczane i przywracane do \u015bwietno\u015bci \u2013 dzi\u015b prezentujemy konserwatorki i architektki, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 pozostawi\u0142a trwa\u0142y \u015blad, widoczny do dzi\u015b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zniszczenia, ruiny, zabytki zakopywane w ziemi, ukrywane \u2013 po wojnie ka\u017cdy, komu na sercu le\u017ca\u0142o zachowanie polskiego dziedzictwa, stawa\u0142 przed niespotykanymi dot\u0105d wyzwaniami w ratowaniu tego, co przetrwa\u0142o. Z okazji dzisiejszego Dnia Kobiet opowiadamy zaledwie o kilku z wielu kobiet, kt\u00f3re na to wyzwanie odpowiedzia\u0142y. <\/p>\n\n\n\n

\u201ePoniewa\u017c pasjonowa\u0142y mnie jednak zabytki, wi\u0119c przy nich pozosta\u0142am\u201d \u2013 Anna Czapska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Anna Czapska, fot. UM Warszawa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pokolenie, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o wojn\u0119 i wraca\u0142o do Warszawy z nadziej\u0105 nowego pocz\u0105tku, musia\u0142o zmierzy\u0107 si\u0119 z faktem, \u017ce z dawnej stolicy niewiele zosta\u0142o. Przedwojenni architekci, konserwatorzy, a nawet studenci zapraszani byli do pracy w Biurze Odbudowy Stolicy, w\u015br\u00f3d tych os\u00f3b, by\u0142y oczywi\u015bcie tak\u017ce kobiety. Anna Czapska (ur. 1919) rozpocz\u0119\u0142a studia architektoniczne jeszcze w czasie okupacji, a po wojnie jako jedna z pierwszych zg\u0142osi\u0142a si\u0119 do BOS-u. Jak wspomina\u0142a w wywiadzie:<\/p>\n\n\n\n

\u201eZaraz po wyzwoleniu Warszawy, w ko\u0144cu stycznia, otrzyma\u0142am od P. Biega\u0144skiego kartk\u0119 z pro\u015bb\u0105, aby zawiadomi\u0107 koleg\u00f3w, \u017ce je\u017celi chc\u0105 pracowa\u0107, to powinni zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do organizowanego Biura Odbudowy Stolicy przy ul. Chocimskiej nr 33. 6 lutego 1945 r. rozpocz\u0119\u0142am prac\u0119 w Wydziale Architektury Zabytkowej, kt\u00f3rego kierownikiem by\u0142 prof. J. Zachwatowicz (\u2026).<\/em>\u201d1<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u201ePrzyszli\u015bmy wi\u0119c do Warszawy (\u017cadnej komunikacji jeszcze nie by\u0142o) i zarejestrowali\u015bmy si\u0119 w BOS-sie. Poniewa\u017c mieszkanie moich rodzic\u00f3w zosta\u0142o zupe\u0142nie wypalone (\u2026) od lutego na sta\u0142e zamieszka\u0142am w cudem uratowanej willi mojej ciotki na Mokotowie (\u2026). Od razu te\u017c zamieszka\u0142 z nami dozorca, co by\u0142o konieczne, gdy\u017c w przeciwnym razie dom zosta\u0142by niechybnie spl\u0105drowany przez szabrownik\u00f3w\u201d.<\/em>2<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Anna Czapska opowiedzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c, jak ci\u0119\u017ckie warunki panowa\u0142y w pierwszych miesi\u0105cach w zrujnowanej Warszawie:<\/p>\n\n\n\n

\u201eW tych czasach organizowania sobie \u017cycia niemal od zera zdarza\u0142y si\u0119 historie kuriozalne. By\u0142a zima, w domu nie mieli\u015bmy \u017cadnego opa\u0142u i nasz dozorca, \u017ceby by\u0142o cieplej, pozabija\u0142 okna i drzwi tym, co znalaz\u0142 pod r\u0119k\u0105 \u2013 tak\u017ce obrazami Leona Wycz\u00f3\u0142kowskiego, spokrewnionego zreszt\u0105 z moj\u0105 rodzin\u0105. My\u015bmy tego \u201ezabezpieczenia\u201d przez d\u0142u\u017cszy czas nie ruszali, poniewa\u017c bali\u015bmy si\u0119, \u017ce je uszkodzimy. Po wod\u0119 chodzi\u0142o si\u0119 do Kr\u00f3likarni, ale by\u0142 problem z naczyniami. Ja mia\u0142am tylko du\u017cy s\u0142oik.”<\/em>3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj, spaceruj\u0105c po \u0141azienkach Kr\u00f3lewskich w Warszawie, widzimy dzie\u0142o m.in. Anny Czapskiej. To w\u0142a\u015bnie tu, w zniszczonej rezydencji, rodzi\u0142o si\u0119 jej przywi\u0105zanie do konserwacji zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u201eW marcu 1945 r. rozpocz\u0119\u0142am prac\u0119 w grupie kierowanej przez architekta Jana D\u0105browskiego, specjalisty od epoki stanis\u0142awowskiej, w grupie, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o ratowanie kr\u00f3lewskich \u0141azienek (\u2026) ja mia\u0142am przydzielon\u0105 osobn\u0105 Sal\u0105 Jadaln\u0105, w kt\u00f3rej odbywa\u0142y si\u0119 s\u0142ynne Obiady Czwartkowe. W sali tej dokonywa\u0142am szczeg\u00f3\u0142owych pomiar\u00f3w (..).\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201cWprawdzie dyplom robi\u0142am z architektury monumentalnej u prof. Pniewskiego, ale poniewa\u017c pasjonowa\u0142y mnie jednak zabytki, wi\u0119c przy nich pozosta\u0142am<\/em>.\u201d4<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Remont Pa\u0142acu na Wyspie w \u0141azienkach Kr\u00f3lewskich w Warszawie, 1946 fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201eNa naszych oczach wyrasta z gruz\u00f3w zesp\u00f3\u0142 Staromiejski z uwidocznionymi reliktami gotyckimi i renesansowymi\u201d –<\/em> Anna Boy\u00e9-Guerquin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Anna Boye-Guerquin, fot. SARP<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kolejna architektka pracuj\u0105ca w BOS-ie, Anna Boy\u00e9-Guerquin (ur. 1922) by\u0142a jedn\u0105 z os\u00f3b odpowiedzialnych za odbudow\u0119 kamienic na Starym Mie\u015bcie, zajmowa\u0142a si\u0119 te\u017c projektowaniem ich wn\u0119trz. To w\u0142a\u015bnie ona zaprojektowa\u0142a wn\u0119trza kultowego Baru pod Barbakanem na rogu ul. Mostowej i Nowomiejskiej, na Starym Mie\u015bcie w Warszawie –
\u201eW parterze tej kamienicy zaprojektowa\u0142am wn\u0119trza baru mlecznego z zapleczem, opracowuj\u0105c kraty w oknach i drzwiach, kafelki malowane na \u015bcianach i podwieszony pod stropem ogniotrwa\u0142ym, strop drewniany, malowany przez artystki ludowe z Zalipia<\/em>\u201d5<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Anna Boy\u00e9-Guerquin wspomina\u0142a ogromne zaanga\u017cowanie os\u00f3b pracuj\u0105cych na Starym Mie\u015bcie: \u201eChc\u0119 podkre\u015bli\u0107 wielki zapa\u0142, jaki panowa\u0142 w\u015br\u00f3d wszystkich zespo\u0142\u00f3w (\u2026). Pracowa\u0142o si\u0119 bardzo cz\u0119sto po 12 godzin dziennie, przygotowuj\u0105c ca\u0142e stosy rysunk\u00f3w (\u2026). Panowa\u0142y mi\u0119dzy nami kole\u017ce\u0144skie i przyjazne stosunki, entuzjazm i rado\u015b\u0107, \u017ce na naszych oczach wyrasta z gruz\u00f3w zesp\u00f3\u0142 Staromiejski z uwidocznionymi reliktami gotyckimi i renesansowymi. Zbierali\u015bmy jak\u017ce cenne dane ikonograficzne, wymieniali\u015bmy pogl\u0105dy, dyskutowali\u015bmy nad r\u00f3\u017cnymi wersjami ekspozycji relikt\u00f3w i adaptacji kamienic do wymaga\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia”<\/em>6<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eO tempie realizacji mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 nast\u0119puj\u0105ce dane: we wrze\u015bniu 1952 r. odgruzowano piwnice budynku przy Rynku nr 18 (\u2026) a w 8 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej mog\u0142am sprawdzi\u0107 ustawion\u0105 na tympanonie rze\u017ab\u0119 amorka odtworzon\u0105 przez Alin\u0119 Szapocznikow.”<\/em>7<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Jednak Warszawa nie by\u0142a jedynym miastem podnosz\u0105cym si\u0119 z ruin w powojennej Polsce. W latach 50. Anna Boy\u00e9-Guerquin przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Wroc\u0142awia, gdzie pracowa\u0142a przy odbudowie kamienic czy rewaloryzacji Arsena\u0142u. Bogactwo jej do\u015bwiadczenia zadokumentowane jest w artykule o konserwacji, rekonstrukcji oraz adaptacji zabytkowych zespo\u0142\u00f3w \u2013 \u201eZasygnalizowana w tytule problematyka om\u00f3wiona zostanie na przyk\u0142adzie konkretnych projekt\u00f3w opracowywanych przeze mnie samodzielnie i wraz z zespo\u0142ami, kt\u00f3rymi kierowa\u0142am. Dotyczy\u0142y one architektury (kamienice, pa\u0142ace, dwory, zamki, klasztory), wn\u0119trz (kamieniarka, sztukaterie, schody, posadzki, kominki, kraty, latarnie, \u017cyrandole, kinkiety, stolarka okienna i drzwiowa, meble) oraz park\u00f3w i architektury ogrodowej (fontanny, studnie, balustrady, \u0142awki, wazy, pawilony, bramy, pergole, mosty, rze\u017aby). Og\u00f3\u0142em sporz\u0105dzone zosta\u0142y dokumentacje dla 67 obiekt\u00f3w zabytkowych i 15 wn\u0119trz z architektur\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105<\/em>\u201d8<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Jej realizacje cechowa\u0142a dba\u0142o\u015b\u0107 o form\u0119 historyczn\u0105 i sp\u00f3jno\u015b\u0107 stylistyczn\u0105 budynku, ale te\u017c przystosowanie go do spe\u0142niania nowoczesnych funkcji. Przy projektowaniu wn\u0119trz bra\u0142a pod uwag\u0119 te\u017c meble i detale, a nawet pomaga\u0142a inwestorom w zakupach pasuj\u0105cych przedmiot\u00f3w w antykwariatach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Projekt Anny Boye-Guerquin, Ochrona Zabytk\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u201eDzisiaj si\u0119 ciesz\u0119, gdy patrz\u0119 na Zamek\u201d – Irena Oborska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Irena Oborska, fot. Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Irena Oborska (ur. 1931) prze\u017cy\u0142a Powstanie Warszawskie na Starym Mie\u015bcie i w wieku trzynastu lat by\u0142a \u015bwiadkiem ogromnej ekscytacji a nast\u0119pnie cichej tragedii zniszczonego miasta. Tak wspomina moment kapitulacji –
\u201ePami\u0119tam, idziemy w ogromnym, prawie milcz\u0105cym t\u0142umie, przedzieraj\u0105c si\u0119 przez ruiny, sterty gruzu, resztki barykad\u2026 (\u2026) Rozgl\u0105da\u0142am si\u0119, prawie nie poznaj\u0105c zrujnowanych fragment\u00f3w monumentalnego banku przy ulicy Biela\u0144skiej<\/em>\u201d9<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie stolica wygl\u0105da\u0142a, kiedy Irena Oborska wraca\u0142a do niej po pobycie na przymusowej pracy w Niemczech.<\/p>\n\n\n\n

\u201eWiem, \u017ce my\u015bmy wchodzi\u0142y od strony Alei Jerozolimskich (\u2026) Sz\u0142y\u015bmy zrujnowan\u0105 ulic\u0105, razem z innymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej wr\u00f3cili. To by\u0142 chyba 20 albo 21 luty, jak dotar\u0142y\u015bmy do Warszawy. Sz\u0142y\u015bmy Alejami Jerozolimskimi, a gdy dosz\u0142y\u015bmy do zburzonego Dworca G\u0142\u00f3wnego, zrobi\u0142 si\u0119 wiecz\u00f3r. Szuka\u0142y\u015bmy schronienia, \u017ceby gdzie\u015b przenocowa\u0107. Pami\u0119tam dok\u0142adnie, \u017ce na Pozna\u0144skiej, tu\u017c za Hotelem Polonia, wesz\u0142y\u015bmy do jakiego\u015b domu i na parterze znalaz\u0142y\u015bmy opuszczone, spl\u0105drowane mieszkanie i tam przenocowa\u0142y\u015bmy na pod\u0142odze. W tamtym czasie wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu sta\u0142o jeszcze pustych<\/em>\u201d.10<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u201ePrzed mieszka\u0144cami stolicy, a w\u0142a\u015bciwie przed ca\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwem, stan\u0119\u0142o zadanie jak najszybszego podniesienia Warszawy z ruin. Ka\u017cdy jeszcze mia\u0142 przed oczami okrucie\u0144stwa wojny i prawie ka\u017cdy op\u0142akiwa\u0142 strat\u0119 najbli\u017cszych os\u00f3b. Jednak dominowa\u0142o przekonanie, \u017ce trzeba si\u0119 zorganizowa\u0107 i jak najszybciej dzia\u0142a\u0107”<\/em>.11<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Odbudowa, 1971, P. Osiejuk, D\u017awigni\u0119ty z ruin. Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie, Obywatelski Komitet Odbudowy Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie, Warszawa 1974<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W latach 70., Irena Oborska zosta\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 projektantk\u0105 architektury przy odbudowie Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie, po tym jak jeszcze w czasach studenckich opracowywa\u0142a pozosta\u0142o\u015bci jego ruin i fundament\u00f3w. O pocz\u0105tkach pracy przy odbudowie opowiada:<\/p>\n\n\n\n

\u201ePocz\u0105tek to by\u0142a naprawd\u0119 euforia (\u2026) Pracowni\u0119 mieli\u015bmy od pocz\u0105tku na rogu \u015awi\u0119toja\u0144skiej i Zamku, \u015awi\u0119toja\u0144ska 2, tak\u017ce widzieli\u015bmy Plac Zamkowy, widzieli\u015bmy ruiny Zamku i widzieli\u015bmy skarbonk\u0119 i t\u0142umy, kt\u00f3re do niej przychodzi\u0142y i wrzuca\u0142y pieni\u0105dze<\/em>\u201d.12<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u201eMy\u015bmy na pocz\u0105tku jako pierwsz\u0105 rzecz otrzymali do pracowni opracowania, jedno, do jakiej epoki ma wr\u00f3ci\u0107 Zamek i kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107, jak ma wygl\u0105da\u0107, a z czego si\u0119 rezygnuje. (\u2026) Drugie opracowanie dotyczy\u0142o wyposa\u017cenia technicznego i to by\u0142a ogromna zagadka, kt\u00f3ra oczywi\u015bcie g\u0142\u00f3wnie le\u017ca\u0142a w r\u0119kach generalnego projektanta. (\u2026) My\u015bmy bazowali na murach zewn\u0119trznych, na wszystkich, bo mieli\u015bmy dok\u0142adne zdj\u0119cia i te mury zewn\u0119trzne pomierzone i dzisiaj mog\u0119 powiedzie\u0107, na Zamku chyba nie ma ani jednego k\u0105ta prostego<\/em>\u201d.13<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Irena Oborska podkre\u015bla te\u017c, jak wielk\u0105 pomoc\u0105 przy pracy projektowej by\u0142y zachowane oryginalne elementy Zamku: drzwi, sztukaterie, gzymsy wyniesione w czasie okupacji.<\/p>\n\n\n\n

\u201eOkre\u015blili\u015bmy, \u017ce ilo\u015bciowo mo\u017ce ocala\u0142o 20-25%, to jest bardzo du\u017co (\u2026) ale tak ocala\u0142o, \u017ce w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy detal by\u0142 dla nas do rozszyfrowania, bo przecie\u017c je\u015bli ocala\u0142 tam fragment boazerii, gdzie indziej inny element, tu orze\u0142, tu jaka\u015b rozeta, to my\u015bmy nauczyli si\u0119, na podstawie zdj\u0119\u0107 i elementu autentycznego oblicza\u0107, jak to wn\u0119trze wymiarowo wygl\u0105da\u0142o<\/em>\u201d.14<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u201eMia\u0142am to wielkie szcz\u0119\u015bcie, \u017ce w\u0142a\u015bnie odbudowa Zamku wypad\u0142a w tym momencie, gdy ja sko\u0144czy\u0142am studia (\u2026) i mia\u0142am ju\u017c jaka\u015b praktyk\u0119 i mog\u0142am si\u0119 czynnie w\u0142\u0105czy\u0107 do tej pracy. (\u2026) Mia\u0142am ogromn\u0105 satysfakcj\u0119 poznania wspania\u0142ych fachowc\u00f3w i pracy z nimi. Dzisiaj si\u0119 ciesz\u0119, gdy patrz\u0119 na Zamek (\u2026).\u201d<\/em>15<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Monta\u017c dzwon\u00f3w lipiec 1974 fot. M. Samborski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201eW zwi\u0105zku z prowadzon\u0105 akcj\u0105 odbudowy i konserwacji miejskich zespo\u0142\u00f3w zabytkowych, spotykamy si\u0119 z coraz wi\u0119kszym zapotrzebowaniem na prace badawczo-odkrywkowe\u201d \u2013 Aleksandra Bogdanowska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Aleksandra Bogdanowska, zdj\u0119cie z archiwum rodzinnego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nie mo\u017cemy nie wspomnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c o Aleksandrze Bogdanowskiej (ur. 1932), mamie dr hab. Moniki Bogdanowskiej, zast\u0119pczyni dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa, kt\u00f3ra przez wiele lat kierowa\u0142a Pracowni\u0105 Konserwacji Sztuki w Pracowni Konserwacji Zabytk\u00f3w w Krakowie.  Nale\u017ca\u0142a do pierwszego pokolenia konserwator\u00f3w kszta\u0142conych w Polsce na nowoutworzonym Wydziale Konserwacji Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie. To dzi\u0119ki jej pracy, dzisiaj mo\u017cemy podziwia\u0107 wiele wspania\u0142ych przyk\u0142ad\u00f3w malarstwa \u015bciennego, sgraffita, malarstwa na drewnie czy dzie\u0142 malarstwa sztalugowego.<\/p>\n\n\n\n

W latach 60. znalaz\u0142a si\u0119 w trzyosobowym zespole pracownik\u00f3w krakowskich PKZ wys\u0142anych na sta\u017c do Czechos\u0142owacji, gdzie konserwatorzy poznali metody konserwacji sgraffit. Po sta\u017cu, zesp\u00f3\u0142 zosta\u0142 skierowany do ratowania jednego z najcenniejszych sgraffitowych zabytk\u00f3w w Polsce: dekoracji zamku w Krasiczynie. By\u0142o to polecenie s\u0142u\u017cbowe, wi\u0119c na wielomiesi\u0119czny pobyt w terenie trzeba by\u0142o zabra\u0107 ze sob\u0105 dzieci. We wspomnieniach c\u00f3rki zamek w Krasiczynie pozosta\u0142 jako niezwyk\u0142e miejsce, jedno z tych, w kt\u00f3rych si\u0119 wychowywa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Aleksandra Bogdanowska konserwowa\u0142a m.in. pi\u0119tnastowieczne malowid\u0142a w kolegiacie w Wi\u015blicy, szesnastowieczne malowid\u0142a w domu przy Rynku 20\/21 w Tarnowie czy osiemnastowieczne freski w ko\u015bciele Filipin\u00f3w w Studziannie-Po\u015bwi\u0119tnem. Zajmowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c polichromiami drewnianych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Rzepienniku Biskupim, \u0141\u0119towni, Dalewicach i w skansenie w Lipowcu.<\/strong>16<\/a><\/sup> Ma te\u017c osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie bada\u0144 stratygraficznych tynk\u00f3w i warstw malarskich. W artykule po\u015bwi\u0119conym badaniom budynk\u00f3w przy ul. Kanoniczej w Krakowie, pisa\u0142a \u201eW zwi\u0105zku z prowadzon\u0105 akcj\u0105 odbudowy i konserwacji miejskich zespo\u0142\u00f3w zabytkowych, spotykamy si\u0119 z coraz wi\u0119kszym zapotrzebowaniem na prace badawczo-odkrywkowe. Ka\u017cda dzia\u0142alno\u015b\u0107 budowlana przy obiektach zabytkowych winna by\u0107 poprzedzona badaniem stanu zachowania zar\u00f3wno wystroju malarskiego, jak i zabytkowych tynk\u00f3w<\/em>\u201d17<\/a><\/sup>. Aleksandra Bogdanowska uwielbia\u0142a sw\u0105 prac\u0119 i by\u0142a w ni\u0105 ogromnie zaanga\u017cowana, nie lubi\u0142a jednak pisa\u0107, zawsze aktywna, wola\u0142a dzia\u0142a\u0107. Zapewne dlatego pozosta\u0142o po niej wiele uratowanych obiekt\u00f3w, a nie obfita bibliografia. Mimo wielkiej pasji do zabytk\u00f3w, Aleksandra zawsze powtarza\u0142a, \u017ce najwa\u017cniejsze s\u0105 dzieci, rodzina. Aleksandra Bogdanowska zmar\u0142a 15 stycznia 1989 po wieloletniej, heroicznej walce z chorob\u0105 nowotworow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

  1. A. Czapska, Moje wspomnienie o profesorze Piotrze Biega\u0144skim, \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d. 41\/1 (160) \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  2. Fragment wywiadu z Ann\u0105 Czapsk\u0105 opublikowanego w Kurierze Warszawy, 3, 2006 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  3. Op. Cit. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  4. Op. Cit. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  5. Op. Cit, s. 349 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  6. A. Boy\u00e9-Guerquin, wspomnienia w: \u201eWarszawskie Stare Miasto: z dziej\u00f3w odbudowy\u201d, Warszawa, 1982, s. 133-134 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  7. Op. Cit. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  8. A. Boy\u00e9-Guerquin, Zagadnienia konserwacji, rekonstrukcji oraz adaptacji zespo\u0142\u00f3w zabytkowych, \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d, 47\/3-4, 1994, s. 348 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  9. Fragment relacji Ireny Oborskiej opublikowanej na stronie Muzeum Dulag 121, Oborska Irena \u2013 \u201eWszystkie te obrazy staj\u0105 mi przed oczami\u201d \u2013 Muzeum Dulag 121<\/a> \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  10. Op. Cit. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  11. Op. Cit. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  12. Fragment podcastu \u201eJak ona to robi\u201d, s. 4, odcinek specjalny: Irena Oborska, realizowanego dla Vogue Polska, rozmow\u0119 prowadzi\u0142a Anna Sa\u0144czuk \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  13. Op.Cit. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  14. Op.cit. \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  15. Fragment wywiadu z Iren\u0105 Oborsk\u0105, opublikowanego na kanale YouTube Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie, Irena Oborska \u2013 wspomnienia z czasu odbudowy \/ Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie \u2013 Muzeum #JubileuszZamku (youtube.com)<\/a> \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  16. W. Zalewski, J.Gadomski, Aleksandra Bogdanowska (1932-1989), \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d, 42\/3-4, 1989 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  17. A. Bogdanowska, Metoda i wyniki bada\u0144 wystroju malarskiego budynk\u00f3w przy ulicy Kanoniczej, \u201eOchrona zabytk\u00f3w\u201d 25\/1, 1972, s. 17 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Kobiety, dzi\u0119ki kt\u00f3rym polskie zabytki by\u0142y odbudowywane, zabezpieczane i przywracane do \u015bwietno\u015bci \u2013 dzi\u015b prezentujemy konserwatorki i architektki, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 pozostawi\u0142a trwa\u0142y \u015blad, widoczny do dzi\u015b. Zniszczenia, ruiny, zabytki zakopywane […]<\/p>","protected":false},"author":7,"featured_media":16795,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"[{\"content\":\"A. Czapska, Moje wspomnienie o profesorze Piotrze Biega\u0144skim, \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d. 41\/1 (160)\",\"id\":\"f468ae28-d184-48fc-b635-7efba90ccddf\"},{\"content\":\"Fragment wywiadu z Ann\u0105 Czapsk\u0105 opublikowanego w Kurierze Warszawy, 3, 2006\",\"id\":\"0f5a3f45-b281-49f2-bb58-6fe854639a81\"},{\"content\":\"Op. Cit.\",\"id\":\"4df46266-9f75-4864-943f-7bc43a06620d\"},{\"content\":\"Op. Cit.\",\"id\":\"039a1b0a-8b9a-43a1-954a-51e3c96258ae\"},{\"content\":\"Op. Cit, s. 349\",\"id\":\"641c530c-5d6c-478a-91de-da8d7b865d75\"},{\"content\":\"A. Boy\u00e9-Guerquin, wspomnienia w: \u201eWarszawskie Stare Miasto: z dziej\u00f3w odbudowy\u201d, Warszawa, 1982, s. 133-134\",\"id\":\"3a294d29-b8da-4607-bff4-a8d1260f65b8\"},{\"content\":\"Op. Cit.\",\"id\":\"796c35d7-becb-47a3-afb5-645895ffcd55\"},{\"content\":\"A. Boy\u00e9-Guerquin, Zagadnienia konserwacji, rekonstrukcji oraz adaptacji zespo\u0142\u00f3w zabytkowych, \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d, 47\/3-4, 1994, s. 348\",\"id\":\"c2522b90-04da-49c4-941f-d81eaf7eed22\"},{\"content\":\"Fragment relacji Ireny Oborskiej opublikowanej na stronie Muzeum Dulag 121, Oborska Irena \u2013 \u201eWszystkie te obrazy staj\u0105 mi przed oczami\u201d \u2013 Muzeum Dulag 121<\/a>\",\"id\":\"96b6d4f0-6289-401c-abca-49cd2dd66d2b\"},{\"content\":\"Op. Cit.\",\"id\":\"ad687e06-e299-4e54-8bbc-9143dd40f835\"},{\"content\":\"Op. Cit.\",\"id\":\"b0f5d491-aa48-4419-9834-99c2cf5ff18d\"},{\"content\":\"Fragment podcastu \u201eJak ona to robi\u201d, s. 4, odcinek specjalny: Irena Oborska, realizowanego dla Vogue Polska, rozmow\u0119 prowadzi\u0142a Anna Sa\u0144czuk\",\"id\":\"5a544648-fe8a-40f4-aa43-76e11a2a8de4\"},{\"content\":\"Op.Cit.\",\"id\":\"67eb1f7a-0f65-4dce-a589-f4dbd61934f1\"},{\"content\":\"Op.cit.\",\"id\":\"1edbb352-3732-4c55-988c-5e454f43067d\"},{\"content\":\"Fragment wywiadu z Iren\u0105 Oborsk\u0105, opublikowanego na kanale YouTube Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie, Irena Oborska \u2013 wspomnienia z czasu odbudowy \/ Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie \u2013 Muzeum #JubileuszZamku (youtube.com)<\/a>\",\"id\":\"fb4bda5e-693d-451d-9aa4-66cb360c202d\"},{\"content\":\"W. Zalewski, J.Gadomski, Aleksandra Bogdanowska (1932-1989), \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d, 42\/3-4, 1989\",\"id\":\"d92107b8-e495-4a98-8ffe-1c833750df70\"},{\"content\":\"A. Bogdanowska, Metoda i wyniki bada\u0144 wystroju malarskiego budynk\u00f3w przy ulicy Kanoniczej, \u201eOchrona zabytk\u00f3w\u201d 25\/1, 1972, s. 17\",\"id\":\"fb799464-2c0e-4903-a4ae-a7566a0763c8\"}]"},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-16780","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\nHerstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kobiety, dzi\u0119ki kt\u00f3rym polskie zabytki by\u0142y odbudowywane, zabezpieczane i przywracane do \u015bwietno\u015bci \u2013 dzi\u015b prezentujemy konserwatorki i architektki, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 pozostawi\u0142a trwa\u0142y \u015blad, widoczny do dzi\u015b. Zniszczenia, ruiny, zabytki zakopywane […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-03-08T11:08:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-25T13:40:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC-1024x685.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"685\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/\"},\"author\":{\"name\":\"Barbara Halliop\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\"},\"headline\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie\",\"datePublished\":\"2024-03-08T11:08:54+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-25T13:40:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/\"},\"wordCount\":2066,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/\",\"name\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png\",\"datePublished\":\"2024-03-08T11:08:54+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-25T13:40:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png\",\"width\":1850,\"height\":1238,\"caption\":\"Odbudowa Warszawy, 1945-1950, fot. NAC\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\",\"name\":\"Barbara Halliop\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314\",\"caption\":\"Barbara Halliop\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie - NID","og_description":"Kobiety, dzi\u0119ki kt\u00f3rym polskie zabytki by\u0142y odbudowywane, zabezpieczane i przywracane do \u015bwietno\u015bci \u2013 dzi\u015b prezentujemy konserwatorki i architektki, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 pozostawi\u0142a trwa\u0142y \u015blad, widoczny do dzi\u015b. Zniszczenia, ruiny, zabytki zakopywane […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2024-03-08T11:08:54+00:00","article_modified_time":"2025-02-25T13:40:25+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":685,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC-1024x685.png","type":"image\/png"}],"author":"Barbara Halliop","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Barbara Halliop","Estimated reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/"},"author":{"name":"Barbara Halliop","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15"},"headline":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie","datePublished":"2024-03-08T11:08:54+00:00","dateModified":"2025-02-25T13:40:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/"},"wordCount":2066,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/","name":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png","datePublished":"2024-03-08T11:08:54+00:00","dateModified":"2025-02-25T13:40:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniatura-Odbudowa-Warszawy-1945-1950-fot.-NAC.png","width":1850,"height":1238,"caption":"Odbudowa Warszawy, 1945-1950, fot. NAC"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/08\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-odbudowa-kraju-i-konserwacja-zabytkow-po-wojnie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 odbudowa kraju i konserwacja zabytk\u00f3w po wojnie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15","name":"Barbara Halliop","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314","caption":"Barbara Halliop"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16780"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16780\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}