{"id":16745,"date":"2024-03-07T14:00:57","date_gmt":"2024-03-07T13:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=16745"},"modified":"2025-02-25T14:28:42","modified_gmt":"2025-02-25T13:28:42","slug":"herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/","title":{"rendered":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego"},"content":{"rendered":"

Zainteresowane przesz\u0142o\u015bci\u0105, kultur\u0105, tradycjami. Motywowane ciekawo\u015bci\u0105, pasj\u0105, potrzeb\u0105 ochrony dziedzictwa. Przedstawiamy sylwetki kobiet przecieraj\u0105cych szlaki w polskiej archeologii, etnologii i historii sztuki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod koniec XIX wieku, po wielu sporach i dyskusjach, pierwsze Polki rozpocz\u0119\u0142y studia na uniwersytetach, dopuszczane stopniowo do nauki na poszczeg\u00f3lnych wydzia\u0142ach. Jednak pe\u0142ny dost\u0119p do kszta\u0142cenia wy\u017cszego kobiety uzyska\u0142y w czasach II Rzeczpospolitej. W 1920 roku na najwi\u0119kszych polskich uniwersytetach studiowa\u0142o 6\u00a0410 kobiet, co stanowi\u0142o 30% wszystkich ucz\u0105cych si\u0119.1<\/a><\/sup> Po \u201epierwszych studentkach\u201d, panie stawa\u0142y si\u0119 pierwszymi docentkami, wyk\u0142adowczyniami, profesorkami, staj\u0105c si\u0119 aktywnymi uczestniczkami rozwoju nauki.<\/p>\n\n\n\n

\u201eUmys\u0142 ludzki nie lubi pozostawia\u0107 zagadek bez rozwi\u0105zania\u201d \u2013 Natalia Kicka i jej badania polskiej prehistorii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ci\u0119\u017cko jest wskaza\u0107 niew\u0105tpliwie pierwsz\u0105 badaczk\u0119 prehistorii dzia\u0142aj\u0105c\u0105 na ziemiach polskich. Inicjatyw\u0119 pozyskiwania staro\u017cytnych eksponat\u00f3w do swoich kolekcji i muze\u00f3w podejmowa\u0142y ju\u017c na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku Helena Radziwi\u0142\u0142owa czy Izabela Czartoryska. Sto lat p\u00f3\u017aniej, archeologia zaczyna kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 jako nauka i powstaj\u0105 pierwsze publikacje opisuj\u0105ce badania wykopaliskowe, spisane kobiec\u0105 r\u0119k\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Natalia Kicka, urodzona w 1801 roku w arystokratycznej rodzinie, mog\u0142a pozwoli\u0107 sobie na rozwijanie wielu pasji artystycznych i naukowych, w tym zainteresowanie numizmatyk\u0105 i archeologi\u0105. By\u0142a pierwsz\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3rej teksty opublikowano w \u201eWiadomo\u015bciach Archeologicznych\u201d2<\/a><\/sup> . Ju\u017c na wst\u0119pie do artyku\u0142u pt. \u201e\u017bale \u017burawickie\u201d, opublikowanego w 1876 roku, Natalia Kicka pisze o swoich motywacjach \u201e(\u2026) czyni\u0119 to w tej nadziei, \u017ce szczeg\u00f3\u0142 jeden dorzucony do bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych czasom przedhistorycznym nie b\u0119dzie mo\u017ce oboj\u0119tny dla nauki archeologicznej<\/em>\u201d oraz wyja\u015bnia w jaki spos\u00f3b natrafi\u0142a na \u00f3w \u201eszczeg\u00f3\u0142\u201d \u2013 \u201eW czasie chwilowego pobytu w Osieczu (\u2026), w lipcu 1873 r. dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce w dobrach tych, w pobli\u017cu folwarku \u017burawice znajduje si\u0119 miejscowo\u015b\u0107 przed lud okoliczny \u017balami nazywana. Zaciekawiona t\u0105 nazw\u0105, wskazuj\u0105c\u0105 jaki\u015b zwi\u0105zek z poga\u0144skimi cmentarzami uda\u0142am si\u0119 na to miejsce dla przekonania si\u0119, czy nie znajd\u0119 jakiego\u015b szczeg\u00f3\u0142u, kt\u00f3ryby m\u00f3j domys\u0142 usprawiedliwi\u0142<\/em>\u201d3<\/a><\/sup>.
Badaczka rzeczywi\u015bcie znalaz\u0142a na tym terenie kurhan zawieraj\u0105cy poch\u00f3wek cia\u0142opalny i podzieli\u0142a si\u0119 uwag\u0105 na temat ostro\u017cno\u015bci w trakcie eksploracji – \u201eRozs\u0105dek radzi\u0142 wolno post\u0119powa\u0107, a ciekawo\u015b\u0107 gor\u0105czkowo pcha\u0142a nas i kopacz\u00f3w<\/em>\u201d4<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Natalia Kicka, Tygodnik Illustrowany, 1888, T.11 nr 279, s. 277<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Kolejny artyku\u0142 Kickiej w \u201eWiadomo\u015bciach archeologicznych\u201d dotyczy g\u00f3ry zwanej Zamczyskiem ko\u0142o Jaszczowa. Zn\u00f3w ciekawo\u015b\u0107 okazuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnym motorem jej docieka\u0144, pisze \u201e(\u2026) umys\u0142 ludzki nie lubi pozostawia\u0107 zagadek bez rozwi\u0105zania; niech wi\u0119c nikogo nie dziwi, \u017ce i mnie pokoju nie dawa\u0142a zagadka przywi\u0105zana do g\u00f3ry zwanej Zamczyskiem, kt\u00f3ra to g\u00f3ra mia\u0142a dla mnie zawsze nieprzeparty powab, nie tyle mo\u017ce dla z\u0142otodajnej pszenicy pokrywaj\u0105cej j\u0105, ile dla zagadkowej nazwy. Czy rzeczywi\u015bcie sta\u0142 kiedy zamek na tem miejscu, kt\u00f3re do naszych czas\u00f3w przechowa\u0142o nazw\u0119 Zamczyska?<\/em>\u201d5<\/a><\/sup>. Jej rozwa\u017cania na temat powi\u0105zania tej nazwy z mo\u017cliwymi pozosta\u0142o\u015bciami archeologicznymi cechuje niezwyk\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 rozwoju kulturowego i badawcza intuicja \u2013 \u201eNazwa ta mog\u0142a przecie\u017c s\u0142u\u017cy\u0107 ka\u017cdemu miejscu, gdzie mo\u017cna si\u0119 by\u0142o zamkn\u0105\u0107 dla bezpiecze\u0144stwa przez nieprzyjacielem. M\u00f3g\u0142 to by\u0107 zamek drewniany, cz\u0119stoko\u0142em otoczony i obronny, a w czasach przedhistorycznych wzniesiony<\/em>\u201d6<\/a><\/sup>. Absolutnie za\u015b fenomenalne jest jej definiowanie archeologii \u2013 \u201earcheologia nie zawsze mo\u017ce wymaga\u0107 oczywistych i wyra\u017anych dowod\u00f3w na swoje twierdzenia, ale czerpa\u0107 je cz\u0119sto musi z podobie\u0144stwa do prawdy. Gra wyobra\u017ani musi jej i\u015b\u0107 w pomoc, je\u015bli chce wydoby\u0107 iskierk\u0119 \u015bwiat\u0142a z proch\u00f3w przodk\u00f3w rozrzuconych po naszej ziemi (\u2026)<\/em>\u201d7<\/a><\/sup>. O roli wyobra\u017ani w archeologii czy o ograniczeniach interpretacyjnych tej dziedziny g\u0142o\u015bno b\u0119dzie si\u0119 m\u00f3wi\u0107 dopiero sto lat p\u00f3\u017aniej. Natalia Kicka nie przeprowadzi\u0142a na Zamczysku wykopalisk, ale zarz\u0105dzi\u0142a dzia\u0142anie, kt\u00f3re dzisiaj mo\u017cna by nazwa\u0107 badaniami powierzchniowymi, czyli zebra\u0142a od rolnik\u00f3w narz\u0119dzia krzemienne znalezione podczas orki.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Mapa w artykule Natalii Kickiej. Wiadomo\u015bci archeologiczne, tom 4, s. 142<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n

\u201eZbierajmy wi\u0119c to, co ju\u017c si\u0119 sta\u0142o prze\u017cytkiem (\u2026). Gromad\u017amy i to, co jest \u017cywe, co jest dniem dzisiejszym\u201d \u2013 <\/em>badaczki dziedzictwa niematerialnego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod koniec XIX wieku urodzi\u0142y si\u0119 dwie kobiety, kt\u00f3re jako pierwsze pokonywa\u0142y kolejne szczeble akademickiej kariery w dziedzinie etnologii: Maria Czaplicka i Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz J\u0119drzejewiczowa. Maria Czaplicka (ur. 1884) w wieku dwudziestu sze\u015bciu lat wyjecha\u0142a na studia antropologiczne do Wielkiej Brytanii, najpierw uczy\u0142a si\u0119 w Bedford Women College, a nast\u0119pnie na Uniwersytecie w Oksfordzie. Studia uko\u0144czy\u0142a w 1912 roku, a dwa lata p\u00f3\u017aniej wyjecha\u0142a na badania na Syberi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
zdj\u0119cie z ksi\u0105\u017cki My Siberian Year, Maria Czaplicka, Londyn, 1916<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n

Wyprawa ta by\u0142a szeroko komentowana w prasie i w \u015bwiecie akademickim. Istotnym \u017ar\u00f3d\u0142em, co do przebiegu wyprawy i jej warto\u015bci naukowej, a tak\u017ce prze\u017cy\u0107 i refleksji badaczki, jest wydana w 1916 roku ksi\u0105\u017cka My Siberian Year<\/em>. Po powrocie Czaplicka obj\u0119\u0142a Katedr\u0119 Antropologii w Oksfordzie i tym samym sta\u0142a si\u0119 pierwsz\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra wyk\u0142ada\u0142a antropologi\u0119 na tym uniwersytecie.<\/p>\n\n\n\n

Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz J\u0119drzejewiczowa (ur. 1885) uko\u0144czy\u0142a studia na Uniwersytecie Petersburskim, na Wydziale Historyczno-Filologicznym. W 1910 roku obroni\u0142a prac\u0119 z zakresu lingwistyki, jednak w kolejnych latach jej zainteresowania badacze zacz\u0119\u0142y orbitowa\u0107 wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 spo\u0142ecznych, w tym polskich zwyczaj\u00f3w i tradycji. Okres I wojny \u015bwiatowej sp\u0119dzi\u0142a w Warszawie ucz\u0105c oraz prowadz\u0105c w\u0142asne badania w ramach Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Wilna i postanowi\u0142a zdoby\u0107 kolejny naukowy \u201eszczyt\u201d, czyli habilitacj\u0119. Uda\u0142o si\u0119 jej to w 1922 roku, a po dw\u00f3ch latach rozpocz\u0119\u0142a wyk\u0142ady na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. To tam w\u0142a\u015bnie za\u0142o\u017cy\u0142a muzeum etnograficzne i opublikowa\u0142a wskaz\u00f3wki metodologiczne dotycz\u0105ce rozwoju kolekcji.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Portret Cezarii Baudouin de Courtenay, 1905, POLONA<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n

We wst\u0119pie do Wskaz\u00f3wek dla zbieraj\u0105cych przedmioty dla Muzeum Etnograficznego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie <\/em>Cezaria Ehrenkreutz okre\u015bla cele posiadania kolekcji w swojego rodzaju manife\u015bcie: \u201eZ ka\u017cdym (\u2026) rokiem, a w chwilach wi\u0119kszych przemian historycznych w jeszcze szybszym tempie, \u017cycie usuwa stare i tworzy nowe warto\u015bci. Zbierajmy wi\u0119c to, co ju\u017c si\u0119 sta\u0142o prze\u017cytkiem i co tylko dzi\u0119ki szczeg\u00f3lnym warunkom (\u2026) jako szcz\u0105tki czas\u00f3w ubieg\u0142ych i ich \u015bwiadectwo widome, gdzie\u015b si\u0119 w\u015br\u00f3d ludzi \u017cywych jeszcze przytuli\u0142o. Ratujmy to, co jeszcze si\u0119 utrzymuje na powierzchni \u017cycia, lecz czemu grozi zniszczeni, bo ju\u017c si\u0119 pi\u0119trz\u0105 fale nowych form, kt\u00f3re tamto pogr\u0105\u017caj\u0105. Gromad\u017amy i to, co jest \u017cywe, co jest dniem dzisiejszym, wiedz\u0105c, \u017ce dzie\u0144 dzisiejszy stanie si\u0119 jutro dniem wczorajszym i z prze\u0142\u0119czy mi\u0119dzy dawnemi a nowemi laty stoczy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w zapomnienie<\/em>\u201d8<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

W 1929 roku zosta\u0142a pierwsz\u0105 w Polsce kobiet\u0105 z nominacj\u0105 profesorsk\u0105. Wilno opu\u015bci\u0142a w 1934 roku, aby obj\u0105\u0107 nowoutworzon\u0105 Katedr\u0119 Zwyczajn\u0105 Etnografii Polski na Uniwersytecie Warszawskim. Przy tej uczelni zorganizowa\u0142a kolejne muzeum etnograficzne. Wojna zmusi\u0142a Cezari\u0119 do opuszczenia Polski, jednak dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukow\u0105 kontynuowa\u0142a zar\u00f3wno w Jerozolimie, gdzie razem z m\u0119\u017cem (przed wojn\u0105 premierem RP) czeka\u0142a na zako\u0144czenie \u015bwiatowego konfliktu, a tak\u017ce w Londynie, gdzie po wojnie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w zak\u0142adaniu Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

\u201eJu\u017c wiem, \u017ce ludzko\u015bci ca\u0142ych ogrom\u00f3w nie przenikn\u0119 z ko\u0144ca do ko\u0144ca\u201d \u2013 Karolina Lanckoro\u0144ska i jej spu\u015bcizna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Karolina Lanckoro\u0144ska przysz\u0142a na \u015bwiat w roku 1898, w rodzinie niezwykle zamo\u017cnej, a tak\u017ce kochaj\u0105cej sztuk\u0119. Jej ojciec, hrabia Karol Lanckoro\u0144ski, posiada\u0142 ogromn\u0105 kolekcj\u0119 malarstwa polskiego i \u015bwiatowego, a tak\u017ce przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z malarzem Jackiem Malczewskim, kt\u00f3remu ca\u0142a rodzina cz\u0119sto pozowa\u0142a. Lanckoro\u0144ska, zakochana w dzie\u0142ach Micha\u0142a Anio\u0142a i w\u0142oskim baroku, sko\u0144czy\u0142a studia w Wiedniu, gdzie w 1926 roku obroni\u0142a doktorat. Nieca\u0142e dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej habilitowa\u0142a si\u0119 na uniwersytecie we Lwowie, staj\u0105c si\u0119 pierwsz\u0105 Polk\u0105 z habilitacj\u0105 w dziedzinie historii sztuki oraz wyk\u0142adowczyni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"
Karolina Lanckoro\u0144ska, zdj\u0119cie pochodzi z albumu zestawionego w sierpniu 1998 roku przez El\u017cbiet\u0119 Kolbus ze zbioru fotografii Karoliny Lanckoro\u0144skiej. PAU art<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Podr\u00f3\u017cuj\u0105c w latach 30. po W\u0142oszech pisa\u0142a przej\u0119ta swoj\u0105 naukow\u0105 misj\u0105: \u201eChwilowo przygotowuj\u0119 wyk\u0142ady o Michale Aniele. Jest to zadanie cudowne, kt\u00f3re mnie nape\u0142nia rado\u015bci\u0105, z drugiej strony jest to k\u0142opot straszny \u2013 temat przygniataj\u0105cy, a ja ju\u017c nie mam tupetu dwudziestoletnich, ju\u017c wiem, \u017ce ludzko\u015bci ca\u0142ych ogrom\u00f3w nie przenikn\u0119 z ko\u0144ca do ko\u0144ca<\/em>\u201d9<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

W trakcie wojny s\u0142u\u017cy\u0142a w Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej oraz dzia\u0142a\u0142a w Radzie G\u0142\u00f3wnej Opieku\u0144czej \u2013 organizacji charytatywnej akceptowanej przez niemieckie w\u0142adze. Karolina Lanckoro\u0144ska przenios\u0142a si\u0119 do Krakowa, jednak wraca\u0142a te\u017c do Lwowa, gdzie w nieznanych okoliczno\u015bciach znikn\u0119\u0142a uniwersytecka elita. Ostatecznie aresztowana przez Gestapo, dowiedzia\u0142a si\u0119, kt\u00f3ry z oficer\u00f3w stoi za mordem lwowskich profesor\u00f3w, co by\u0142o po wojnie dowodem w procesie. Od maja 1942 roku przebywa\u0142a w wi\u0119zieniach w Stanis\u0142awowie, we Lwowie i w Berlinie. Nast\u0119pnie dwa i p\u00f3\u0142 roku sp\u0119dzi\u0142a w obozie koncentracyjnym w Ravensbr\u00fcck. Jednak nawet podczas chwil sp\u0119dzonych w celi, z obaw\u0105 czy b\u0119dzie jej dane prze\u017cy\u0107, znajdowa\u0142a pocieszenie w przedmiocie jej pasji \u2013 sztuce.<\/p>\n\n\n\n

\u201eWkr\u00f3tce si\u0119 przyzwyczai\u0142am do nowej sytuacji i wynalaz\u0142am przyjemny spos\u00f3b sp\u0119dzania dnia. Przenosi\u0142am si\u0119 wyobra\u017ani\u0105 codziennie do jednej z wielkich galerii europejskich i ogl\u0105da\u0142am obrazy. Zacz\u0119\u0142am oczywi\u015bcie od galerii wiede\u0144skiej, w kt\u00f3rej si\u0119 \u00bbwychowa\u0142am\u00ab. P\u00f3\u017aniej by\u0142o Prado, Louvre, Uffizi i Wenecja. Dochodzi\u0142am chwilami do zadziwiaj\u0105cej intensywno\u015bci i mog\u0119 zapewni\u0107, \u017ce koloryt wenecki nigdy nie wydawa\u0142 mi si\u0119 tak p\u0142omienny, jak w\u00f3wczas w ciemnicy”.<\/em>10<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Po wojnie po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 organizacji kszta\u0142cenia dla Polak\u00f3w we W\u0142oszech, gdzie zamieszka\u0142a. By\u0142a jedn\u0105 z za\u0142o\u017cycielek Polskiego Instytutu w Rzymie, Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie oraz Fundacji Lanckoro\u0144skich. Wiele z tych ogromnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 finansowa\u0142a sprzedaj\u0105c razem z rodze\u0144stwem maj\u0105tki rodzinne.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015b\u0107 rodzinnej kolekcji dzie\u0142 sztuki znajduj\u0105ca si\u0119 przed wojn\u0105 w Wiedniu przetrwa\u0142a, cho\u0107 zosta\u0142a zarekwirowana przez Gestapo, rozproszona, a wiele obraz\u00f3w przesz\u0142o przez r\u0119ce Hitlera. Karolina Lanckoro\u0144ska przekaza\u0142a j\u0105 Polsce w 1994 roku \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 trafi\u0142a na Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie, cz\u0119\u015b\u0107 na Zamek Kr\u00f3lewski na Wawelu.<\/p>\n\n\n\n

Spytana w wywiadzie, o pow\u00f3d przekazania tak cennych zbior\u00f3w i o to, co chcia\u0142aby powiedzie\u0107 Polakom, odpowiedzia\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

\u201eMam jeden pow\u00f3d: wszystko, co moje, jest polskie. Chodzi mi o to, aby m\u00f3j nar\u00f3d wszed\u0142 bardziej w obszar artystyczno-my\u015blowy Europy. Te obrazy wprowadzaj\u0105 go bardziej w \u015bwiat zachodni, do kt\u00f3rego nale\u017cymy. (\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142abym da\u0107 im <\/em>[Polakom, przypis autora] wszystko, co jest w swoim gatunku najwy\u017csze. Arcydzie\u0142a s\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 szko\u0142\u0105 narodu. Je\u017celi tworzy taki na przyk\u0142ad Malczewski, to bardzo podnosi jej og\u00f3lny poziom. M\u00f3wi\u0119 o Jacku Malczewskim, bo go dobrze zna\u0142am i akurat jego rysunki znalaz\u0142am w rozbitej komodzie, przeznaczonej na spalenie. (\u2026)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przypadkiem, zbiegiem okoliczno\u015bci sta\u0142am si\u0119 takim narz\u0119dziem i odziedziczy\u0142am po wygas\u0142ej rodzinie to, co mog\u0142am przekaza\u0107 narodowi do podniesienia jego poziomu – i artystycznego, i og\u00f3lnoludzkiego. Na swoim grobie kaza\u0142am napisa\u0107: “gentis suae polonae ultima”. Ze swojego polskiego rodu jestem ostatnia, znana dlatego, \u017ce da\u0142am te rzeczy narodowi.”<\/em>11<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Karolina Lanckoro\u0144ska przy biurku, 1992, PAU art<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
  1. C. Walewska, \u201eKobieta polska w nauce\u201d, Warszawa, 1922 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  2. A. Szczerba, Pionierki Polskiej Archeologii, \u201eKwartalnik Historii Nauki i Techniki\u201d, R. 62 (4), 2017 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  3. Wiadomo\u015bci Archeologiczne. Spostrze\u017cenia lat ostatnich w dziedzinie staro\u017cytno\u015bci krajowych. Czasy przedhistoryczne<\/em>, t. 3, 1876, s. 79 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  4. Op.cit., s. 80 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  5. Wiadomo\u015bci Archeologiczne. Spostrze\u017cenia lat ostatnich w dziedzinie staro\u017cytno\u015bci krajowych. Czasy przedhistoryczne<\/em>, t. 4, 1882, s. 139 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  6. Op. Cit., s. 140 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  7. Op. Cit., s. 141 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  8. Baudouin de Courtenay-Ehrenkreutz-J\u0119drzejewiczowa Cezaria, Wskaz\u00f3wki dla zbieraj\u0105cych przedmioty dla Muzeum Etnograficznego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, <\/em>1926, s. 4-5 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  9. J. Staszel, Listy Karoliny Lanckoro\u0144skiej do Jana Fija\u0142ka i Stanis\u0142awa Tomkowicza z lat 1930-1936, w: \u201eRocznik Krakowski\u201d, t.\u00a0 LXX, 2004, s. 137 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  10. K. Lanckoro\u0144ska, \u201eWspomnienia wojenne : 22 IX 1939-5 IV 1945\u201d, Krak\u00f3w, 2001, s. 161 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  11. Fragmenty wywiadu \u201eOstatni wywiad z Karolin\u0105 Lanckoro\u0144sk\u0105. Ze swojego rodu \u2026\u201d, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w gazecie \u201ePlus Minus\u201d, 7-8.09.2002, rozmawia\u0142 Jacek Moskwa \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Zainteresowane przesz\u0142o\u015bci\u0105, kultur\u0105, tradycjami. Motywowane ciekawo\u015bci\u0105, pasj\u0105, potrzeb\u0105 ochrony dziedzictwa. Przedstawiamy sylwetki kobiet przecieraj\u0105cych szlaki w polskiej archeologii, etnologii i historii sztuki. Pod koniec XIX wieku, po wielu sporach i […]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":16701,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"[{\"content\":\"C. Walewska, \u201eKobieta polska w nauce\u201d, Warszawa, 1922\",\"id\":\"94e33aed-0e87-407c-ad21-100340bae730\"},{\"content\":\"A. Szczerba, Pionierki Polskiej Archeologii, \u201eKwartalnik Historii Nauki i Techniki\u201d, R. 62 (4), 2017\",\"id\":\"9a8df1a3-b178-49e3-afa0-21622955f282\"},{\"content\":\"Wiadomo\u015bci Archeologiczne. Spostrze\u017cenia lat ostatnich w dziedzinie staro\u017cytno\u015bci krajowych. Czasy przedhistoryczne<\/em>, t. 3, 1876, s. 79\",\"id\":\"7ed48012-ed6a-4286-99d4-756ab423e005\"},{\"content\":\"Op.cit., s. 80\",\"id\":\"3484b9e5-aa03-4bd4-89d9-7e5129364b6c\"},{\"content\":\"Wiadomo\u015bci Archeologiczne. Spostrze\u017cenia lat ostatnich w dziedzinie staro\u017cytno\u015bci krajowych. Czasy przedhistoryczne<\/em>, t. 4, 1882, s. 139\",\"id\":\"a719818d-f2c0-44b3-a558-6f8e49590cdb\"},{\"content\":\"Op. Cit., s. 140\",\"id\":\"5121ceba-a2eb-489a-98af-5acb36005064\"},{\"content\":\"Op. Cit., s. 141\",\"id\":\"39e28708-e413-455f-987e-f8d65296b6c4\"},{\"content\":\"Baudouin de Courtenay-Ehrenkreutz-J\u0119drzejewiczowa Cezaria, Wskaz\u00f3wki dla zbieraj\u0105cych przedmioty dla Muzeum Etnograficznego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, <\/em>1926, s. 4-5\",\"id\":\"c46274fc-b83d-47e2-9772-172cd8456f32\"},{\"content\":\"J. Staszel, Listy Karoliny Lanckoro\u0144skiej do Jana Fija\u0142ka i Stanis\u0142awa Tomkowicza z lat 1930-1936, w: \u201eRocznik Krakowski\u201d, t.\u00a0 LXX, 2004, s. 137\",\"id\":\"c98e89db-31cf-4858-bdda-7f8c26103280\"},{\"content\":\"K. Lanckoro\u0144ska, \u201eWspomnienia wojenne : 22 IX 1939-5 IV 1945\u201d, Krak\u00f3w, 2001, s. 161\",\"id\":\"7923dab3-aa81-476b-a409-44bb69493437\"},{\"content\":\"Fragmenty wywiadu \u201eOstatni wywiad z Karolin\u0105 Lanckoro\u0144sk\u0105. Ze swojego rodu \u2026\u201d, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w gazecie \u201ePlus Minus\u201d, 7-8.09.2002, rozmawia\u0142 Jacek Moskwa\",\"id\":\"fca57f63-eec5-44a9-a204-4758ad74cfad\"}]"},"categories":[3,1],"tags":[],"class_list":["post-16745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-bez-kategorii"],"yoast_head":"\nHerstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zainteresowane przesz\u0142o\u015bci\u0105, kultur\u0105, tradycjami. Motywowane ciekawo\u015bci\u0105, pasj\u0105, potrzeb\u0105 ochrony dziedzictwa. Przedstawiamy sylwetki kobiet przecieraj\u0105cych szlaki w polskiej archeologii, etnologii i historii sztuki. Pod koniec XIX wieku, po wielu sporach i […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-03-07T13:00:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-25T13:28:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA-1024x685.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"685\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marta Or\u0119ziak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marta Or\u0119ziak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marta Or\u0119ziak\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/9d848c4a54b78bc2a1461f1c5d8de615\"},\"headline\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego\",\"datePublished\":\"2024-03-07T13:00:57+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-25T13:28:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/\"},\"wordCount\":1996,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\",\"Bez kategorii\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/\",\"name\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png\",\"datePublished\":\"2024-03-07T13:00:57+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-25T13:28:42+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png\",\"width\":1850,\"height\":1238,\"caption\":\"miniaturka Kobieta z z ksi\u0105\u017ck\u0105 w fotelu z brzozowych ga\u0142\u0119zi, POLONA\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/9d848c4a54b78bc2a1461f1c5d8de615\",\"name\":\"Marta Or\u0119ziak\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/3cdc296a7eb01425272974c992bee3ea.jpg?ver=1777445267\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/3cdc296a7eb01425272974c992bee3ea.jpg?ver=1777445267\",\"caption\":\"Marta Or\u0119ziak\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/moreziak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego - NID","og_description":"Zainteresowane przesz\u0142o\u015bci\u0105, kultur\u0105, tradycjami. Motywowane ciekawo\u015bci\u0105, pasj\u0105, potrzeb\u0105 ochrony dziedzictwa. Przedstawiamy sylwetki kobiet przecieraj\u0105cych szlaki w polskiej archeologii, etnologii i historii sztuki. Pod koniec XIX wieku, po wielu sporach i […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2024-03-07T13:00:57+00:00","article_modified_time":"2025-02-25T13:28:42+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":685,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA-1024x685.png","type":"image\/png"}],"author":"Marta Or\u0119ziak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Marta Or\u0119ziak","Estimated reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/"},"author":{"name":"Marta Or\u0119ziak","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/9d848c4a54b78bc2a1461f1c5d8de615"},"headline":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego","datePublished":"2024-03-07T13:00:57+00:00","dateModified":"2025-02-25T13:28:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/"},"wordCount":1996,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png","articleSection":["Aktualno\u015bci","Bez kategorii"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/","name":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png","datePublished":"2024-03-07T13:00:57+00:00","dateModified":"2025-02-25T13:28:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Kobieta-z-z-ksiazka-w-fotelu-z-brzozowych-galezi-POLONA.png","width":1850,"height":1238,"caption":"miniaturka Kobieta z z ksi\u0105\u017ck\u0105 w fotelu z brzozowych ga\u0142\u0119zi, POLONA"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/07\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-pierwsze-badaczki-dziedzictwa-materialnego-i-niematerialnego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 pierwsze badaczki dziedzictwa materialnego i niematerialnego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/9d848c4a54b78bc2a1461f1c5d8de615","name":"Marta Or\u0119ziak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/3cdc296a7eb01425272974c992bee3ea.jpg?ver=1777445267","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/3cdc296a7eb01425272974c992bee3ea.jpg?ver=1777445267","caption":"Marta Or\u0119ziak"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/moreziak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16745"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16745\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}