{"id":16649,"date":"2024-03-05T15:22:23","date_gmt":"2024-03-05T14:22:23","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=16649"},"modified":"2025-06-04T13:49:32","modified_gmt":"2025-06-04T11:49:32","slug":"herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/","title":{"rendered":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe"},"content":{"rendered":"

\u201eOjczyzno! Nie mog\u0142am Ci\u0119 broni\u0107, niech Ci\u0119 przynajmniej uwieczni\u0119\u201d pisa\u0142a Izabela Czartoryska w przedmowie do katalogu swoich zbior\u00f3w. Poznajmy nietuzinkow\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra zgromadzi\u0142a kilka tysi\u0119cy pami\u0105tek do dzi\u015b stanowi\u0105cych fundament polskiego muzealnictwa narodowego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eW tych latach, w kt\u00f3rych tyle kl\u0119sk nas przycisn\u0119\u0142o, kiedy nas z rz\u0119du narod\u00f3w wymazano, m\u00f3wi\u0142am sobie ze \u0142zami: Ojczyzno! Nie mog\u0142am Ci\u0119 broni\u0107, niech Ci\u0119 przynajmniej uwieczni\u0119<\/em>\u201d1<\/a><\/sup> – to motto kierowa\u0142o Izabel\u0105 z Flemming\u00f3w Czartorysk\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a \u015bwiadkiem prze\u0142omowych wydarze\u0144 ko\u0144ca XVIII i pocz\u0105tku XIX wieku, kt\u00f3rej \u017cy\u0107 przysz\u0142o w czasach rozbior\u00f3w i p\u00f3\u017aniejszych tragicznych zryw\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych.<\/p>\n\n\n\n

Izabela urodzi\u0142a si\u0119 w 1745 roku w Warszawie i ju\u017c w wieku 15 lat wysz\u0142a za m\u0105\u017c za ksi\u0119cia Adama Kazimierza Czartoryskiego, maj\u0119tnego i wp\u0142ywowego arystokrat\u0119 przesi\u0105kni\u0119tego ideami o\u015bwieceniowymi. W przedrozbiorowej Rzeczpospolitej prowadzi\u0142a bujne \u017cycie towarzyskie, mieszkaj\u0105c w Pa\u0142acu B\u0142\u0119kitnym w Warszawie oraz letniej rezydencji w Pow\u0105zkach \u2013 kt\u00f3re w tym okresie by\u0142y podwarszawsk\u0105 wiosk\u0105. Wiele pisze si\u0119 o jej romansach, niekt\u00f3re z nich, z kr\u00f3lem Stanis\u0142awem Augustem Poniatowskim czy z rosyjskim pos\u0142em Niko\u0142ajem Repninem chc\u0105c nie chc\u0105c wci\u0105ga\u0142y j\u0105 w centrum zaognionej polityki podzielonego stronnictwami pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Marchi, Giuseppe Filippo Liberati (ca 1721-1808) – The Princess Czartoryska, 1777 r., POLONA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W 1783 roku, rodzina Czartoryskich przenios\u0142a si\u0119 do Pu\u0142aw, gdzie przez kolejne lata ksi\u0119\u017cna anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w przebudow\u0119 pa\u0142acu i parku oraz go\u015bci\u0142a artyst\u00f3w i literat\u00f3w. W tym okresie Izabela aktywnie zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 \u017cycie polityczne, wspieraj\u0105c m\u0119\u017ca w dzia\u0142aniach stronnictwa antykr\u00f3lewskiego. W 1792 roku, schronienie w maj\u0105tku Czartoryskich w Sieniawie otrzyma\u0142 Tadeusz Ko\u015bciuszko. Izabel\u0119 Czartorysk\u0105 caryca Katarzyna podejrzewa\u0142a nawet o zainicjowanie insurekcji, jednak ksi\u0119\u017cna w tym okresie przebywa\u0142a poza krajem. Dwa lata p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142a do Pu\u0142aw zrujnowanych i spl\u0105drowanych przez rosyjskie wojska.<\/p>\n\n\n\n

\u201ePolska, Polska! I czeg\u00f3\u017c w niej nie ma?! Wszystko jest, opr\u00f3cz szcz\u0119\u015bcia\u201d.<\/strong>2<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142om wiek\u00f3w przyni\u00f3s\u0142 kolejn\u0105, jeszcze bardziej intensywn\u0105 przebudow\u0119 rezydencji w Pu\u0142awach oraz prze\u0142omow\u0105 dla zachowania dziedzictwa i to\u017csamo\u015bci polskiej decyzj\u0119 Izabeli o zorganizowaniu przestrzeni dla kolekcji pami\u0105tek narodowych i r\u00f3\u017cnych innych dzie\u0142 sztuki zbieranych podczas jej licznych podr\u00f3\u017cy po Europie. Jako pierwsza, w 1801 roku powsta\u0142a \u015bwi\u0105tynia Sybilli, czyli pierwsze muzeum narodowe otwarte dla publiczno\u015bci, w kt\u00f3rym prezentowano zbiory ze skarbca Sieniawskich, pami\u0105tki od zaprzyja\u017anionych rod\u00f3w magnackich, cenne przedmioty nale\u017c\u0105ce do kr\u00f3l\u00f3w i wielkich przedstawicieli polskiej kultury oraz trofea wojenne, m. in. miecze W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y i Witolda, szable Batorego i Sobieskiego czy \u017cupan \u017b\u00f3\u0142kiewskiego.<\/p>\n\n\n\n

Do najcenniejszych pami\u0105tek nale\u017ca\u0142y chor\u0105gwie zdobyte w wojnach z Krzy\u017cakami, Rosj\u0105, Szwecj\u0105 i Turcj\u0105 oraz Szkatu\u0142a Kr\u00f3lewska, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142y si\u0119 regalia si\u0119 m.in. fragment miecza Zygmunta I, jab\u0142ko kr\u00f3lewskie Anny Jagiellonki czy \u0142a\u0144cuch Jana III Sobieskiego. Honorowe miejsce na eskpozycji zajmowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c tarcza wr\u00f3\u017cebna Sobieskiego.<\/p>\n\n\n\n

Klucz do \u015awi\u0105tyni Sybilli Czartoryska otrzyma\u0142a od przyjaci\u00f3\u0142ki i zarazem rywalki na polu kolekcjonerstwa \u2013 Heleny Radziwi\u0142\u0142owej. Ma on kszta\u0142t kaduceusza nawi\u0105zuj\u0105cy do symboliki maso\u0144skiej, bliskiej obydwu arystokratkom. Na kluczu Izabela wygrawerowa\u0142a napis \u201eOtwieram \u015awi\u0105tyni\u0119 Pami\u0119ci\u201d.3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Inwentarz \u015awi\u0105tyni wynosi\u0142 648 pozycji, 1669 numizmat\u00f3w i 200 pozycji zbior\u00f3w archiwalno-bibliotecznych \u2013 w sumie obiekt\u00f3w mog\u0142o by\u0107 oko\u0142o 3 000.4<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Adam Lerue, \u015bwi\u0105tynia Sybillu w Pu\u0142awach, Album Lubelskie, POLONA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie, w 1809 roku otwarto Dom Gotycki, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo mia\u0142 mie\u015bci\u0107 tylko kolekcje zagraniczne, ale ostatecznie pojawi\u0142y si\u0119 tam mocne akcenty narodowe. W sumie znalaz\u0142o si\u0119 tam 300 zabytk\u00f3w. Izabela samodzielnie katalogowa\u0142a, opisywa\u0142a i komentowa\u0142a swoje zbiory, si\u0119gaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c do \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych. Pe\u0142en katalog zbior\u00f3w Domu Gotyckiego obejmuje trzy tomy. Ta praca zaj\u0119\u0142a jej 20 lat.5<\/a><\/sup> Klucz do domu gotyckiego by\u0142 \u017celazny ze z\u0142oconym napisem DUX FEMINA FACTI – \u201eKobieta wodzem chwalebnego czynu\u201d6<\/a><\/sup> . W przedmowie do skr\u00f3conego katalogu zbior\u00f3w Domu Gotyckiego wydanego w 1828 roku napisa\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

\u201eDom Gotycki mia\u0142 zamyka\u0107 same staro\u017cytno\u015bci zagraniczne; zgromadzono wi\u0119c do niego wszystko, czego cz\u0119ste podr\u00f3\u017ce i posy\u0142ki, czego liczne dary dostarcza\u0142y. By\u0142o ju\u017c w nim wiele pami\u0105tek Francji, W\u0142och, Niemiec, Anglii, pami\u0105tek wiek\u00f3w staro\u017cytnych, wiek\u00f3w rycerskich, czas\u00f3w p\u00f3\u017aniejszych; przyby\u0142y pami\u0105tki Egiptu, Azii, Ameryki. D\u0142ugo jednak w Domu Gotyckim upatrywano jak\u0105\u015b niezupe\u0142no\u015b\u0107, jaki\u015b wa\u017cny niedostatek. Jako\u015b w istocie niedostawa\u0142o tam pami\u0105tek najczulszych, najwymowniejszych, polskich. (\u2026) Daj Bo\u017ce! aby w przysz\u0142ych wiekach wnuki nasze, do tych pami\u0105tek S\u0142awy, Waleczno\u015bci, Patryotyzmu, i tylu niestety! bole\u015bci narodowych, daj Bo\u017ce! aby wnuki nasze do tych pami\u0105tek mog\u0142y doda\u0107 pomniki nierozdzielne Chwa\u0142y i Szcz\u0119\u015bcia\u201d.7<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Letronne, Louis Ren\u00e9 (1790-1842) Rytownik – Dom Gotycki w Pu\u0142awach w Warszawie 1828 r., POLONA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zewn\u0119trzne \u015bciany Domku Gotyckiego po\u015bwi\u0119cone by\u0142y osobom lub regionom, z kt\u00f3rymi lu\u017ano powi\u0105zane by\u0142y poszczeg\u00f3lne, prezentowane tam przedmioty – tablice, herby, rze\u017aby, elementy nagrobk\u00f3w, elementy architektoniczne z budynk\u00f3w istotnych dla kultury Europy czy zwi\u0105zanych \u015bci\u015ble z histori\u0105 Polski. Przyk\u0142adowo, na \u015bcianie D\u0142ugosza prezentowano np. kule \u017celazne z grobu W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, kawa\u0142ek drzewa wyj\u0119ty z ko\u015bcio\u0142a fundowanego przez Mieczys\u0142awa i D\u0105br\u00f3wk\u0119 w roku 965 czy ceg\u0142y w zamku w Malborku. Na \u015bcianie Ko\u015bciuszki znalaz\u0142y si\u0119 \u00f3wczesne militaria, ale te\u017c kamie\u0144 z progu domu, w kt\u00f3rym Ko\u015bciuszko si\u0119 urodzi\u0142 czy kawa\u0142ek blachy z jego trumny. Na \u015bcianie Cyda i Chimeny znalaz\u0142y si\u0119 m. in kawa\u0142ek lawy spod Wezuwiusza i ceg\u0142y z Bastylii.<\/p>\n\n\n\n

W \u015brodku Domu Gotyckiego Izabela Czartoryska prezentowa\u0142a obiekty zwi\u0105zane z wielkimi postaciami europejskiej kultury i historii oraz dzie\u0142a malarskie, w tym s\u0142ynny obraz Dama z \u0142asiczk\u0105, Leonarda da Vinci.<\/p>\n\n\n\n

Kolekcjonerska dzia\u0142alno\u015b\u0107 Izabeli mo\u017ce wymaga\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego krytycznego komentarza, jednak w XIX wieku by\u0142a uzasadniona sentymentaln\u0105 potrzeb\u0105 kontaktu z przesz\u0142o\u015bci\u0105 i jej wielkim postaciami, szeroko praktykowan\u0105 przez europejsk\u0105 arystokracj\u0119. Dla ksi\u0119\u017cnej zbieranie pami\u0105tek narodowych wi\u0105za\u0142o si\u0119 ponadto z misj\u0105 piel\u0119gnowania polskiej to\u017csamo\u015bci, dumy i pami\u0119ci. Prywatne zbiory, jak si\u0119 okaza\u0142o, mia\u0142y wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 przetrwa\u0107 niszczycielskie zakusy zaborc\u00f3w ni\u017c przyk\u0142adowo, przedmioty gromadzone w skarbcu na Wawelu.<\/p>\n\n\n\n

Obydwa muzea mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 pami\u0119ci, przywo\u0142ywa\u0107 wspomnienia o osobach, zwyci\u0119stwach, wielko\u015bci. We wczesnym okresie zabor\u00f3w, Pu\u0142awy sta\u0142y si\u0119 o\u015brodkiem polskiego patriotyzmu, gloryfikowanym przez \u00f3wczesne elity jako co\u015b na kszta\u0142t duchowej stolicy Rzeczpospolitej.<\/p>\n\n\n\n

\u201eExtra jestem kontenta z ruder\u00f3w, jakie mi wybra\u0142e\u015b\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Izabela Czartoryska wchodzi\u0142a w posiadanie tych cennych przedmiot\u00f3w na r\u00f3\u017cne sposoby, o niekt\u00f3rych z nich pisze w listach do syna Adama Jerzego. Ksi\u0119\u017cna ukazuje w nich swoj\u0105 pasj\u0119 do powi\u0119kszania kolekcji i zrozumienie dla warto\u015bci poszczeg\u00f3lnych obiekt\u00f3w i dokument\u00f3w. Pisze na przyk\u0142ad o przeszukiwaniu archiwum w Olszycach \u2013 \u201ewydoby\u0142am (\u2026) dwa pargamina stare wielkiej wagi: Pacta conventa W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y z piecz\u0119ci\u0105, i oryginalne o\u015bwiadczenie Zygmunta I-go, przy okoliczno\u015bci obioru Zygmunta Augusta (\u2026) Pomnik to zajmuj\u0105cy i wa\u017cny<\/em>\u201d8<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0119\u017cna prosi\u0142a te\u017c syna, kt\u00f3ry w latach 1799-1800 przebywa\u0142 we W\u0142oszech, o zakupy:<\/p>\n\n\n\n

 \u201eExtra jestem kontenta z ruder\u00f3w, jakie mi wybra\u0142e\u015b, i z tych, kt\u00f3re mi obiecujesz. Od dawna nic mi nie sprawi\u0142o tyle przyjemno\u015bci: urna Scypiona i obelisk, to arcy pi\u0119kne rzeczy (\u2026) co do rze\u017aby, ja ci\u0119 prosi\u0142abym o biust fauna albo o panter\u0119, jedno lub drugie, do\u015b\u0107 du\u017ce, \u017ceby na dworze sta\u0107 mog\u0142y\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Innym razem poleci\u0142a synowi zbadanie pewnej sprawy, kiedy dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce \u201e(\u2026) w Tivoli, gdzie by\u0142a staro\u017cytna \u015bwi\u0105tynia Sybilli, z kt\u00f3rej wzi\u0119\u0142am model do mojej, jest ober\u017ca, \u017ce w tej ober\u017cy jest ober\u017cysta, i \u017ce ten ober\u017cysta ma u siebie stary o\u0142tarz, z tej\u017ce \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3ry mu s\u0142u\u017cy zamiast sto\u0142u. Je\u017celi tak jest panie Adamie, staraj si\u0119 naby\u0107 to dla mnie<\/em>\u201d9<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Do misji zbierania pami\u0105tek w\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 wiele os\u00f3b z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata i z r\u00f3\u017cnych warstw spo\u0142ecznych, kt\u00f3re przekazywa\u0142y przedmioty do Pu\u0142aw. Darczy\u0144cami byli cz\u0119sto zagraniczni go\u015bcie czy przedstawiciele europejskich elit, kt\u00f3rych ksi\u0119\u017cna poznawa\u0142a podczas swoich podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

\u201cZe wszystkich rzeczy, kt\u00f3re nas otaczaj\u0105, nie masz \u017cadney, kt\u00f3raby bardziey zastanawia\u0142a i mocnieysze na Imaginacyi czyni\u0142a wra\u017cenie, jak widok Natury\u201d<\/strong>10<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z pasji Izabeli Czartoryskiej by\u0142o ogrodnictwo. Zniszczenie rezydencji w Pu\u0142awach sta\u0142o si\u0119 okazj\u0105 do przeprojektowania parku w stylu angielskim, o czym Izabela napisa\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119. By\u0142o to pierwsze wydane drukiem dzie\u0142o ksi\u0119\u017cnej, z czym wi\u0105za\u0142a si\u0119 niepewno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej pisa\u0142a w listach do syna: \u201eMoja praca o ogrodach posuwa si\u0119 naprz\u00f3d, ale ma\u0142o mam mi\u0142o\u015bci w\u0142asnej i brak mi odwagi, aby w \u015bwiat wypuszcza\u0107 moj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. To, co mo\u017ce by\u0107 niez\u0142e, jako pisane dla ko\u0142a przyjaci\u00f3\u0142, wydaje mnie si\u0119 ma\u0142o znacz\u0119cem, gdy idzie o z\u0142o\u017cenie dzie\u0142a przed publiczno\u015bci\u0105<\/em>\u201d11<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Czartoryska, Izabela – My\u015bli r\u00f3\u017cne o sposobie zak\u0142adania ogrod\u00f3w, lIustracja 9<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ostatecznie Pu\u0142awy zmuszona by\u0142a opu\u015bci\u0107 w trakcie powstania listopadowego, kiedy przenios\u0142a si\u0119 do maj\u0105tku c\u00f3rki w Wysocku. Kolekcje i zbiory biblioteczne zosta\u0142y celowo rozproszone i ukryte w podziemiach rezydencji, w okolicznych ko\u015bcio\u0142ach i domach.\u00a0 Ksi\u0119\u017cna zmar\u0142a w 1835 roku do\u017cywszy prawie 90 lat. Pu\u0142awski park nie zachowa\u0142 formy, kt\u00f3r\u0105 mu nada\u0142a, jednak \u201emuzealnicze\u201d dzie\u0142o Izabeli Czartoryskiej przetrwa\u0142o. Ukryte zbiory przewo\u017cono do Sieniawy \u2013 rezydencji Czartoryskich, Krasiczyna oraz do Pary\u017ca, gdzie zamieszka\u0142 syn ksi\u0119\u017cnej. W latach 70. XIX wieku z powrotem trafi\u0142y do Polski, do Krakowa, gdzie w 1876 roku utworzono Muzeum Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

  1. I. Czartoryska. Katalog Pami\u0105tek z\u0142o\u017conych w Domu Gotyckim w Pu\u0142awach, t.1, s.86 , cytat za Z. \u017bygulski, \u201cDzieje zbior\u00f3w pu\u0142awskich: \u015awi\u0105tynia Sybilli i Dom Gotycki\u201d, Krak\u00f3w, 2009, s. 208 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  2. I. Czartoryska, \u201cListy ksi\u0119\u017cny Izabelli z hr. Flemming\u00f3w Czartoryskiej do starszego syna ksi\u0119cia Adama\u201d, Krak\u00f3w, 1891, s. 59 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  3. T. Grzybkowska, Klucz do Arkadii Heleny Radziwi\u0142\u0142owej i pu\u0142awskiej \u015awi\u0105tyni Pami\u0119ci (Sybilli) Izabeli Czartoryskiej,w: \u201cArchitektura znacze\u0144: Studia ofiarowane prof. Zbigniewowi Bani w 65. Rocznic\u0119 urodzin i w 40-lecie pracy dydaktycznej\u201d, Warszawa, 2011, s.471 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  4. T. Grzybkowska, \u201cKobieta wodzem chwalebnego czynu: Tw\u00f3rczynie pierwszych polskich muze\u00f3w i ogrod\u00f3w filozoficznych\u201d, Warszawa Toru\u0144, 2018, s. 210 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  5. H. Jurkowska Hanna, A. Jak\u00f3bczyk-Gola, Muzeum, Historia i Sentymentalzim: kalatog Domu Gotyckiego Izabelki Czartoryskiej, w: “Studia muzealnej pami\u0119ci na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej do roku 1918”, red. Tomasz F. de Rosset, Aldona To\u0142ysz, Ma\u0142gorzata Wawrzak, Toru\u0144 2020, s. 101 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  6. T. Grzybkowska, “Kobieta wodzem chwalebnego czynu…”, s. 212 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  7. I. Czartoryska, \u201cPoczet pami\u0105tek zachowanych w Domu Gotyckim w Pu\u0142awach\u201d, Warszawa, 1828 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  8. I. Czartoryska Izabela, \u201cListy ksi\u0119\u017cny Izabelli…\u201d, s. 45 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  9. I. Czartoryska, \u201cListy ksi\u0119\u017cny Izabelli...\u201d<\/em>, s. 68 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  10. I. Czartoryska, \u201dMy\u015bli r\u00f3\u017cne o sposobie zak\u0142adania ogrod\u00f3w\u201d, <\/em>Wroc\u0142aw, 1808 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  11. I. Czartoryska, \u201dListy ksi\u0119\u017cny Izabelli…\u201c, s. 51 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u201eOjczyzno! Nie mog\u0142am Ci\u0119 broni\u0107, niech Ci\u0119 przynajmniej uwieczni\u0119\u201d pisa\u0142a Izabela Czartoryska w przedmowie do katalogu swoich zbior\u00f3w. Poznajmy nietuzinkow\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra zgromadzi\u0142a kilka tysi\u0119cy pami\u0105tek do dzi\u015b stanowi\u0105cych fundament […]<\/p>","protected":false},"author":7,"featured_media":16655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"[{\"content\":\"I. Czartoryska. Katalog Pami\u0105tek z\u0142o\u017conych w Domu Gotyckim w Pu\u0142awach, t.1, s.86 , cytat za Z. \u017bygulski, \u201cDzieje zbior\u00f3w pu\u0142awskich: \u015awi\u0105tynia Sybilli i Dom Gotycki\u201d, Krak\u00f3w, 2009, s. 208\",\"id\":\"4a1743da-b084-40a0-bec6-d2aba5391d0f\"},{\"content\":\"I. Czartoryska, \u201cListy ksi\u0119\u017cny Izabelli z hr. Flemming\u00f3w Czartoryskiej do starszego syna ksi\u0119cia Adama\u201d, Krak\u00f3w, 1891, s. 59\",\"id\":\"1ef42c3f-abf0-42a3-a867-5ba2fc3e275e\"},{\"content\":\"T. Grzybkowska, Klucz do Arkadii Heleny Radziwi\u0142\u0142owej i pu\u0142awskiej \u015awi\u0105tyni Pami\u0119ci (Sybilli) Izabeli Czartoryskiej,w: \u201cArchitektura znacze\u0144: Studia ofiarowane prof. Zbigniewowi Bani w 65. Rocznic\u0119 urodzin i w 40-lecie pracy dydaktycznej\u201d, Warszawa, 2011, s.471\",\"id\":\"b93d4bfc-355d-4a9d-aa5e-f104be5b21ac\"},{\"content\":\"T. Grzybkowska, \u201cKobieta wodzem chwalebnego czynu: Tw\u00f3rczynie pierwszych polskich muze\u00f3w i ogrod\u00f3w filozoficznych\u201d, Warszawa Toru\u0144, 2018, s. 210\",\"id\":\"d4cb8342-bbe2-465e-9a93-c8a4a406dffe\"},{\"content\":\"H. Jurkowska Hanna, A. Jak\u00f3bczyk-Gola, Muzeum, Historia i Sentymentalzim: kalatog Domu Gotyckiego Izabelki Czartoryskiej, w: \\\"Studia muzealnej pami\u0119ci na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej do roku 1918\\\", red. Tomasz F. de Rosset, Aldona To\u0142ysz, Ma\u0142gorzata Wawrzak, Toru\u0144 2020, s. 101\",\"id\":\"6bed7899-3a57-40c8-b359-9a1e1afa382e\"},{\"content\":\"T. Grzybkowska, \\\"Kobieta wodzem chwalebnego czynu...\\\", s. 212\",\"id\":\"38908e2e-ba95-4756-95a6-71569977c0f9\"},{\"content\":\"I. Czartoryska, \u201cPoczet pami\u0105tek zachowanych w Domu Gotyckim w Pu\u0142awach\u201d, Warszawa, 1828\",\"id\":\"1bc96096-55e9-4adb-bd49-bb7039343bae\"},{\"content\":\"I. Czartoryska Izabela, \u201cListy ksi\u0119\u017cny Izabelli...\u201d, s. 45\",\"id\":\"2d96ee00-6632-4820-bc2a-3f2bd4d69f72\"},{\"content\":\"I. Czartoryska, \u201cListy ksi\u0119\u017cny Izabelli...\u201d<\/em>, s. 68\",\"id\":\"8543f26c-7813-4b6e-962b-3abca42a5bb8\"},{\"content\":\"I. Czartoryska, \u201dMy\u015bli r\u00f3\u017cne o sposobie zak\u0142adania ogrod\u00f3w\u201d, <\/em>Wroc\u0142aw, 1808\",\"id\":\"a3946f01-7301-4822-b08a-6130a1c5615b\"},{\"content\":\"I. Czartoryska, \u201dListy ksi\u0119\u017cny Izabelli...\u201c, s. 51\",\"id\":\"2be4ba08-99d5-4908-abf8-a2749a11965b\"}]"},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-16649","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\nHerstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eOjczyzno! Nie mog\u0142am Ci\u0119 broni\u0107, niech Ci\u0119 przynajmniej uwieczni\u0119\u201d pisa\u0142a Izabela Czartoryska w przedmowie do katalogu swoich zbior\u00f3w. Poznajmy nietuzinkow\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra zgromadzi\u0142a kilka tysi\u0119cy pami\u0105tek do dzi\u015b stanowi\u0105cych fundament […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-03-05T14:22:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-04T11:49:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA-1024x685.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"685\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/\"},\"author\":{\"name\":\"Barbara Halliop\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\"},\"headline\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe\",\"datePublished\":\"2024-03-05T14:22:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-04T11:49:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/\"},\"wordCount\":1765,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/\",\"name\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png\",\"datePublished\":\"2024-03-05T14:22:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-04T11:49:32+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png\",\"width\":1850,\"height\":1238,\"caption\":\"Ksi\u0119\u017cna Izabella z Fleming\u00f3w Czartoryska, 1890 r., POLONA\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\",\"name\":\"Barbara Halliop\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487\",\"caption\":\"Barbara Halliop\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe - NID","og_description":"\u201eOjczyzno! Nie mog\u0142am Ci\u0119 broni\u0107, niech Ci\u0119 przynajmniej uwieczni\u0119\u201d pisa\u0142a Izabela Czartoryska w przedmowie do katalogu swoich zbior\u00f3w. Poznajmy nietuzinkow\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra zgromadzi\u0142a kilka tysi\u0119cy pami\u0105tek do dzi\u015b stanowi\u0105cych fundament […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2024-03-05T14:22:23+00:00","article_modified_time":"2025-06-04T11:49:32+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":685,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA-1024x685.png","type":"image\/png"}],"author":"Barbara Halliop","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Barbara Halliop","Estimated reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/"},"author":{"name":"Barbara Halliop","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15"},"headline":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe","datePublished":"2024-03-05T14:22:23+00:00","dateModified":"2025-06-04T11:49:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/"},"wordCount":1765,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/","name":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png","datePublished":"2024-03-05T14:22:23+00:00","dateModified":"2025-06-04T11:49:32+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka-Ksiezna-Izabella-z-Flemingow-Czartoryska-1890-POLONA.png","width":1850,"height":1238,"caption":"Ksi\u0119\u017cna Izabella z Fleming\u00f3w Czartoryska, 1890 r., POLONA"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/05\/herstorie-w-ochronie-zabytkow-izabela-czartoryska-i-pierwsze-muzeum-narodowe\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Herstorie w ochronie zabytk\u00f3w \u2013 Izabela Czartoryska i pierwsze muzeum narodowe"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15","name":"Barbara Halliop","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487","caption":"Barbara Halliop"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16649\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}