{"id":16627,"date":"2024-03-04T15:56:56","date_gmt":"2024-03-04T14:56:56","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=16627"},"modified":"2024-03-04T16:01:43","modified_gmt":"2024-03-04T15:01:43","slug":"narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/","title":{"rendered":"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza"},"content":{"rendered":"

4 marca 1900 roku urodzi\u0142 si\u0119 Jan Zachwatowicz \u2013 architekt-konserwator, zwolennik odbudowy warszawskich zabytk\u00f3w po II wojnie \u015bwiatowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest zima 1945 roku. Do Warszawy masowo wracaj\u0105 mieszka\u0144cy, zszokowani rozmiarem zniszcze\u0144. Jednak w ruinach coraz \u015bmielej toczy si\u0119 \u017cycie. Ci, kt\u00f3rzy wr\u00f3cili, potrzebuj\u0105 cho\u0107by minimalnego zagospodarowania przestrzeni \u2013 oczyszcza si\u0119 chodniki z gruz\u00f3w, improwizuje sklepy, kramy, a nawet kawiarnie.<\/p>\n\n\n\n

Na ustach mieszka\u0144c\u00f3w, a tak\u017ce nowych w\u0142adz pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania – co dalej? Jak przystosowa\u0107 miasto do ponownego funkcjonowania? Co zrobi\u0107 z doszcz\u0119tnie zniszczonym, historycznym centrum stolicy? Rozwi\u0105za\u0144 jest kilka – mo\u017cna zostawi\u0107 ruiny Starego Miasta jako pomnik hitlerowskiej zbrodni. Mo\u017cna zabli\u017ani\u0107 ran\u0119 w strukturze miasta nowoczesnym, socrealistycznym budownictwem. A czy jest sens zabytkow\u0105 dzielnic\u0119 odbudowa\u0107, a je\u015bli tak, to czy jest to w og\u00f3le mo\u017cliwe?<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015awiadczenie us\u0142ug na ulicach Warszawy, 1946-1948, fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ruiny Starego Miasta ogl\u0105da Jan Zachwatowicz \u2013 architekt i konserwator, kt\u00f3ry dopiero co ratowa\u0142 po Powstaniu Warszawskim dzie\u0142a sztuki w ramach akcji pruszkowskiej. On ju\u017c wie, co nale\u017cy zrobi\u0107, a jego argumentacja trafia do komunistycznych w\u0142adz, jednocze\u015bnie podbudowana presj\u0105 ze strony Stalina, kt\u00f3ry chce mie\u0107 potwierdzenie ci\u0105g\u0142o\u015bci polskiej pa\u0144stwowo\u015bci oraz mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 chc\u0105 pracowa\u0107 przy odbudowie. Zachwatowicz staje si\u0119 autorem koncepcji odbudowy warszawskich zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krakowskie Przedmie\u015bcie w Warszawie – widok z dachu Domu Bez Kant\u00f3w, 1947, fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jan Zachwatowicz urodzi\u0142 si\u0119 4 marca 1900 w Gatczynie pod Petersburgiem. Jego ojciec by\u0142 urz\u0119dnikiem pracuj\u0105cym na kolei, co zapewnia\u0142o rodzinie niejaki presti\u017c, jednocze\u015bnie wywieraj\u0105c presj\u0119 na m\u0142odym Janie, aby studiowa\u0107 w Petersburgu w Instytucie In\u017cynier\u00f3w Cywilnych, a nie na Akademii Sztuk Pi\u0119knych. W 1924 roku Zachwatowicz przyjecha\u0142 do Warszawy, gdzie skierowa\u0142 si\u0119 ku swojej pierwotnej pasji, rysunkowi i zosta\u0142 asystentem w Katedrze Rysunku Odr\u0119cznego na Politechnice Warszawskiej. Rozpocz\u0105\u0142 te\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Towarzystwie Opieki nad Zabytkami Przesz\u0142o\u015bci. W 1930 roku do\u0142\u0105czy\u0142 do Zak\u0142adu Architektury Polskiej, na kt\u00f3rego czele sta\u0142 prof. Oskar Sosnowski \u2013 wybitny architekt, konserwator, znawca zabytk\u00f3w, prekursor interdyscyplinarnych bada\u0144 architektury.<\/p>\n\n\n\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, Jan Zachwatowicz anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w prac\u0119 naukow\u0105. Razem z prof. Sosnowskim oraz jego studentami inwentaryzowa\u0142 polskie zabytki. W 1936 roku obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105 na temat Twierdzy Zamo\u015b\u0107. Jednocze\u015bnie realizowa\u0142 projekty konserwatorskie \u2013 m.in. ods\u0142oni\u0119cie mur\u00f3w Starego Miasta w Warszawie. Karier\u0119 naukow\u0105 przerwa\u0142 wybuch wojny. Zachwatowicz wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej, a nast\u0119pnie przej\u0105\u0142 po profesorze Sosnowskim Zak\u0142ad Architektury Polskiej. Podczas okupacji nadal przy\u015bwieca\u0142 mu cel ochrony polskich zabytk\u00f3w. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wywiezieniu zbior\u00f3w Centralnego Biura Inwentaryzacji Zabytk\u00f3w po przej\u0119ciu budynku Ministerstwa Wyzna\u0144 i O\u015bwiecenia Publicznego przy Al. Szucha na siedzib\u0119 Gestapo. My\u015bla\u0142 te\u017c o powojennej odbudowie, prowadz\u0105c tajne komplety dla przysz\u0142ych konserwator\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 roku, kierowany misj\u0105 zachowania to\u017csamo\u015bci narodu Polskiego za pomoc\u0105 odbudowy historycznej tkanki miejskiej, jest w stanie przeforsowa\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 odbudowy Starego Miasta, Traktu Kr\u00f3lewskiego i Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie. Zostaje kierownikiem Wydzia\u0142u Architektury Zabytkowej Biura Odbudowy Stolicy oraz Generalnym Konserwatorem Zabytk\u00f3w, a w 1946 roku profesorem Politechniki Warszawskiej.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsza w pa\u0144stwie osoba odpowiedzialna za zabytki okre\u015blana jest jako \u201eSzczup\u0142y, \u015bredniego wzrostu pan, od rana w ciemnym garniturze, a w ch\u0142odne dni w d\u0142ugim ciemnym p\u0142aszczu, z bia\u0142ym szalikiem i w czarnym kapeluszu. Pan o doprowadzonej do perfekcji samokontroli mimiki, gest\u00f3w, ruch\u00f3w i s\u0142\u00f3w. M\u00f3wi\u0105cy nieg\u0142o\u015bno i spokojnie, lecz dobitnie i zwi\u0119\u017ale, z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105 i logik\u0105 formu\u0142owanych s\u0105d\u00f3w<\/em>\u201d1<\/a><\/sup> .<\/p>\n\n\n\n

To, co wydawa\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe \u2013 d\u017awigni\u0119cie historycznej formy tak du\u017cej cz\u0119\u015bci miasta z zaminowanych ruin, b\u0119d\u0105cych grobem tysi\u0119cy polskich \u017co\u0142nierzy i cywil\u00f3w \u2013 jest z powodzeniem realizowane. W \u015brodowisku europejskich konserwator\u00f3w decyzja ta jest szeroko komentowana, pogardliwie m\u00f3wi si\u0119 o \u201epolskiej szkole konserwacji\u201d, przecz\u0105cej rozwini\u0119tej na pocz\u0105tku XX wieku doktrynie \u201ekonserwowa\u0107 – nie restaurowa\u0107\u201d. Doktryna ta zak\u0142ada, \u017ce czas jest jednym z tw\u00f3rc\u00f3w historycznej materii, \u017ce nie nale\u017cy ingerowa\u0107 w form\u0119 zabytku poddan\u0105 zmianom czy niszczeniu. R\u00f3wnie\u017c i w Polsce Zachwatowicz ma swoich przeciwnik\u00f3w, co ujawni si\u0119 najdosadniej, kiedy pod jego nieobecno\u015b\u0107 w kraju, rozebrane zostan\u0105 oryginalne mury Zamku Ujazdowskiego, o kt\u00f3rych zachowanie \u017carliwie walczy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Odbudowa Warszawy. Migawki z Warszawy, 1947-1950, fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Argumenty Zachwatowicza za odbudow\u0105 zabytk\u00f3w Warszawy s\u0105 do dzi\u015b prawdopodobnie jednym z jego najbardziej znanych cytat\u00f3w. Pisa\u0142 on:<\/p>\n\n\n\n

\u201eZnaczenie zabytk\u00f3w przesz\u0142o\u015bci dla narodu z drastyczn\u0105 jaskrawo\u015bci\u0105 uwypukli\u0142y do\u015bwiadczenia lat ostatnich, kiedy Niemcy pragn\u0105c zniszczy\u0107 nas jako nar\u00f3d, burzyli pomniki naszej przesz\u0142o\u015bci. Bo nar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno. Nie mog\u0105c zgodzi\u0107 si\u0119 na wydarcie nam pomnik\u00f3w kultury, b\u0119dziemy je rekonstruowali, b\u0119dziemy je odbudowywali od fundament\u00f3w, aby przekaza\u0107 pokoleniom, je\u017celi nie autentyczn\u0105 to przynajmniej dok\u0142adn\u0105 form\u0119 tych pomnik\u00f3w, \u017cyw\u0105 w naszej pami\u0119ci i dost\u0119pn\u0105 w materia\u0142ach. Za wszelk\u0105 cen\u0119 trzeba by\u0142o ratowa\u0107 przed ostateczn\u0105 zag\u0142ad\u0105 resztki dorobku kulturalnego, aby za\u015b te resztki mia\u0142y jaki\u015b sens i cho\u0107 w pewnym stopniu mog\u0142y spe\u0142nia\u0107 t\u0119 rol\u0119, jak\u0105 wyznaczamy zabytkom w \u017cyciu narodu i w kszta\u0142towaniu jego kultury, nale\u017ca\u0142o da\u0107 im form\u0119 zbli\u017con\u0105 do ich formy w\u0142a\u015bciwej. Oczywi\u015bcie jest to w wysublimowanej nauce konserwatorskiej cofni\u0119ciem si\u0119 o wiele dziesi\u0105tk\u00f3w lat, lecz na naszym gruncie jest jedynym sposobem post\u0119powania. Kataklizm ostatniej wojny postawi\u0142 spraw\u0119 jeszcze ostrzej<\/em>. Z premedytacj\u0105 wydarto cale strony naszej historii, pisane kamiennymi zg\u0142oskami architektury. Nie mo\u017cemy na to si\u0119 zgodzi\u0107. Poczucie odpowiedzialno\u015bci wobec przysz\u0142ych pokole\u0144 domaga si\u0119 odbudowy tego, co nam zniszczono, odbudowy pe\u0142nej, \u015bwiadomej tragizmu pope\u0142nianego fa\u0142szu konserwatorskiego… Sprawa zabytk\u00f3w jest podstawowym zagadnieniem spo\u0142ecznym \u2014 zagadnieniem kultury narodu. Nie mo\u017cemy wobec nich stosowa\u0107 jednostronnie abstrakcyjnej teorii, musimy uwzgl\u0119dnia\u0107 potrzeby dnia dzisiejszego<\/em>\u201d2<\/a><\/sup> <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Odbudowa Warszawy, 1946, fot. NAC<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zachwatowicz nie zrazi\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowymi pejoratywnymi skojarzeniami z \u201epolsk\u0105 szko\u0142\u0105 konserwacji\u201d \u2013 widzia\u0142 w niej wywa\u017cone podej\u015bcie do doktryny, pozwalaj\u0105ce na wyj\u0105tkowe odst\u0119pstwa. Jako zalety polskich praktyk konserwatorskich wymienia\u0142 prace inwentaryzacyjne, opracowania monograficzne zabytk\u00f3w, badania i publikacje w zakresie technicznych i technologicznych problem\u00f3w konserwatorskich oraz kszta\u0142cenie kadr. Za ide\u0119 przewodni\u0105 dzia\u0142alno\u015bci konserwatorskiej uznawa\u0142 \u201enale\u017cyte utrzymanie pomnik\u00f3w kultury narodowej i zespolenie ich z \u017cyciem wsp\u00f3\u0142czesnych i przysz\u0142ych pokole\u0144<\/em>\u201d3<\/a><\/sup> . T\u0119 misj\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie kontynuuje Narodowy Instytut Dziedzictwa.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze za \u017cycia profesora jego wizja zosta\u0142a doceniona. W 1980 roku, Historyczne Centrum Warszawy zosta\u0142o wpisane na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO. W uzasadnieniu odwo\u0142ano si\u0119 do unikalnej skali przedsi\u0119wzi\u0119cia wspieranego przez zaanga\u017cowanie spo\u0142eczne, kt\u00f3re zweryfikowa\u0142o doktryn\u0119 i praktyk\u0119 konserwatorsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u015aladami dzia\u0142alno\u015bci Zachwatowicza s\u0105 te\u017c tabliczki z symbolem B\u0142\u0119kitnej Tarczy. Projekt ten profesor zg\u0142osi\u0142 w konkursie na znak umieszczany na zabytkach, kt\u00f3ry mia\u0142 je chroni\u0107 przez zniszczeniem w trakcie wojny. Dzisiaj, dzi\u0119ki B\u0142\u0119kitnej Tarczy, rozpoznajemy zabytki chronione prawem.<\/p>\n\n\n\n

Jan Zachwatowicz zmar\u0142 w 1983 roku, a od 2000 roku Polski Komitet Naukowy ICOMOS przyznaje nagrod\u0119 jego imienia.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

  1. J. Zachwatowicz, O polskiej szkole odbudowy i konserwacji zabytk\u00f3w, \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d, 34\/1-2, 1981, s. 10 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  2. J. Zachwatowicz, Program i zasady konserwacji zabytk\u00f3w, \u201eBiuletyn Historii Sztuki i Kultury\u201d, z. 1\/2, 1946, s. 48\u201452 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li>
  3. A. Tomaszewski, Stulecie Jana Zachwatowicza, \u201eJak Feniks z popio\u0142\u00f3w: Jan Zachwatowicz (1900-1983)\u201d, Krak\u00f3w: Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury, 2002, s.3 \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    4 marca 1900 roku urodzi\u0142 si\u0119 Jan Zachwatowicz \u2013 architekt-konserwator, zwolennik odbudowy warszawskich zabytk\u00f3w po II wojnie \u015bwiatowej. Jest zima 1945 roku. Do Warszawy masowo wracaj\u0105 mieszka\u0144cy, zszokowani rozmiarem zniszcze\u0144. […]<\/p>","protected":false},"author":7,"featured_media":16633,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":"[{\"content\":\"J. Zachwatowicz, O polskiej szkole odbudowy i konserwacji zabytk\u00f3w, \u201eOchrona Zabytk\u00f3w\u201d, 34\/1-2, 1981, s. 10\",\"id\":\"cfb01ca9-2567-4ba5-8589-8e82ec090e24\"},{\"content\":\"J. Zachwatowicz, Program i zasady konserwacji zabytk\u00f3w, \u201eBiuletyn Historii Sztuki i Kultury\u201d, z. 1\/2, 1946, s. 48\u201452\",\"id\":\"078bd03f-e155-429c-8f0a-b237d886d2d2\"},{\"content\":\"A. Tomaszewski, Stulecie Jana Zachwatowicza, \u201eJak Feniks z popio\u0142\u00f3w: Jan Zachwatowicz (1900-1983)\u201d, Krak\u00f3w: Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury, 2002, s.3\",\"id\":\"c6528930-0135-4d95-bdb2-012c9c6fe883\"}]"},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-16627","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\n\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"4 marca 1900 roku urodzi\u0142 si\u0119 Jan Zachwatowicz \u2013 architekt-konserwator, zwolennik odbudowy warszawskich zabytk\u00f3w po II wojnie \u015bwiatowej. Jest zima 1945 roku. Do Warszawy masowo wracaj\u0105 mieszka\u0144cy, zszokowani rozmiarem zniszcze\u0144. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-03-04T14:56:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-03-04T15:01:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC-1024x685.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"685\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/\"},\"author\":{\"name\":\"Barbara Halliop\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\"},\"headline\":\"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza\",\"datePublished\":\"2024-03-04T14:56:56+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-04T15:01:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/\"},\"wordCount\":1235,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/\",\"name\":\"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png\",\"datePublished\":\"2024-03-04T14:56:56+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-04T15:01:43+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png\",\"width\":1850,\"height\":1238,\"caption\":\"Jan Zachwatowicz, 1950 r., fot. NAC\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\",\"name\":\"Barbara Halliop\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314\",\"caption\":\"Barbara Halliop\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza - NID","og_description":"4 marca 1900 roku urodzi\u0142 si\u0119 Jan Zachwatowicz \u2013 architekt-konserwator, zwolennik odbudowy warszawskich zabytk\u00f3w po II wojnie \u015bwiatowej. Jest zima 1945 roku. Do Warszawy masowo wracaj\u0105 mieszka\u0144cy, zszokowani rozmiarem zniszcze\u0144. […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2024-03-04T14:56:56+00:00","article_modified_time":"2024-03-04T15:01:43+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":685,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC-1024x685.png","type":"image\/png"}],"author":"Barbara Halliop","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Barbara Halliop","Estimated reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/"},"author":{"name":"Barbara Halliop","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15"},"headline":"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza","datePublished":"2024-03-04T14:56:56+00:00","dateModified":"2024-03-04T15:01:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/"},"wordCount":1235,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/","name":"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png","datePublished":"2024-03-04T14:56:56+00:00","dateModified":"2024-03-04T15:01:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/miniaturka_Jan-Zachwatowicz-1950-fot.-NAC.png","width":1850,"height":1238,"caption":"Jan Zachwatowicz, 1950 r., fot. NAC"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2024\/03\/04\/narod-i-pomniki-jego-kultury-to-jedno-rocznica-urodzin-jana-zachwatowicza\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eNar\u00f3d i pomniki jego kultury to jedno\u201d \u2013 rocznica urodzin Jana Zachwatowicza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15","name":"Barbara Halliop","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1776235314","caption":"Barbara Halliop"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16627"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16627\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}