Trudno jednoznacznie okre\u015bli\u0107, dlaczego ta data zosta\u0142a wybrana. Istniej\u0105 dwie g\u0142\u00f3wne teorie: jedna opiera si\u0119 na obliczeniach z Biblii, druga sugeruje wp\u0142yw tradycji poga\u0144skich, zw\u0142aszcza Saturnali\u00f3w. Obrz\u0119dy Saturnali\u00f3w symbolizowa\u0142y powr\u00f3t do z\u0142otego wieku, kiedy ludzie nie pracowali, a ziemia rodzi\u0142a obfite plony.<\/p>\n\n\n\n
Najstarszym znanym \u015bwiadectwem obchodzenia Bo\u017cego Narodzenia jest wpis w kalendarzu \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych z 354 roku. W pocz\u0105tkowych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa Bo\u017ce Narodzenie obchodzone by\u0142o w r\u00f3\u017cnych terminach, wyznaczonych przez hipotetyczne daty narodzenia Jezusa. Ostatecznie biskupi rzymscy zatwierdzili 25 grudnia, jako dat\u0119 \u015bwi\u0119ta upami\u0119tniaj\u0105cego, narodziny Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d plemion s\u0142owia\u0144skich, w tym na obszarze Polski, dzie\u0144 przesilenia nazywano \u201egodami\u201d lub “\u015bwi\u0105tkami”, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce to \u201enoc, co gody styka\u201d. Wed\u0142ug \u201eEncyklopedii staropolskiej\u201d Zygmunta Glogera termin \u201egody\u201d wywodzi si\u0119 od wyra\u017cenia \u201egod”, oznaczaj\u0105cego jednocze\u015bnie Bo\u017ce Narodzenie lub Nowy Rok, zale\u017cnie od regionu. Okre\u015blenie \u201eGodne \u015awi\u0119ta\u201d by\u0142o stosowane do ko\u0144ca XVIII wieku, a na wsiach nawet do pocz\u0105tku XX wieku.<\/p>\n\n\n\n
Tradycja \u015bpiewania kol\u0119d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przez d\u0142ugi czas obchody Bo\u017cego Narodzenia trwa\u0142y osiem dni. Dopiero od 1775 roku utrzyma\u0142a si\u0119 tradycja dwudniowego \u015bwi\u0119towania. Pierwszy dzie\u0144 Bo\u017cego Narodzenia obchodzono w atmosferze powagi przestrzegaj\u0105c zwyczajowych zakaz\u00f3w wykonywania w tym uroczystym dniu prac takich jak zamiatanie, r\u0105banie drew, a nawet gotowanie, ograniczaj\u0105c si\u0119 do odgrzania wcze\u015bniej sporz\u0105dzonych potraw. W tym dniu nie wolno by\u0142o chodzi\u0107 po wsi, ani przyjmowa\u0107 w domu go\u015bci. Czas up\u0142ywa\u0142 w \u015bcis\u0142ym gronie rodzinnym, na \u015bpiewaniu kol\u0119d.<\/p>\n\n\n\n Nie spos\u00f3b, wi\u0119c pomin\u0105\u0107 jednego z pi\u0119kniejszych zwyczaj\u00f3w bo\u017conarodzeniowych \u2013 \u015bpiewania kol\u0119d. Nazwa “kol\u0119da” w kontek\u015bcie popularnej dzisiaj pie\u015bni \u015bwi\u0105tecznej wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa “calendae”, oznaczaj\u0105cego pierwszy dzie\u0144 ka\u017cdego miesi\u0105ca w kalendarzu julia\u0144skim. Jednak termin “kol\u0119da” w dzisiejszym sensie przyj\u0105\u0142 swoje znaczenie dopiero w XVII wieku.<\/p>\n\n\n\n Kol\u0119dy pojawi\u0142y si\u0119 na ziemiach polskich przed XV wiekiem, przede wszystkim w misteriach i dialogach. Najstarsze zachowane zapisy pochodz\u0105 z pierwszej po\u0142owy XV wieku i obejmuj\u0105 pie\u015bni przet\u0142umaczone z \u0142aci\u0144skich i czeskich kancjona\u0142\u00f3w. Jednym z najstarszych utwor\u00f3w jest Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a kr\u00f3lu anielski, datowany na rok 1424:<\/p>\n\n\n\n Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, kr\u00f3lu anielski, Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, Stworzycielu wszego stworzenia Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, Panie od Panny,<\/em> Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, Jezu Kryste, kr\u00f3lu, Najwi\u0119kszy rozkwit polskich kol\u0119d przypada na XVII i XVIII wiek, kiedy to powsta\u0142y najpopularniejsze z nich m.in. \u201eW\u015br\u00f3d nocnej ciszy\u201d, \u201eLulaj\u017ce, Jezuniu\u201d czy \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d. Od XVIII wieku w kol\u0119dach zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 elementy polskiego folkloru. Powsta\u0142o wiele pie\u015bni, w kt\u00f3rych centralnym motywem jest podr\u00f3\u017c polskich pasterzy do \u017c\u0142\u00f3bka z pok\u0142onem i darami. S\u0105 to utwory skoczne, pe\u0142ne humoru i swady, z odzwierciedleniem gwary z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Polski. Te pie\u015bni, znane jako pastora\u0142ki, by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w domach, a nie w ko\u015bcio\u0142ach, zw\u0142aszcza podczas tradycyjnych obchod\u00f3w kol\u0119dniczych. Co ciekawe, w muzyce wielu polskich kol\u0119d cz\u0119sto mo\u017cna dostrzec motywy polonez\u00f3w, marsz\u00f3w, ta\u0144c\u00f3w ludowych oraz ko\u0142ysanek, jak np. w “Lulaj\u017ce Jezuniu”, kt\u00f3rej motyw melodyczny zosta\u0142y wykorzystany przez Fryderyka Chopina w jego scherzu h-moll.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c dzi\u015b kol\u0119dy stanowi\u0105 pi\u0119kn\u0105 opraw\u0119 polskich uroczysto\u015bci Bo\u017cego Narodzenia. Rozbrzmiewaj\u0105 w ko\u015bcio\u0142ach podczas \u015bwi\u0105tecznych i niedzielnych nabo\u017ce\u0144stw, a\u017c do 2 lutego, czyli \u015bwi\u0119ta Matki Boskiej Gromnicznej. Tradycja wsp\u00f3lnego \u015bpiewania kol\u0119d, praktykowana jest nie tylko w domach. Popularne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c koncerty kol\u0119d, transmitowane w radiu i telewizji w okresie \u015bwi\u0105tecznym.<\/p>\n\n\n\n O bo\u017conarodzeniowych upominkach<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bo\u017ce Narodzenie to tak\u017ce zwyczaj obdarowywania prezentami. W Polsce przewa\u017cnie praktykowany w wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia. Jest to jedna z najnowszych tradycji \u015bwi\u0105tecznych, chocia\u017c obecnie powszechna i zakorzeniona w zwyczajach bo\u017conarodzeniowych oraz obrz\u0119dach domowych. Zwyczaj ten stanowi odniesienie do rzymskich Saturnali\u00f3w. W dawnych czasach kr\u00f3lowie obdarowywali swoich dworzan luksusowymi prezentami, takimi jak drogie stroje czy z\u0142ote \u0142a\u0144cuchy. Dodatkowo wspierali szpitale, przytu\u0142ki, klasztory oraz ko\u015bcio\u0142y.<\/p>\n\n\n\n W Polsce tradycja wr\u0119czania prezent\u00f3w zyska\u0142a popularno\u015b\u0107 w XIX wieku w\u015br\u00f3d mieszcza\u0144stwa o niemieckich korzeniach. W okresie tym na wsi zwyczaj ten wyst\u0119powa\u0142 rzadko i ogranicza\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do najzamo\u017cniejszych rodzin, gdzie prezenty by\u0142y przede wszystkim jab\u0142ka, pierniki oraz skromne s\u0142odycze. W zale\u017cno\u015bci od regionu prezenty dawniej i dzi\u015b przynosz\u0105: \u015bw. Miko\u0142aj (Polska centralna), konik Szemel (Warmia i Mazury), Stary J\u00f3zef (Wielkopolska), Anio\u0142ek (Ma\u0142opolska), Dzieci\u0105tko Jezus (\u015al\u0105sk), Gwiozda (Kaszuby), Gwiazdor (Wielkopolska). Natomiast mieszka\u0144com P\u0142askowy\u017cu Tarnogrodzkiego na Bo\u017ce Narodzenie prezenty przynosz\u0105 krasnoludki. Dzisiaj wr\u0119czanie prezent\u00f3w gwiazdkowych sta\u0142o si\u0119 powszechnym zwyczajem. Upominki te pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 symbolu mi\u0142o\u015bci, troski i serdecznych my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n W Polsce tradycyjnie, prezenty na \u015bwi\u0119ta ukrywa si\u0119 pod choink\u0105, kt\u00f3rej zwyczaj dekorowania trafi\u0142 do Polski na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Po trudach zwi\u0105zanych z przygotowaniami do \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia przychodzi ten wyj\u0105tkowy dzie\u0144 – 25 grudnia. Wed\u0142ug tradycji, w tym dniu wykonywa\u0142o si\u0119 tylko niezb\u0119dne czynno\u015bci, a czas sp\u0119dza\u0142o wy\u0142\u0105cznie […]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":15453,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"\n Po trudach zwi\u0105zanych z przygotowaniami do \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia przychodzi ten wyj\u0105tkowy dzie\u0144 - 25 grudnia. Wed\u0142ug tradycji, w tym dniu wykonywa\u0142o si\u0119 tylko niezb\u0119dne czynno\u015bci, a czas sp\u0119dza\u0142o wy\u0142\u0105cznie w gronie najbli\u017cszej rodziny. Czy wiemy jednak, dlaczego Bo\u017ce Narodzenie przypada 25 grudnia? Jak nasi przodkowie sp\u0119dzali ten wyj\u0105tkowy czas?<\/p>\n\n\n\n 25 grudnia - Godne \u015awi\u0119ta<\/strong><\/p>\n\n\n\n Trudno jednoznacznie okre\u015bli\u0107, dlaczego ta data zosta\u0142a wybrana. Istniej\u0105 dwie g\u0142\u00f3wne teorie: jedna opiera si\u0119 na obliczeniach z Biblii, druga sugeruje wp\u0142yw tradycji poga\u0144skich, zw\u0142aszcza Saturnali\u00f3w. Obrz\u0119dy Saturnali\u00f3w symbolizowa\u0142y powr\u00f3t do z\u0142otego wieku, kiedy ludzie nie pracowali, a ziemia rodzi\u0142a obfite plony.<\/p>\n\n\n\n Najstarszym znanym \u015bwiadectwem obchodzenia Bo\u017cego Narodzenia jest wpis w kalendarzu \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych z 354 roku. W pocz\u0105tkowych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa Bo\u017ce Narodzenie obchodzone by\u0142o w r\u00f3\u017cnych terminach, wyznaczonych przez hipotetyczne daty narodzenia Jezusa. Ostatecznie biskupi rzymscy zatwierdzili 25 grudnia, jako dat\u0119 \u015bwi\u0119ta upami\u0119tniaj\u0105cego, narodziny Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d plemion s\u0142owia\u0144skich, w tym na obszarze Polski, dzie\u0144 przesilenia nazywano \u201egodami\u201d lub \"\u015bwi\u0105tkami\", podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce to \u201enoc, co gody styka\u201d. Wed\u0142ug \u201eEncyklopedii staropolskiej\u201d Zygmunta Glogera termin \u201egody\u201d wywodzi si\u0119 od wyra\u017cenia \u201egod\", oznaczaj\u0105cego jednocze\u015bnie Bo\u017ce Narodzenie lub Nowy Rok, zale\u017cnie od regionu. Okre\u015blenie \u201eGodne \u015awi\u0119ta\u201d by\u0142o stosowane do ko\u0144ca XVIII wieku, a na wsiach nawet do pocz\u0105tku XX wieku.<\/p>\n\n\n\n Tradycja \u015bpiewania kol\u0119d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przez d\u0142ugi czas obchody Bo\u017cego Narodzenia trwa\u0142y osiem dni. Dopiero od 1775 roku utrzyma\u0142a si\u0119 tradycja dwudniowego \u015bwi\u0119towania. Pierwszy dzie\u0144 Bo\u017cego Narodzenia obchodzono w atmosferze powagi przestrzegaj\u0105c zwyczajowych zakaz\u00f3w wykonywania w tym uroczystym dniu prac takich jak zamiatanie, r\u0105banie drew, a nawet gotowanie, ograniczaj\u0105c si\u0119 do odgrzania wcze\u015bniej sporz\u0105dzonych potraw. W tym dniu nie wolno by\u0142o chodzi\u0107 po wsi, ani przyjmowa\u0107 w domu go\u015bci. Czas up\u0142ywa\u0142 w \u015bcis\u0142ym gronie rodzinnym, na \u015bpiewaniu kol\u0119d.<\/p>\n\n\n\n Nie spos\u00f3b, wi\u0119c pomin\u0105\u0107 jednego z pi\u0119kniejszych zwyczaj\u00f3w bo\u017conarodzeniowych \u2013 \u015bpiewania kol\u0119d. Nazwa \"kol\u0119da\" w kontek\u015bcie popularnej dzisiaj pie\u015bni \u015bwi\u0105tecznej wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa \"calendae\", oznaczaj\u0105cego pierwszy dzie\u0144 ka\u017cdego miesi\u0105ca w kalendarzu julia\u0144skim. Jednak termin \"kol\u0119da\" w dzisiejszym sensie przyj\u0105\u0142 swoje znaczenie dopiero w XVII wieku.<\/p>\n\n\n\n Kol\u0119dy pojawi\u0142y si\u0119 na ziemiach polskich przed XV wiekiem, przede wszystkim w misteriach i dialogach. Najstarsze zachowane zapisy pochodz\u0105 z pierwszej po\u0142owy XV wieku i obejmuj\u0105 pie\u015bni przet\u0142umaczone z \u0142aci\u0144skich i czeskich kancjona\u0142\u00f3w. Jednym z najstarszych utwor\u00f3w jest Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a kr\u00f3lu anielski, datowany na rok 1424:<\/p>\n\n\n\n Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, kr\u00f3lu anielski, Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, Stworzycielu wszego stworzenia Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, Panie od Panny,<\/em> Zdr\u00f3w b\u0105d\u017a, Jezu Kryste, kr\u00f3lu, Najwi\u0119kszy rozkwit polskich kol\u0119d przypada na XVII i XVIII wiek, kiedy to powsta\u0142y najpopularniejsze z nich m.in. \u201eW\u015br\u00f3d nocnej ciszy\u201d, \u201eLulaj\u017ce, Jezuniu\u201d czy \u201eB\u00f3g si\u0119 rodzi\u201d. Od XVIII wieku w kol\u0119dach zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 elementy polskiego folkloru. Powsta\u0142o wiele pie\u015bni, w kt\u00f3rych centralnym motywem jest podr\u00f3\u017c polskich pasterzy do \u017c\u0142\u00f3bka z pok\u0142onem i darami. S\u0105 to utwory skoczne, pe\u0142ne humoru i swady, z odzwierciedleniem gwary z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Polski. Te pie\u015bni, znane jako pastora\u0142ki, by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w domach, a nie w ko\u015bcio\u0142ach, zw\u0142aszcza podczas tradycyjnych obchod\u00f3w kol\u0119dniczych. Co ciekawe, w muzyce wielu polskich kol\u0119d cz\u0119sto mo\u017cna dostrzec motywy polonez\u00f3w, marsz\u00f3w, ta\u0144c\u00f3w ludowych oraz ko\u0142ysanek, jak np. w \"Lulaj\u017ce Jezuniu\", kt\u00f3rej motyw melodyczny zosta\u0142y wykorzystany przez Fryderyka Chopina w jego scherzu h-moll.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c dzi\u015b kol\u0119dy stanowi\u0105 pi\u0119kn\u0105 opraw\u0119 polskich uroczysto\u015bci Bo\u017cego Narodzenia. Rozbrzmiewaj\u0105 w ko\u015bcio\u0142ach podczas \u015bwi\u0105tecznych i niedzielnych nabo\u017ce\u0144stw, a\u017c do 2 lutego, czyli \u015bwi\u0119ta Matki Boskiej Gromnicznej. Tradycja wsp\u00f3lnego \u015bpiewania kol\u0119d, praktykowana jest nie tylko w domach. Popularne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c koncerty kol\u0119d, transmitowane w radiu i telewizji w okresie \u015bwi\u0105tecznym.<\/p>\n\n\n\n O bo\u017conarodzeniowych upominkach<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bo\u017ce Narodzenie to tak\u017ce zwyczaj obdarowywania prezentami. W Polsce przewa\u017cnie praktykowany w wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia. Jest to jedna z najnowszych tradycji \u015bwi\u0105tecznych, chocia\u017c obecnie powszechna i zakorzeniona w zwyczajach bo\u017conarodzeniowych oraz obrz\u0119dach domowych. Zwyczaj ten stanowi odniesienie do rzymskich Saturnali\u00f3w. W dawnych czasach kr\u00f3lowie obdarowywali swoich dworzan luksusowymi prezentami, takimi jak drogie stroje czy z\u0142ote \u0142a\u0144cuchy. Dodatkowo wspierali szpitale, przytu\u0142ki, klasztory oraz ko\u015bcio\u0142y.<\/p>\n\n\n\n W Polsce tradycja wr\u0119czania prezent\u00f3w zyska\u0142a popularno\u015b\u0107 w XIX wieku w\u015br\u00f3d mieszcza\u0144stwa o niemieckich korzeniach. W okresie tym na wsi zwyczaj ten wyst\u0119powa\u0142 rzadko i ogranicza\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do najzamo\u017cniejszych rodzin, gdzie prezenty by\u0142y przede wszystkim jab\u0142ka, pierniki oraz skromne s\u0142odycze. W zale\u017cno\u015bci od regionu prezenty dawniej i dzi\u015b przynosz\u0105: \u015bw. Miko\u0142aj (Polska centralna), konik Szemel (Warmia i Mazury), Stary J\u00f3zef (Wielkopolska), Anio\u0142ek (Ma\u0142opolska), Dzieci\u0105tko Jezus (\u015al\u0105sk), Gwiozda (Kaszuby), Gwiazdor (Wielkopolska). Natomiast mieszka\u0144com P\u0142askowy\u017cu Tarnogrodzkiego na Bo\u017ce Narodzenie prezenty przynosz\u0105 krasnoludki. Dzisiaj wr\u0119czanie prezent\u00f3w gwiazdkowych sta\u0142o si\u0119 powszechnym zwyczajem. Upominki te pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 symbolu mi\u0142o\u015bci, troski i serdecznych my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n W Polsce tradycyjnie, prezenty na \u015bwi\u0119ta ukrywa si\u0119 pod choink\u0105, kt\u00f3rej zwyczaj dekorowania trafi\u0142 do Polski na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n
K nam na \u015bwiat w ciele przysz\u0142y,
Ty\u015b zajisty B\u00f3g skryty,
W \u015bwi\u0119te czyste cia\u0142o wlity,<\/em><\/p>\n\n\n\n
Narodzi\u0142e\u015b si\u0119 z ucierpienia,
Przez swego luda zawinienie.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Jen\u017c si\u0119 narodzi\u0142 ny.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Racz przyj\u0105ci nasz\u0105 chwa\u0142\u0119,
Racz daci dobre skonanie,Przez Twej matki zas\u0142u\u017cenie,
Abychom si\u0119 w\u017cdy chwalili
Z Tob\u0105 wiecznie kr\u00f3lowali, Amen<\/em><\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Z-narodzenia-Pana-dzien-dzis-wesoly_E.-Gorazdowski-drzeworyt_Boze-Narodzenie-753x1024.jpg\")
K nam na \u015bwiat w ciele przysz\u0142y,
Ty\u015b zajisty B\u00f3g skryty,
W \u015bwi\u0119te czyste cia\u0142o wlity,<\/em><\/p>\n\n\n\n
Narodzi\u0142e\u015b si\u0119 z ucierpienia,
Przez swego luda zawinienie.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Jen\u017c si\u0119 narodzi\u0142 ny.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Racz przyj\u0105ci nasz\u0105 chwa\u0142\u0119,
Racz daci dobre skonanie,Przez Twej matki zas\u0142u\u017cenie,
Abychom si\u0119 w\u017cdy chwalili
Z Tob\u0105 wiecznie kr\u00f3lowali, Amen<\/em><\/p>\n\n\n\n