{"id":12418,"date":"2023-07-18T14:46:31","date_gmt":"2023-07-18T12:46:31","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=12418"},"modified":"2023-07-19T12:36:47","modified_gmt":"2023-07-19T10:36:47","slug":"nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/","title":{"rendered":"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego"},"content":{"rendered":"

Nowe tradycje, umiej\u0119tno\u015bci i praktyki decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego trafi\u0142y na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Na list\u0119 trafi\u0142o sze\u015b\u0107 nowych element\u00f3w niematerialnego dziedzictwa kulturowego z wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego, ma\u0142opolskiego, mazowieckiego, \u015bl\u0105skiego i podkarpackiego, a do rejestru jedna praktyka z terenu Mazowsza.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie s\u0105 jednym z najistotniejszych element\u00f3w dziedzictwa kulturowego ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. \u017bywe dziedzictwo, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 specyfik\u0119, potrzebuje specjalnej ochrony. Dlatego w pa\u017adzierniku 2003 roku, podczas 32. sesji Konferencji Generalnej UNESCO zosta\u0142 przyj\u0119ty dokument definiuj\u0105cy niematerialne dziedzictwo kulturowe.<\/p>\n\n\n\n

W rozumieniu Konwencji UNESCO dziedzictwo niematerialne obejmuje: tradycje i przekazy ustne, w tym j\u0119zyk, jako no\u015bnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sztuki widowiskowe, wiedz\u0119 i praktyki dotycz\u0105ce przyrody i wszech\u015bwiata, wiedza i umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zane z rzemios\u0142em tradycyjnym oraz zwyczaje, rytua\u0142y i obrz\u0119dy \u015bwi\u0105teczne, kt\u00f3re wsp\u00f3lnoty, grupy, a w niekt\u00f3rych przypadkach, jednostki, uznaj\u0105 za cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnego dziedzictwa kulturowego i przekazuj\u0105 je z pokolenia na pokolenie.<\/p>\n\n\n\n

W chwili ratyfikacji Konwencji, Polska jako Pa\u0144stwo-Strona przyj\u0119\u0142a na siebie obowi\u0105zek inwentaryzacji przejaw\u00f3w dziedzictwa niematerialnego znajduj\u0105cych si\u0119 na jej terytorium, zgodnie z zaleceniami i standardami Konwencji. W tym celu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego we wsp\u00f3\u0142pracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa prowadzi dwie listy informacyjne, od 2013 roku Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a od 2018 roku Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mamy ju\u017c 79 wpis\u00f3w na<\/strong> Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a> dokumentuje, \u017cywe niematerialne dziedzictwa naszego kraju, zg\u0142aszane przez wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3re je piel\u0119gnuj\u0105. Wszystkie \u015brodowiska zwi\u0105zane z praktykowaniem tradycji, zwyczaj\u00f3w, wykonywaniem tradycyjnego rzemios\u0142a i r\u0119kodzie\u0142a, przechowuj\u0105ce wiedz\u0119 tradycyjn\u0105 i wierzenia, kultywuj\u0105ce pami\u0119\u0107 historyczn\u0105, zajmuj\u0105ce si\u0119 tradycjami muzycznymi, widowiskowymi, j\u0119zykowymi i innymi przejawami dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka mog\u0105 zg\u0142asza\u0107 te zjawiska do wpisu na Krajowa list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

W dniu 28 czerwca 2023 roku, decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego<\/strong>, na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego trafi\u0142o 6 nowych element\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

  1. Tradycja wykonywania, ubierania i noszenia \u017cywieckiego stroju mieszcza\u0144skiego<\/strong><\/li>
  2. Tradycje flisackie na Dunajcu w Pieninach<\/strong><\/li>
  3. Tradycje rze\u017abiarskie o\u015brodka w Kutnie<\/strong><\/li>
  4. Hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej<\/strong><\/li>
  5. Garncarstwo w Medyni G\u0142ogowskiej, Medyni \u0141a\u0144cuckiej, Pogwizdowie i Zalesiu<\/strong><\/li>
  6. Barabanienie wielkanocne w I\u0142\u017cy<\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Nowy wpis do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego stanowi form\u0119 upowszechniania wiedzy o programach, projektach i dzia\u0142aniach prowadzonych na terenie Polski, maj\u0105cych na celu ochron\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Od 2018 roku w rejestrze znalaz\u0142o si\u0119 ju\u017c 10 wpis\u00f3w. Decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego, 28 lipca 2023 roku do Krajowego rejestru dobrych praktyk trafi\u0142, jako dziesi\u0105ty wpis, nowy element praktykowany w okresie Wielkiego Postu w jednej z podwarszawskich miejscowo\u015bci. Jest to Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej na rynku Miejskim w G\u00f3rze Kalwarii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Jubileusze zwi\u0105zane z niematerialnym dziedzictwem kulturowym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    W 2023 roku mija 20 lat od powstania Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. To r\u00f3wnie\u017c rok jubileuszu 10-lecia Krajowej listy niematerialnego dziedzictw kulturowego<\/a>, dlatego Narodowy Instytut Dziedzictwa postanowi\u0142 \u015bwi\u0119towa\u0107 obie rocznice poprzez obchody w 6 miastach Polski. W ramach upowszechniania wiedzy na temat niematerialnego dziedzictwa kulturowego przygotowano specjaln\u0105 wystaw\u0119 plenerow\u0105 \u201eTradycje od pokole\u0144. Niematerialne dziedzictwo kulturowe w Polsce\u201d<\/strong>, kt\u00f3rej towarzysz\u0105 konferencje tematyczne oraz prezentacja wybranych element\u00f3w dziedzictwa niematerialnego i ich depozytariuszy.<\/p>\n\n\n\n

    Wystawa by\u0142a ju\u017c prezentowana w Poznaniu, Sandomierzu, i \u0141odzi, a od 22 lipca do 10 sierpnia b\u0119dzie prezentowana w Katowicach. Od 15 sierpnia wystaw\u0119 b\u0119dzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 na Zamku w Niemodlinie, a od po\u0142owy wrze\u015bnia w Ostro\u0142\u0119ce. Wi\u0119cej informacji o wystawie >tutaj<\/a><.<\/p>\n\n\n\n

    Opis nowych element\u00f3w wpisanych na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    1. Tradycja wykonywania, ubierania i noszenia \u017cywieckiego stroju mieszcza\u0144skiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    \u017bywiecki str\u00f3j mieszcza\u0144ski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
    \"\"
    \u017bywiecki str\u00f3j mieszcza\u0144ski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    Str\u00f3j \u017cywiecki nie jest strojem g\u00f3ralskim ani regionalnym, gdy\u017c nosz\u0105 go wy\u0142\u0105cznie mieszczanie. Proces kszta\u0142towania si\u0119 ubioru \u017cywieckiego trwa\u0142, co najmniej trzy stulecia. Zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pod koniec XIX wieku i w takiej formie znamy go obecnie. Paradny str\u00f3j \u017cywczanki  sk\u0142ada si\u0119 z: czepca niewie\u015bciego zdobionego haftem z\u0142otym i koronkami, sp\u00f3dnicy z kosztownej tkaniny z galonkiem (rodzaj z\u0142otej ta\u015bmy), haftowanego gorsetu lub kamizelki, p\u0142\u00f3ciennego fartucha, ra\u0144tucha zwanego \u0142oktusz\u0105 (rodzaj szala) oraz chusty zdobionej haftem. Wygl\u0105d tego stroju wykazywa\u0142 podobie\u0144stwo do wielu stroj\u00f3w mieszcza\u0144skich noszonych w Ma\u0142opolsce i na \u015al\u0105sku.<\/p>\n\n\n\n

    Prze\u0142omowym momentem w historii kobiecego stroju by\u0142o wprowadzenie bia\u0142ego tiulu w po\u0142owie XIX wieku, na kt\u00f3rym zdolne mieszczki umiej\u0119tnie haftowa\u0142y. Najcenniejszym elementem tego stroju sta\u0142y si\u0119 hafty o motywach ro\u015blinnych, kt\u00f3re zdobi\u0105 tiulowe krezki, chusty, krzy\u017c\u00f3wki, \u0142oktusze, fartuchy i chusteczki. W nowej, bogatszej formie str\u00f3j \u017cywiecki przetrwa\u0142 niezmieniony, opieraj\u0105c si\u0119 wp\u0142ywom mody europejskiej, a\u017c do pocz\u0105tk\u00f3w ubieg\u0142ego stulecia, stanowi\u0105c nie tylko relikt staropolskiej elegancji, ale tak\u017ce symbol lokalnego patriotyzmu.<\/p>\n\n\n\n

    \u017bywieckie tiule imponuj\u0105 swoim precyzyjnym wykonaniem oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 haft\u00f3w, kt\u00f3re przybieraj\u0105 form\u0119 szlak\u00f3w, motyw\u00f3w, koszy i rzucanek. Najcenniejsze hafty nazywane “angielsk\u0105 mgie\u0142k\u0105” \u2013 powstaj\u0105 na delikatnym bawe\u0142nianym tiulu o bardzo drobnych oczkach, wymagaj\u0105 najwi\u0119kszej precyzji, najlepiej oddaj\u0105c mistrzostwo i talent hafciarski.<\/p>\n\n\n\n

    \u017bywiecki str\u00f3j od\u015bwi\u0119tny, noszony przez mieszczki, ma r\u00f3\u017cne warianty zale\u017cne od wieku i stanu cywilnego. M\u0119\u017catka, zw\u0142aszcza w dojrza\u0142ym wieku, nosi adamaszkow\u0105 lub at\u0142asow\u0105 sp\u00f3dnic\u0119 marszczon\u0105 oraz kamizelk\u0119 wraz z pelerynk\u0105 o d\u0142ugich r\u0119kawach wyko\u0144czonych koronk\u0105. Symbolem zamo\u017cno\u015bci s\u0105 czepce ozdobione z\u0142otem i koronkami. M\u0142odsze m\u0119\u017catki nosz\u0105 r\u00f3wnie\u017c aksamitny gorset, a panny ubieraj\u0105 delikatne tiulowe stroje haftowane motywami kwiatowymi. Istniej\u0105 tak\u017ce stroje typu “pora”, czyli inna odmiana kobiecego stroju, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z drukowanej p\u0142\u00f3ciennej sp\u00f3dnicy i fartucha noszonego razem oraz jakli z d\u0142ugim r\u0119kawem.<\/p>\n\n\n\n

    Kobiecy str\u00f3j obywatelski to ubi\u00f3r od\u015bwi\u0119tny. Nie nale\u017cy do praktycznych i wygodnych – mo\u017ce wa\u017cy\u0107 nawet 12 kilogram\u00f3w. Ubieranie go to prawdziwa sztuka, wymagaj\u0105ca przygotowania i precyzji. Mieszczki poruszaj\u0105 si\u0119 w tych strojach z godno\u015bci\u0105 i powag\u0105, utrzymuj\u0105c g\u0142ow\u0119 wysoko.<\/p>\n\n\n\n

    Str\u00f3j mieszczanina \u017cywieckiego w por\u00f3wnaniu ze strojem kobiety wygl\u0105da skromnie. Sk\u0142ada si\u0119 z aksamitnego \u017cupana, czarnych spodni i sukiennego p\u0142aszcza z dekoracyjnymi p\u0119tlicami. Na g\u0142owie nosi czapk\u0119 czamark\u0119. Ozdob\u0105 stroju jest jedwabny pas wzorowany na pasach s\u0142uckich. Dope\u0142nieniem ca\u0142o\u015bci jest skromna bi\u017cuteria wzorowana na klejnotach szlacheckich, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z ozdobnego guza spinaj\u0105cego \u017cupan (przed\u0142u\u017cana kamizelka) pod szyj\u0105 oraz sygnetu. Wa\u017cnym elementem, nie tylko dekoracyjnym, ale tak\u017ce o charakterze patriotycznym, jest plakietka z wizerunkiem or\u0142a bia\u0142ego. Kolor \u017cupana nie by\u0142 przypadkowy, odzwierciedla\u0142 on niegdy\u015b zaw\u00f3d danego mieszczanina. Rze\u017anicy, masarze i w\u0119dliniarze u\u017cywali czerwieni i jej odcieni, szewcy mieli zarezerwowany niebieski, a krawcy identyfikowali si\u0119 z zielonym.<\/p>\n\n\n\n

    Stroje kobiecy i m\u0119ski od zawsze stanowi\u0142y par\u0119. Podczas \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych, patriotycznych czy uroczysto\u015bci cechowych dumni mieszczanie niezmiennie prezentuj\u0105 sw\u00f3j ubi\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

    2. Tradycje flisackie na Dunajcu w Pieninach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    Tradycje flisackie na Dunajcu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
    \"\"
    Tradycje flisackie na Dunajcu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

     <\/strong>\u201eGdzie Trzech Koron szczyt si\u0119ga niebios chmur,
    Ju\u017c od wiek\u00f3w lud flisak\u00f3w strze\u017ce polskich g\u00f3r\u201d – Fragment Hymnu Flisak\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

    Pocz\u0105tki flisactwa si\u0119gaj\u0105 XVI wieku, a jego rozkwit przypad\u0142 na XVIII i XIX wiek. Pieni\u0144scy G\u00f3rale opracowali efektywny system pozyskiwania drewna, transportuj\u0105c je do sk\u0142adu tzw. bindugi po\u0142o\u017conej nad brzegiem Dunajca. Opr\u00f3cz drewna, na tratwach przewo\u017cono tak\u017ce w\u0119giel drzewny, smo\u0142\u0119, suszone owoce z okolic \u0141\u0105cka i Nowego S\u0105cza oraz zbo\u017ce. Niekt\u00f3re transporty dociera\u0142y a\u017c do Gda\u0144ska. Inne do Tarnowa i Uj\u015bcia Jezuickiego, gdzie Dunajec wpada do Wis\u0142y. Tam \u0142adunek by\u0142 przejmowany przez kolejnych przewo\u017anik\u00f3w lub kupc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Wraz z up\u0142ywem czasu, transport drewna i innych surowc\u00f3w zosta\u0142 zast\u0105piony przez \u015brodki transportu drogowego. Ostatnie tratwy z drewnem mo\u017cna by\u0142o jeszcze spotka\u0107 w latach 70. XX wieku. Mimo to, flisactwo w Pieninach nadal jest praktykowane dzi\u0119ki kontynuacji tradycji w postaci krajoznawczych sp\u0142yw\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 prowadzone przez cz\u0142onk\u00f3w tej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

    Historia sp\u0142yw\u00f3w krajobrazowych na \u0142odziach flisackich przez Prze\u0142om Dunajca si\u0119ga oko\u0142o 200 lat temu. Ju\u017c w 1815 roku w\u0119gierscy hrabiowie z zamku w Niedzicy oraz ich go\u015bcie korzystali z tego sposobu podr\u00f3\u017cowania. Pasa\u017cerowie wyp\u0142ywali na drewnianych \u0142odziach z miejscowymi flisakami. Ta atrakcja w\u015br\u00f3d wysokich wapiennych ska\u0142 i wartkich w\u00f3d Dunajca szybko sta\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 atrakcj\u0105. Pierwsze wycieczki odbywa\u0142y si\u0119 na po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 cz\u00f3\u0142nach zwanych “dw\u00f3jkami”.<\/p>\n\n\n\n

    W po\u0142owie XIX wieku J\u00f3zef Szalay, w\u0142a\u015bciciel i promotor Szczawnicy, wykorzysta\u0142 sp\u0142yw przez Prze\u0142om Dunajca jako dodatkow\u0105 atrakcj\u0119 turystyczn\u0105 w Pieninach. Ju\u017c od 1842 roku p\u0142ywa\u0142 on z miejscowymi flisakami, a w tych spontanicznych wyprawach bra\u0142o udzia\u0142 kilkana\u015bcie lub kilkadziesi\u0105t os\u00f3b. Podczas podr\u00f3\u017cy \u015bpiewano pie\u015bni patriotyczne, cz\u0119sto przy akompaniamencie kapeli. W XIX wieku, gdy ziemie polskie by\u0142y pod zaborami, taka manifestacja patriotyzmu mia\u0142a du\u017ce znaczenie spo\u0142eczne. Uroczysty charakter tych wydarze\u0144 podkre\u015bla\u0142y tak\u017ce wystrza\u0142y z mo\u017adzierzy na pocz\u0105tku i ko\u0144cu sp\u0142ywu. Nietypow\u0105 rozrywk\u0105 dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych by\u0142y tzw. “\u017cywe obrazy”, kt\u00f3re by\u0142y przedstawiane na Polance lub w jej okolicy, a czasami mo\u017cna je by\u0142o zobaczy\u0107 tak\u017ce na innych odcinkach sp\u0142ywu. By\u0142y to rodzaj pantomimy, w kt\u00f3rej dziewcz\u0119ta wystawia\u0142y widowisko dla turyst\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z flisakami, przebrane i ukierunkowane na mitologi\u0119 greck\u0105, lokalne legendy lub sceny biblijne.<\/p>\n\n\n\n

    Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, aby upami\u0119tni\u0107 tamte czasy, potomkowie pierwszych flisak\u00f3w organizuj\u0105 nocne sp\u0142ywy szalayowskie. Ta podr\u00f3\u017c \u0142odzi\u0105 wieczorem dostarcza pasa\u017cerom wielu emocji, a tak\u017ce ma bogat\u0105 opraw\u0119 artystyczn\u0105. Podczas sp\u0142ywu u\u017cywa si\u0119 pochodni, a uczestnicy ubrani s\u0105 w stroje z XIX wieku. Ta rzeczna wycieczka przez Pieniny odtwarza lokaln\u0105 histori\u0119 przekazywan\u0105 z pokolenia na pokolenie i jest sposobem na zachowanie dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

    Niezwyk\u0142a popularno\u015b\u0107 jak\u0105 zdoby\u0142 w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w sp\u0142yw Dunajcem spowodowa\u0142a, \u017ce z pocz\u0105tkiem XX w. zacz\u0119to my\u015ble\u0107 o uregulowaniu jego organizacji. W 1934 roku, powo\u0142ano Polskie Stowarzyszenie Flisak\u00f3w Pieni\u0144skich na rzece Dunajec. Stabilna sytuacja uleg\u0142a zmianie wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej. W 1946 roku wznowiono dzia\u0142alno\u015b\u0107 kompletuj\u0105c kadr\u0119 flisak\u00f3w, w nowej rzeczywisto\u015bci. Od lat 50. a\u017c do 1991 roku organizacja sp\u0142ywu spocz\u0119\u0142a na barkach kolejnych organizacji pa\u0144stwowych. By\u0142y to sztuczne twory w stosunku do Stowarzyszenia, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142o jako podwykonawca i nieprzerwanie realizowa\u0142o sp\u0142yw zgodnie z tradycj\u0105. W 1991 roku Stowarzyszenie po raz kolejny samodzielnie zacz\u0119\u0142o prowadzi\u0107 krajoznawcze sp\u0142ywy na Dunajcu.<\/p>\n\n\n\n

    Wsp\u00f3lnota flisak\u00f3w, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z g\u00f3rali pieni\u0144skich zamieszkuj\u0105cych pi\u0119\u0107 osad przy trasie sp\u0142ywu Prze\u0142omem Dunajca (Sromowce Ni\u017cne, Sromowce Wy\u017cne, Kro\u015bcienko n\/D, Szczawnica i Czorsztyn), posiada w\u0142asne tradycje, zwyczaje i zasady funkcjonowania. Sezon flisacki trwa od 1 kwietnia do ko\u0144ca pa\u017adziernika, a jego inauguracja jest szczeg\u00f3lnie uroczysta. Na przystani w Sromowcach Wy\u017cnych odbywa si\u0119 msza \u015bwi\u0119ta dla cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty, honorowych cz\u0142onk\u00f3w Stowarzyszenia, by\u0142ych prezes\u00f3w i pocztu sztandarowego. Po mszy \u015bwi\u0119tej duchowny (zwykle biskup) po\u015bwi\u0119ca \u0142odzie, otwieraj\u0105c tym samym sezon.<\/p>\n\n\n\n

    W ramach wsp\u00f3lnoty ustalono sprawiedliwy podzia\u0142 pracy, kt\u00f3ry zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony w statucie Stowarzyszenia, spisanym ju\u017c w latach 30. XX wieku. Flisakami mog\u0105 zosta\u0107 pe\u0142noletni m\u0119\u017cczy\u017ani o r\u00f3\u017cnym wykszta\u0142ceniu zawodowym, kt\u00f3rzy maj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 trosk\u0119 o zachowanie tradycji sp\u0142yw\u00f3w Prze\u0142omem Dunajca oraz dobr\u0105 znajomo\u015b\u0107 rzeki. Do\u015bwiadczenie cz\u0119sto zdobywaj\u0105 od najm\u0142odszych lat, najcz\u0119\u015bciej poprzez przekaz rodzinny, gdzie tradycja przechodzi z ojca na syna. Struktura Stowarzyszenia obejmuje mistrz\u00f3w flisackich, czeladnik\u00f3w (potocznie nazywanych flisakami) oraz pomocnik\u00f3w flisak\u00f3w (uczni\u00f3w). Na tratwie pracuje dw\u00f3ch flisak\u00f3w: przodownik i cokolnik. Obecnie nauka odbywa si\u0119 w trzyletnim systemie, po kt\u00f3rym mo\u017cna zdawa\u0107 egzamin na czeladnika (I stopie\u0144), a po kolejnych trzech latach flisak mo\u017ce przyst\u0105pi\u0107 do egzaminu na mistrza (II stopie\u0144).
    Flisacy s\u0105 zrzeszeni w lokalnych ko\u0142ach, zgodnie z miejscowo\u015bci\u0105, z kt\u00f3rej pochodz\u0105. Chocia\u017c istnieje pi\u0119\u0107 k\u00f3\u0142, ca\u0142a wsp\u00f3lnota tworzy jedno cia\u0142o, wspieraj\u0105c si\u0119 w pracy i dzia\u0142aj\u0105c wsp\u00f3lnie na rzecz ochrony lokalnego dziedzictwa, wyra\u017caj\u0105c to poprzez j\u0119zyk (gwar\u0119) oraz wsp\u00f3lne pielgrzymki. Obecnie, stowarzyszenie liczy oko\u0142o 1 000 cz\u0142onk\u00f3w, z czego po\u0142owa to osoby czynnie p\u0142ywaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

    Str\u00f3j flisaka odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w zachowaniu tradycyjnego charakteru sp\u0142ywu. Najbardziej charakterystycznym elementem stroju s\u0105 niebieskie kamizelki, bogato zdobione, noszone na bia\u0142ych koszulach, z metalow\u0105 spink\u0105 na piersi. Kamizelki s\u0105 wykonane z cienkiego sukna i haftowane, a na ich brzegach widoczne s\u0105 stylizowane barwne hafty w formie kwiat\u00f3w. G\u0142ow\u0119 flisaka ozdabia czarny kapelusz z muszelkami na czerwonej tasiemce. Spodnie flisak\u00f3w, zwane portkami, s\u0105 jasne, wykonane z grubego, bia\u0142ego sukna, ozdobione haftami w ro\u015blinne wzory. Istotne elementy stroju to r\u00f3wnie\u017c sk\u00f3rzany pas i kierpce jako letnie obuwie. Pe\u0142ny str\u00f3j g\u00f3rali Pieni\u0144skich flisak\u00f3w noszony jest zwykle podczas \u015bwi\u0105t, uroczysto\u015bci pa\u0144stwowych, ko\u015bcielnych, regionalnych i rodzinnych.<\/p>\n\n\n\n

    3. Tradycje rze\u017abiarskie o\u015brodka w Kutnie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    Tradycje rze\u017abiarskie w Kutnie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
    \"\"
    Tradycje rze\u017abiarskie w Kutnie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Historia rze\u017aby kutnowskiej rozpoczyna si\u0119 od trzech wybitnych rze\u017abiarzy, kt\u00f3rych nazwiska s\u0105 nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z o\u015brodkiem, tj.: Tadeusz Kacalak, Antoni Kami\u0144ski i Andrzej Wojtczak. W roku 1975 spotkali si\u0119 jako uczestnicy konkursu zorganizowanego przez Muzeum w \u0141\u0119czycy. W\u0142a\u015bnie tam ich talenty zosta\u0142y dostrze\u017cone, a pierwsze sukcesy dodatkowo umocni\u0142y ich pewno\u015b\u0107 siebie i umocni\u0142y w nich pasj\u0119 do tworzenia. Sukcesy odnoszone w kolejnych konkursach, przysporzy\u0142y im rozg\u0142osu, a etnografowie i kolekcjonerzy zacz\u0119li zwraca\u0107 uwag\u0119 na kutnowskich artyst\u00f3w. W rezultacie, gromadzi\u0142y si\u0119 liczne informacje na temat stylu o\u015brodka, co z kolei zainspirowa\u0142o innych do podejmowania pr\u00f3b rze\u017abienia.<\/p>\n\n\n\n

    Obecnie w grupie aktywnych rze\u017abiarzy kutnowskich jest 14 os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ma znacz\u0105cy dorobek artystyczny i nale\u017cy do Stowarzyszenia Tw\u00f3rc\u00f3w Ludowych z Zarz\u0105dem G\u0142\u00f3wnym w Lublinie. Ich prace s\u0105 prezentowane na wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granic\u0105. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciele rze\u017aby kutnowskiej, Antoni Kami\u0144ski, Tadeusz Kacalak i Andrzej Wojtczak, zostali uhonorowani presti\u017cowymi nagrodami, takimi jak Nagroda im. Oskara Kolberga “Za zas\u0142ugi dla kultury ludowej”.<\/p>\n\n\n\n

    Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 rze\u017abiarzy kutnowskich wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 charakterystycznym stylem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 rozpoznawalnym znakiem tego o\u015brodka. Zacz\u0119li oni tworzy\u0107 wielopostaciowe kompozycje z drewna lipowego, niezale\u017cnie od siebie, o rozbudowanej formie pi\u0119trowej lub horyzontalnej, z rytmicznie powtarzaj\u0105cymi si\u0119 elementami. Jak opisa\u0142 to Aleksander Jackowski w ksi\u0105\u017cce “O rze\u017abach i rze\u017abiarzach”, wypracowali sw\u00f3j charakterystyczny spos\u00f3b tworzenia, polegaj\u0105cy na powtarzaniu g\u0142\u00f3wek w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach. <\/em>Prace w tym stylu wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 bogat\u0105 dekoracyjno\u015bci\u0105 i kolorystyk\u0105, przyci\u0105gaj\u0105c wzrok. Rze\u017abiarze kutnowscy podejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c prace figuralne, nawi\u0105zuj\u0105ce do tematyki sakralnej, obrz\u0119dowej i \u015bwieckiej. Tworz\u0105 one postacie i sceny biblijne, nie ograniczaj\u0105c si\u0119 jedynie do znanych motyw\u00f3w ikonograficznych, lecz wzbogacaj\u0105c je o swoje w\u0142asne tre\u015bci dzi\u0119ki wyobra\u017ani i talentowi.<\/p>\n\n\n\n

    W kolekcji rze\u017ab zgromadzonej od 1983 roku w Muzeum Regionalnym w Kutnie, najcz\u0119\u015bciej wybieranymi motywami s\u0105 cztery g\u0142\u00f3wne grupy tematyczne. Pierwsza grupa to motywy sakralne, dominuj\u0105ce w niej rze\u017aby Jezusa, Matki Bo\u017cej, \u015bwi\u0119tych, sceny pasyjne, Piet\u00e0 i szopki bo\u017conarodzeniowe. Przyk\u0142ady to np. rze\u017aba Madonny autorstwa Jerzego \u017bandarowskiego oraz Ucieczka do Egiptu autorstwa Andrzeja Cichonia. Druga grupa tematyczna obejmuje przedstawienia zwi\u0105zane z obrz\u0119dowo\u015bci\u0105, \u017cyciem wiejskim i prac\u0105 rolnicz\u0105. Tw\u00f3rcy ch\u0119tnie podejmuj\u0105 wiejsk\u0105 tematyk\u0119, tworz\u0105c prace ukazuj\u0105ce wesela, kol\u0119dnik\u00f3w, ludowe obrz\u0119dy i zespo\u0142y muzyczne w tradycyjnych \u0142\u0119czyckich strojach. Przyk\u0142adami s\u0105 prace takie jak Wesele Kutnowskie autorstwa J\u00f3zefa Sta\u0144czyka czy Kapela \u0141\u0119czycka autorstwa Antoniego Kami\u0144skiego. Trzecia grupa to postacie diab\u0142a Boruty, kt\u00f3re s\u0105 prezentowane w r\u00f3\u017cnych wcieleniach, na przyk\u0142ad Boruta B\u0142otny autorstwa Andrzeja Cichonia. Czwarta grupa tematyczna dotyczy postaci historycznych z polskiej historii, przedstawiaj\u0105c wa\u017cne postacie z przesz\u0142o\u015bci. Przyk\u0142ady to prace autorstwa Tadeusza Kacalaka, Andrzeja Wojtczaka i Zbigniewa Szczepa\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

    Rze\u017aba kutnowska to nie tylko wielopostaciowe kompozycje, ale tak\u017ce monumentalne prace, takie jak kapela ludowa i zesp\u00f3\u0142 \u015bpiewaczy, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119 odwiedzaj\u0105cych Kutno.<\/p>\n\n\n\n

    4. Hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    Hafciarstwo kurpiowskie\/fot. R.A. Dul<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
    \"\"
    Haft Puszcza Zielona\/fot. K. D\u0105browski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    Hafciarstwo kurpiowskie to wa\u017cny element dziedzictwa niematerialnego regionu Kurpie Puszcza Zielona, praktykowane przez kobiety, kt\u00f3re r\u0119cznie wykonuj\u0105 wzory haftu na r\u00f3\u017cnych elementach stroju, takich jak ko\u0142nierze, mankiety, fartuchy i chusty, korzystaj\u0105c z charakterystycznych kolor\u00f3w i \u015bcieg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Umiej\u0119tno\u015b\u0107 wykonywania haft\u00f3w kurpiowskich w Puszczy Zielonej jest przekazywana z pokolenia g\u0142\u00f3wnie w rodzinach i lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach. Do\u015bwiadczone hafciarki ucz\u0105 m\u0142ode adeptki, przekazuj\u0105c swoje umiej\u0119tno\u015bci podczas spotka\u0144, warsztat\u00f3w i lekcji. Ten \u017cywy proces przekazu mi\u0119dzypokoleniowego cieszy si\u0119 rosn\u0105cym zainteresowaniem w\u015br\u00f3d m\u0142odych mieszka\u0144c\u00f3w regionu.<\/p>\n\n\n\n

    Tradycyjne hafty zwi\u0105zane s\u0105 ze strojem noszonym na wa\u017cne uroczysto\u015bci. Odzie\u017c kurpiowska, zar\u00f3wno m\u0119ska jak i kobieca, wykonana jest z prostych tkanin lnianych i we\u0142nianych, i zdobiona haftami, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od p\u0142ci i element\u00f3w stroju, takich jak koszule, chusty, kaftany.<\/p>\n\n\n\n

    M\u0119ski str\u00f3j od\u015bwi\u0119tny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych element\u00f3w: filcowego kapelusza lub rogatywki, lnianej koszuli, wsuni\u0119tej w lniane lub we\u0142niane spodnie, kaftana, sukmany i but\u00f3w z \u0142yka lub sk\u00f3ry. Ca\u0142y str\u00f3j utrzymany by\u0142 w odcieniach br\u0105zu, a jedynymi zdobieniami by\u0142y drobne hafty na koszuli i stebn\u00f3wki na kaftanie.<\/p>\n\n\n\n

    Kobiecy str\u00f3j by\u0142 bardziej ozdobny. W podstawowej wersji sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z cz\u00f3\u0142ka dla panny m\u0142odej lub chustki dla m\u0119\u017catki, koszuli o kroju przyramkowym lub z karczkiem, gorsetu lub kaftanika, sp\u00f3dnicy, zapaski i sk\u00f3rzanych but\u00f3w. Niepowtarzalne pi\u0119kno tego stroju wynika\u0142o przede wszystkim kolorowych tkanin, z kt\u00f3rych by\u0142 wykonany. Dodatkowo ozdabiano go haftami, pocz\u0105tkowo tylko na koszulach, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce na p\u0142\u00f3ciennych chustkach, zapaskach, stebn\u00f3wkach na kaftanikach oraz koronkami szyde\u0142kowymi na brzegach koszul i jako wstawki do fartucha.<\/p>\n\n\n\n

    Na \u015bwi\u0105tecznych koszulach m\u0119skich przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 haftem ozdabiano tylko jedn\u0105, kr\u00f3tsz\u0105 stron\u0119 ko\u0142nierzyka, a wzory nazywano kulasami. Najstarsze hafty by\u0142y pierwotnie czerwone, ale p\u00f3\u017aniej modne sta\u0142y si\u0119 tak\u017ce bia\u0142e i niebieskie. Haft na koszulach kobiecych by\u0142 nieco bardziej rozbudowany, ale nadal skromny i delikatny. Umieszczano go wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w ko\u0142nierzyka i mankiet\u00f3w, oraz na przyramkach, a czasami tak\u017ce wzd\u0142u\u017c rozci\u0119cia na przodach. Najcz\u0119\u015bciej spotykane motywy na koszulach kobiecych to gwiazdki, \u0142apki, szczyty, panienki.<\/p>\n\n\n\n

    Innym tradycyjnym sposobem ozdabiania m\u0119skich i kobiecych kaftan\u00f3w jest haftowanie stebn\u00f3wk\u0105 na ich przodach. Zwykle stosuje si\u0119 kontrastuj\u0105cy kolor wzgl\u0119dem tkaniny kaftana. Ten rodzaj zdobienia by\u0142 szczeg\u00f3lnie popularny po 1900 roku, gdy na tych terenach rozpowszechni\u0142a si\u0119 maszyna do szycia, zast\u0119puj\u0105c r\u0119czne haftowanie stebn\u00f3wk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Relatywnie niedawno na Kurpiach pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kolorowy haft p\u0142aski. W okresie mi\u0119dzywojennym m\u0142ode dziewcz\u0119ta zacz\u0119\u0142y zdobi\u0107 nim p\u0142\u00f3cienne zapaski, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce koszule o kroju z karczkiem. Po II wojnie \u015bwiatowej starsze kobiety zaakceptowa\u0142y ten trend i zacz\u0119\u0142y ozdabia\u0107 kolorowymi haftami tak\u017ce chusty na g\u0142ow\u0119, zw\u0142aszcza w okolicach Myszy\u0144ca. Wszystkie te hafty s\u0105 wielobarwne, a motywy o naturalistycznym charakterze s\u0105 wyszywane na bia\u0142ym bawe\u0142nianym p\u0142\u00f3tnie za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych \u015bcieg\u00f3w, takich jak sznureczek, p\u0142aski at\u0142asek i czasem tylko cieniowany at\u0142asek.<\/p>\n\n\n\n

    Na zapaskach haftuje si\u0119 zawsze w uk\u0142adzie pasowym, jako uzupe\u0142nienie haftowanych wstawek z p\u0142\u00f3tna i koronek. Hafty p\u0142askie na koszulach umieszcza si\u0119 na karczku (symetrycznie po obu stronach rozci\u0119cia) oraz na dolnej cz\u0119\u015bci r\u0119kaw\u00f3w pozbawionych mankiet\u00f3w. Natomiast na chustkach, motywy zwykle maj\u0105 form\u0119 ma\u0142ych kwiatowych bukiecik\u00f3w, cz\u0119sto r\u00f3\u017cowych, tak rozmieszczonych, \u017ce po z\u0142o\u017ceniu chustki w tzw. r\u00f3\u017cki zdaje si\u0119, \u017ce hafty pokrywaj\u0105 ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 chustki. Zwyczajowo, chustki noszone przez m\u0142ode kobiety ozdabia si\u0119 r\u00f3\u017cowymi kwiatami, a u\u017cywane przez starsze kobiety maj\u0105 liliowe lub fioletowe hafty.<\/p>\n\n\n\n

    Sztuka haftowania na p\u0142\u00f3tnie nigdy nie zanik\u0142a na Kurpiach, wiele starszych i m\u0142odych kobiet z regionu aktywnie uczestniczy w warsztatach hafciarskich i kontynuuje umiej\u0119tno\u015bci przekazane z domu rodzinnego.Hafciarki kurpiowskie z Puszczy Zielonej od wielu lat czynnie uczestnicz\u0105 w warsztatach i lekcjach dla szk\u00f3\u0142, na kt\u00f3rych ucz\u0105 m\u0142odych sztuki haftowania.<\/p>\n\n\n\n

    Podstawowe wzory haftu kurpiowskiego w Puszczy Zielonej to: stebn\u00f3wka, \u0142a\u0144cuszek, \u0142apki, kulasiki i gwiazdki, scyciki, ptaszki, \u015bcieg kurpiowski, panienki.<\/p>\n\n\n\n

    5. Garncarstwo w Medyni G\u0142ogowskiej, Medyni \u0141a\u0144cuckiej, Pogwizdowie i Zalesiu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    Garncarz Stefan G\u0142owiak ze swoj\u0105 \u017con\u0105 Helen\u0105 przed pracowni\u0105, 1975 r.\/fot. Wrzes\u0142aw \u017burawski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
    \"\"
    Toczenie fili\u017canek na kole\/fot. Pracownia artystyczna Dotyk Ziemi<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Od po\u0142owy XIX wieku, miasta Medynia G\u0142ogowska, Medyni \u0141a\u0144cucka, Pogwizd\u00f3w i Zalesie by\u0142y znane z garncarstwa. Pomimo zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w, przemian politycznych i rosn\u0105cych potrzeb spo\u0142ecznych, rzemios\u0142o garncarskie na tym obszarze przetrwa\u0142o i nadal jest praktykowane przez kolejne pokolenia mieszka\u0144c\u00f3w. Chocia\u017c warunki pracy garncarzy ulegaj\u0105 zmianie, w pracowniach stosuje si\u0119 nowoczesne technologie, takie jak piece elektryczne, walcarki i walce, to jednak tradycyjne, najstarsze znane techniki nadal s\u0105 kontynuowane (np. zdobienie naczy\u0144 i wypa\u0142 w tradycyjnych piecach). Rodziny garncarskie naturalnie przekazuj\u0105 umiej\u0119tno\u015bci rzemie\u015blnicze z pokolenia na pokolenie. M\u0142odzi ludzie, pracuj\u0105c razem z rodzicami i dziadkami, zdobywaj\u0105c do\u015bwiadczenie w przygotowywaniu gliny, toczeniu naczy\u0144, suszeniu i zdobieniu ich. Poprzez uczestnictwo w trudnym procesie wypalania ceramiki w tradycyjnych piecach, poznaj\u0105 r\u00f3\u017cne etapy tego procesu.<\/p>\n\n\n\n

    W przesz\u0142o\u015bci rejon ten by\u0142 uznawany za najwi\u0119ksze zag\u0142\u0119bie garncarskie w Polsce. Najbardziej intensywny okres rozwoju przypada\u0142 na II po\u0142ow\u0119 XIX wieku, czyli na pocz\u0105tek uformowania si\u0119 o\u015brodka, a nast\u0119pnie na lata 60. i 70. XX wieku. Produkcja ceramiki obejmowa\u0142a pocz\u0105tkowo g\u0142\u00f3wnie naczynia u\u017cytkowe, a p\u00f3\u017aniej skoncentrowano si\u0119 na ceramice dekoracyjnej.<\/p>\n\n\n\n

    Surowcem do produkcji jest dost\u0119pna lokalnie glina, a techniki wypalania r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju ceramiki. Wzory zdobnicze wykonywane s\u0105 tradycyjnymi metodami, takimi jak rysowanie kamieniem lub naklejanie element\u00f3w ro\u015blinnych z gliny. Obecnie w o\u015brodku garncarskim wytwarzane s\u0105 r\u00f3\u017cnorodne rodzaje ceramiki, w tym naczynia u\u017cytkowe, dekoracyjne, rze\u017aby, mozaiki, zabawki i ceramika okoliczno\u015bciowa.<\/p>\n\n\n\n

    Dzi\u015b w o\u015brodku garncarskim dzia\u0142a 20 rzemie\u015blnik\u00f3w, kt\u00f3rzy aktywnie pracuj\u0105 w produkcji ceramiki. Istnieje r\u00f3wnie\u017c 7 wielopokoleniowych pracowni rodzinnych, kt\u00f3re stale korzystaj\u0105 z umiej\u0119tno\u015bci toczenia na kole garncarskim. Wytw\u00f3rcy sprzedaj\u0105 swoje wyroby w sklepach z pami\u0105tkami oraz na targach i jarmarkach. Ze wzgl\u0119du na ich umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 rzemie\u015blnicz\u0105, wielu garncarzy z regionu znajduje zatrudnienie w instytucjach kultury, takich jak skanseny, muzea i domy kultury, gdzie prowadz\u0105 warsztaty dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy oraz prezentuj\u0105 pokazy toczenia naczy\u0144 i wypa\u0142u w piecu w okresie sezonu turystycznego.<\/p>\n\n\n\n

    6. Barabanienie wielkanocne w I\u0142\u017cy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    Barabanienie w I\u0142\u017cy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
    \"\"
    Barabanienie w I\u0142\u017cy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Barabanienie reprezentuje unikaln\u0105 wielkanocn\u0105 tradycj\u0119, charakterystyczn\u0105 dla I\u0142\u017cy. Nazwa tego zwyczaju pochodzi od instrumentu muzycznego, znanego jako baraban, kt\u00f3ry by\u0142 u\u017cywany przez oddzia\u0142y wojsk Rzeczypospolitej. Baraban to rodzaj kot\u0142a przypominaj\u0105cego b\u0119ben, a samo s\u0142owo “baraban” wywodzi si\u0119 z tureckiego “daraban”, co oznacza\u0142o b\u0119ben u\u017cywany przez pu\u0142ki janczarskie.<\/p>\n\n\n\n

    Barabanienie na tym instrumencie polega na wybijaniu okre\u015blonego rytmu. Jest to tak\u017ce og\u00f3lna nazwa dla ca\u0142ej ceremonii i obrz\u0119du. Dla barabaniarzy, ich rodzin oraz mieszka\u0144c\u00f3w I\u0142\u017cy, granie ma ogromne znaczenie. Jest to stara tradycja i\u0142\u017cecka, kt\u00f3ra stanowi istotny element to\u017csamo\u015bci lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Zwi\u0105zane jest zar\u00f3wno z religi\u0105 katolick\u0105, jak i z histori\u0105 miasta. Obecnie barabanienie prezentuje si\u0119 podobnie jak kilkadziesi\u0105t lat temu. Grupa sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z o\u015bmiu m\u0119\u017cczyzn, w tym solisty i siedmiu barabaniarzy, gromadzi si\u0119 w nocy z Wielkiej Soboty na Wielk\u0105 Niedziel\u0119. O p\u00f3\u0142nocy wyruszaj\u0105 w tradycyjny poch\u00f3d przez miasto, maj\u0105c przy sobie historyczny b\u0119ben. Zatrzymuj\u0105 si\u0119 na ustalonych przystankach, gdzie wykonuj\u0105 rytmiczne serie uderze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

    Barabanienie jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cywej kultury i\u0142\u017ceckiej i przyczynia si\u0119 do integralno\u015bci spo\u0142ecznej. I\u0142\u017canie dumnie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce do ich miasta co roku przybywaj\u0105 ludzie, aby uczestniczy\u0107 w barabanieniu, aby osobi\u015bcie zobaczy\u0107 i us\u0142ysze\u0107 charakterystyczne bicie i\u0142\u017ceckiego b\u0119bna. Coroczny zwyczaj jest powodem do dumy dla lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Nowy wpis do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej na rynku Miejskim w G\u00f3rze Kalwarii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Tradycja misteri\u00f3w w G\u00f3rze Kalwarii si\u0119ga XVII wieku, kiedy to miasto by\u0142o najwa\u017cniejszym sanktuarium pasyjnym na terenie Mazowsza. W okresie wojen i zarazy, nast\u0119powa\u0142 rozw\u00f3j duchowo\u015bci pasyjnej, a widowiska pasyjne czerpa\u0142y z tradycji \u015bredniowiecznych. W ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu lat, sta\u0142y si\u0119 wa\u017cnym elementem lokalnej to\u017csamo\u015bci, przyci\u0105gaj\u0105c liczne grono uczestnik\u00f3w z ca\u0142ej Polski.<\/p>\n\n\n\n

    G\u00f3ra Kalwaria, zwana w\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c Now\u0105 Jerozolim\u0105, cieszy\u0142a si\u0119 s\u0142aw\u0105 religijnej stolicy Mazowsza a\u017c do rozbior\u00f3w. Miasto zosta\u0142o zaprojektowane na planie krzy\u017ca, a uk\u0142ad ulic mia\u0142 na\u015bladowa\u0107 rzeczywist\u0105 Jerozolim\u0119.<\/p>\n\n\n\n

    Przez dziesi\u0119ciolecia t\u0142umy rozmodlonych pielgrzym\u00f3w zje\u017cd\u017ca\u0142y do kalwaryjskich kapliczek. Od samego pocz\u0105tku istnienia miasta wszyscy mieszka\u0144cy byli zobowi\u0105zani do czynnego udzia\u0142u w misteriach, Drogi Krzy\u017cowej, adoracji i tworzenia bractw religijnych. Ta to\u017csamo\u015b\u0107 miasta uleg\u0142a w du\u017cej mierze zatarciu w czasie rozbior\u00f3w na skutek zarz\u0105dze\u0144 zaborc\u00f3w. W\u00f3wczas w\u0142adze okupacyjne podejmowa\u0142y wszelkie dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu wykorzenienie duchowego charakteru miasta. Zlikwidowano zakony dzia\u0142aj\u0105ce w mie\u015bcie, rozwi\u0105zano bractwa i zniszczono kapliczki. Aby nazwa miejscowo\u015bci nie kojarzy\u0142a si\u0119 z Jerozolim\u0105, powr\u00f3cono do poprzedniej nazwy – G\u00f3ra.<\/p>\n\n\n\n

    Dzi\u015b niewiele pozosta\u0142o z pasyjnych stacji. Z ponad stu kapliczek, kt\u00f3re istnia\u0142y, ocala\u0142o jedynie kilka uszkodzonych rze\u017ab i fundament\u00f3w budowli. Tradycja organizowania Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej zosta\u0142a wznowiona po ponad dwustu latach przerwy. Jest to swoiste nawi\u0105zanie do dawnych misteri\u00f3w pasyjnych, kt\u00f3re odgrywano przed rozbiorami i nadal stanowi najwi\u0119ksze misterium pasyjne na Mazowszu. W 2023 roku, widowisko by\u0142o odgrywane po raz 10., co wskazuje na spo\u0142eczn\u0105 potrzeb\u0119 kontynuacji przedsi\u0119wzi\u0119cia. Liczba uczestnik\u00f3w w wznowionych edycjach, ka\u017cdorazowo si\u0119ga\u0142a kilku tysi\u0119cy. Misterium i jego przygotowanie tworzy przestrze\u0144 do aktywizacji lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. W wydarzeniu udzia\u0142 bierze ponad 100-osobowa grupa wolontariuszy.<\/p>\n\n\n\n

    Przy tworzeniu dzisiejszego Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3cono na wierno\u015b\u0107 historyczn\u0105. W tym celu przeprowadzono dog\u0142\u0119bne badania dotycz\u0105ce historycznego kontekstu tradycji oraz samego przebiegu Misterium w Nowej Jerozolimie. R\u00f3wnie\u017c dokonano studi\u00f3w nad tradycyjnymi kostiumami u\u017cywanymi w dawnych pasyjnych przedstawieniach, a tak\u017ce zg\u0142\u0119biono pie\u015bni tradycyjne zwi\u0105zane z tymi wydarzeniami.<\/p>\n\n\n\n

    W ramach dzisiejszego Misterium uwzgl\u0119dniono scen\u0119, kt\u00f3ra \u015bci\u015ble wi\u0105\u017ce si\u0119 z histori\u0105 tamtych wystawie\u0144. Przedstawienie zawiera odczytanie tzw. “Dekretu Pi\u0142ata” z 1761 roku \u2013 dokumentu, w kt\u00f3rym skazano Jezusa i kt\u00f3ry zosta\u0142 zapisany w aktach miejskich. Ta autentyczna scena stanowi integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

    Wydarzenie, w tym stroje, dekoracje i rekwizyty jest wykonane przez cz\u0142onk\u00f3w Bractwa Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej, kt\u00f3re powsta\u0142o w celu piel\u0119gnowania duchowo\u015bci pasyjnej. Inspiracj\u0105 do za\u0142o\u017cenia Bractwa by\u0142a idea Nowej Jerozolimy, zapocz\u0105tkowana przez biskupa Stefana Wierzbowskiego w 1670 roku w formie miasta-kalwarii, kt\u00f3re zosta\u0142o zniszczone i zapomniane z powodu niekorzystnych wydarze\u0144 historycznych. Bractwo dzia\u0142a w G\u00f3rze Kalwarii przy sanktuarium \u015bw. Stanis\u0142awa Papczy\u0144skiego na Mariankach.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nowe tradycje, umiej\u0119tno\u015bci i praktyki decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego trafi\u0142y na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego […]<\/p>","protected":false},"author":7,"featured_media":12434,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"\n

    Nowe tradycje, umiej\u0119tno\u015bci i praktyki decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego trafi\u0142y na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Na list\u0119 trafi\u0142o sze\u015b\u0107 nowych element\u00f3w niematerialnego dziedzictwa kulturowego z wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego, ma\u0142opolskiego, mazowieckiego, \u015bl\u0105skiego i podkarpackiego, a do rejestru jedna praktyka z terenu Mazowsza. \u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie s\u0105 jednym z najistotniejszych element\u00f3w dziedzictwa kulturowego ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. \u017bywe dziedzictwo, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 specyfik\u0119, potrzebuje specjalnej ochrony. Dlatego w pa\u017adzierniku 2003 roku, podczas 32. sesji Konferencji Generalnej UNESCO zosta\u0142 przyj\u0119ty dokument definiuj\u0105cy niematerialne dziedzictwo kulturowe.<\/p>\n\n\n\n

    W rozumieniu Konwencji UNESCO dziedzictwo niematerialne obejmuje: tradycje i przekazy ustne, w tym j\u0119zyk, jako no\u015bnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sztuki widowiskowe, wiedz\u0119 i praktyki dotycz\u0105ce przyrody i wszech\u015bwiata, wiedza i umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zane z rzemios\u0142em tradycyjnym oraz zwyczaje, rytua\u0142y i obrz\u0119dy \u015bwi\u0105teczne, kt\u00f3re wsp\u00f3lnoty, grupy, a w niekt\u00f3rych przypadkach, jednostki, uznaj\u0105 za cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnego dziedzictwa kulturowego i przekazuj\u0105 je z pokolenia na pokolenie.<\/p>\n\n\n\n

    W chwili ratyfikacji Konwencji, Polska jako Pa\u0144stwo-Strona przyj\u0119\u0142a na siebie obowi\u0105zek inwentaryzacji przejaw\u00f3w dziedzictwa niematerialnego znajduj\u0105cych si\u0119 na jej terytorium, zgodnie z zaleceniami i standardami Konwencji. W tym celu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego we wsp\u00f3\u0142pracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa prowadzi dwie listy informacyjne, od 2013 roku Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a od 2018 roku Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Mamy ju\u017c 79 wpis\u00f3w na<\/strong> Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a> dokumentuje, \u017cywe niematerialne dziedzictwa naszego kraju, zg\u0142aszane przez wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3re je piel\u0119gnuj\u0105. Wszystkie \u015brodowiska zwi\u0105zane z praktykowaniem tradycji, zwyczaj\u00f3w, wykonywaniem tradycyjnego rzemios\u0142a i r\u0119kodzie\u0142a, przechowuj\u0105ce wiedz\u0119 tradycyjn\u0105 i wierzenia, kultywuj\u0105ce pami\u0119\u0107 historyczn\u0105, zajmuj\u0105ce si\u0119 tradycjami muzycznymi, widowiskowymi, j\u0119zykowymi i innymi przejawami dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka mog\u0105 zg\u0142asza\u0107 te zjawiska do wpisu na Krajowa list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

    W dniu 28 czerwca 2023 roku, decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego<\/strong>, na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego trafi\u0142o 6 nowych element\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

    1. Tradycja wykonywania, ubierania i noszenia \u017cywieckiego stroju mieszcza\u0144skiego<\/strong><\/li>
    2. Tradycje flisackie na Dunajcu w Pieninach<\/strong><\/li>
    3. Tradycje rze\u017abiarskie o\u015brodka w Kutnie<\/strong><\/li>
    4. Hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej<\/strong><\/li>
    5. Garncarstwo w Medyni G\u0142ogowskiej, Medyni \u0141a\u0144cuckiej, Pogwizdowie i Zalesiu<\/strong><\/li>
    6. Barabanienie wielkanocne w I\u0142\u017cy<\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Nowy wpis do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego stanowi form\u0119 upowszechniania wiedzy o programach, projektach i dzia\u0142aniach prowadzonych na terenie Polski, maj\u0105cych na celu ochron\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Od 2018 roku w rejestrze znalaz\u0142o si\u0119 ju\u017c 10 wpis\u00f3w. Decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego, 28 lipca 2023 roku do Krajowego rejestru dobrych praktyk trafi\u0142, jako dziesi\u0105ty wpis, nowy element praktykowany w okresie Wielkiego Postu w jednej z podwarszawskich miejscowo\u015bci. Jest to Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej na rynku Miejskim w G\u00f3rze Kalwarii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Jubileusze zwi\u0105zane z niematerialnym dziedzictwem kulturowym<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      W 2023 roku mija 20 lat od powstania Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. To r\u00f3wnie\u017c rok jubileuszu 10-lecia Krajowej listy niematerialnego dziedzictw kulturowego<\/a>, dlatego Narodowy Instytut Dziedzictwa postanowi\u0142 \u015bwi\u0119towa\u0107 obie rocznice poprzez obchody w 6 miastach Polski. W ramach upowszechniania wiedzy na temat niematerialnego dziedzictwa kulturowego przygotowano specjaln\u0105 wystaw\u0119 plenerow\u0105 \u201eTradycje od pokole\u0144. Niematerialne dziedzictwo kulturowe w Polsce\u201d<\/strong>, kt\u00f3rej towarzysz\u0105 konferencje tematyczne oraz prezentacja wybranych element\u00f3w dziedzictwa niematerialnego i ich depozytariuszy.<\/p>\n\n\n\n

      Wystawa by\u0142a ju\u017c prezentowana w Poznaniu, Sandomierzu, i \u0141odzi, a od 22 lipca do 10 sierpnia b\u0119dzie prezentowana w Katowicach. Od 15 sierpnia wystaw\u0119 b\u0119dzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 na Zamku w Niemodlinie, a od po\u0142owy wrze\u015bnia w Ostro\u0142\u0119ce. Wi\u0119cej informacji o wystawie >tutaj<\/a><.<\/p>\n\n\n\n

      Opis nowych element\u00f3w wpisanych na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      1. Tradycja wykonywania, ubierania i noszenia \u017cywieckiego stroju mieszcza\u0144skiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"\"
      \u017bywiecki str\u00f3j mieszcza\u0144ski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \"\"
      \u017bywiecki str\u00f3j mieszcza\u0144ski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

      Str\u00f3j \u017cywiecki nie jest strojem g\u00f3ralskim ani regionalnym, gdy\u017c nosz\u0105 go wy\u0142\u0105cznie mieszczanie. Proces kszta\u0142towania si\u0119 ubioru \u017cywieckiego trwa\u0142, co najmniej trzy stulecia. Zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pod koniec XIX wieku i w takiej formie znamy go obecnie. Paradny str\u00f3j \u017cywczanki \u00a0sk\u0142ada si\u0119 z: czepca niewie\u015bciego zdobionego haftem z\u0142otym i koronkami, sp\u00f3dnicy z kosztownej tkaniny z galonkiem (rodzaj z\u0142otej ta\u015bmy), haftowanego gorsetu lub kamizelki, p\u0142\u00f3ciennego fartucha, ra\u0144tucha zwanego \u0142oktusz\u0105 (rodzaj szala) oraz chusty zdobionej haftem. Wygl\u0105d tego stroju wykazywa\u0142 podobie\u0144stwo do wielu stroj\u00f3w mieszcza\u0144skich noszonych w Ma\u0142opolsce i na \u015al\u0105sku.<\/p>\n\n\n\n

      Prze\u0142omowym momentem w historii kobiecego stroju by\u0142o wprowadzenie bia\u0142ego tiulu w po\u0142owie XIX wieku, na kt\u00f3rym zdolne mieszczki umiej\u0119tnie haftowa\u0142y. Najcenniejszym elementem tego stroju sta\u0142y si\u0119 hafty o motywach ro\u015blinnych, kt\u00f3re zdobi\u0105 tiulowe krezki, chusty, krzy\u017c\u00f3wki, \u0142oktusze, fartuchy i chusteczki. W nowej, bogatszej formie str\u00f3j \u017cywiecki przetrwa\u0142 niezmieniony, opieraj\u0105c si\u0119 wp\u0142ywom mody europejskiej, a\u017c do pocz\u0105tk\u00f3w ubieg\u0142ego stulecia, stanowi\u0105c nie tylko relikt staropolskiej elegancji, ale tak\u017ce symbol lokalnego patriotyzmu.<\/p>\n\n\n\n

      \u017bywieckie tiule imponuj\u0105 swoim precyzyjnym wykonaniem oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 haft\u00f3w, kt\u00f3re przybieraj\u0105 form\u0119 szlak\u00f3w, motyw\u00f3w, koszy i rzucanek. Najcenniejsze hafty nazywane \"angielsk\u0105 mgie\u0142k\u0105\" \u2013 powstaj\u0105 na delikatnym bawe\u0142nianym tiulu o bardzo drobnych oczkach, wymagaj\u0105 najwi\u0119kszej precyzji, najlepiej oddaj\u0105c mistrzostwo i talent hafciarski.<\/p>\n\n\n\n

      \u017bywiecki str\u00f3j od\u015bwi\u0119tny, noszony przez mieszczki, ma r\u00f3\u017cne warianty zale\u017cne od wieku i stanu cywilnego. M\u0119\u017catka, zw\u0142aszcza w dojrza\u0142ym wieku, nosi adamaszkow\u0105 lub at\u0142asow\u0105 sp\u00f3dnic\u0119 marszczon\u0105 oraz kamizelk\u0119 wraz z pelerynk\u0105 o d\u0142ugich r\u0119kawach wyko\u0144czonych koronk\u0105. Symbolem zamo\u017cno\u015bci s\u0105 czepce ozdobione z\u0142otem i koronkami. M\u0142odsze m\u0119\u017catki nosz\u0105 r\u00f3wnie\u017c aksamitny gorset, a panny ubieraj\u0105 delikatne tiulowe stroje haftowane motywami kwiatowymi. Istniej\u0105 tak\u017ce stroje typu \"pora\", czyli inna odmiana kobiecego stroju, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z drukowanej p\u0142\u00f3ciennej sp\u00f3dnicy i fartucha noszonego razem oraz jakli z d\u0142ugim r\u0119kawem.<\/p>\n\n\n\n

      Kobiecy str\u00f3j obywatelski to ubi\u00f3r od\u015bwi\u0119tny. Nie nale\u017cy do praktycznych i wygodnych - mo\u017ce wa\u017cy\u0107 nawet 12 kilogram\u00f3w. Ubieranie go to prawdziwa sztuka, wymagaj\u0105ca przygotowania i precyzji. Mieszczki poruszaj\u0105 si\u0119 w tych strojach z godno\u015bci\u0105 i powag\u0105, utrzymuj\u0105c g\u0142ow\u0119 wysoko.<\/p>\n\n\n\n

      Str\u00f3j mieszczanina \u017cywieckiego w por\u00f3wnaniu ze strojem kobiety wygl\u0105da skromnie. Sk\u0142ada si\u0119 z aksamitnego \u017cupana, czarnych spodni i sukiennego p\u0142aszcza z dekoracyjnymi p\u0119tlicami. Na g\u0142owie nosi czapk\u0119 czamark\u0119. Ozdob\u0105 stroju jest jedwabny pas wzorowany na pasach s\u0142uckich. Dope\u0142nieniem ca\u0142o\u015bci jest skromna bi\u017cuteria wzorowana na klejnotach szlacheckich, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z ozdobnego guza spinaj\u0105cego \u017cupan (przed\u0142u\u017cana kamizelka) pod szyj\u0105 oraz sygnetu. Wa\u017cnym elementem, nie tylko dekoracyjnym, ale tak\u017ce o charakterze patriotycznym, jest plakietka z wizerunkiem or\u0142a bia\u0142ego. Kolor \u017cupana nie by\u0142 przypadkowy, odzwierciedla\u0142 on niegdy\u015b zaw\u00f3d danego mieszczanina. Rze\u017anicy, masarze i w\u0119dliniarze u\u017cywali czerwieni i jej odcieni, szewcy mieli zarezerwowany niebieski, a krawcy identyfikowali si\u0119 z zielonym.<\/p>\n\n\n\n

      Stroje kobiecy i m\u0119ski od zawsze stanowi\u0142y par\u0119. Podczas \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych, patriotycznych czy uroczysto\u015bci cechowych dumni mieszczanie niezmiennie prezentuj\u0105 sw\u00f3j ubi\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n

      2. Tradycje flisackie na Dunajcu w Pieninach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"\"
      Tradycje flisackie na Dunajcu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \"\"
      Tradycje flisackie na Dunajcu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

      \u00a0<\/strong>\u201eGdzie Trzech Koron szczyt si\u0119ga niebios chmur,
      Ju\u017c od wiek\u00f3w lud flisak\u00f3w strze\u017ce polskich g\u00f3r\u201d - Fragment Hymnu Flisak\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

      Pocz\u0105tki flisactwa si\u0119gaj\u0105 XVI wieku, a jego rozkwit przypad\u0142 na XVIII i XIX wiek. Pieni\u0144scy G\u00f3rale opracowali efektywny system pozyskiwania drewna, transportuj\u0105c je do sk\u0142adu tzw. bindugi po\u0142o\u017conej nad brzegiem Dunajca. Opr\u00f3cz drewna, na tratwach przewo\u017cono tak\u017ce w\u0119giel drzewny, smo\u0142\u0119, suszone owoce z okolic \u0141\u0105cka i Nowego S\u0105cza oraz zbo\u017ce. Niekt\u00f3re transporty dociera\u0142y a\u017c do Gda\u0144ska. Inne do Tarnowa i Uj\u015bcia Jezuickiego, gdzie Dunajec wpada do Wis\u0142y. Tam \u0142adunek by\u0142 przejmowany przez kolejnych przewo\u017anik\u00f3w lub kupc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      Wraz z up\u0142ywem czasu, transport drewna i innych surowc\u00f3w zosta\u0142 zast\u0105piony przez \u015brodki transportu drogowego. Ostatnie tratwy z drewnem mo\u017cna by\u0142o jeszcze spotka\u0107 w latach 70. XX wieku. Mimo to, flisactwo w Pieninach nadal jest praktykowane dzi\u0119ki kontynuacji tradycji w postaci krajoznawczych sp\u0142yw\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 prowadzone przez cz\u0142onk\u00f3w tej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

      Historia sp\u0142yw\u00f3w krajobrazowych na \u0142odziach flisackich przez Prze\u0142om Dunajca si\u0119ga oko\u0142o 200 lat temu. Ju\u017c w 1815 roku w\u0119gierscy hrabiowie z zamku w Niedzicy oraz ich go\u015bcie korzystali z tego sposobu podr\u00f3\u017cowania. Pasa\u017cerowie wyp\u0142ywali na drewnianych \u0142odziach z miejscowymi flisakami. Ta atrakcja w\u015br\u00f3d wysokich wapiennych ska\u0142 i wartkich w\u00f3d Dunajca szybko sta\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 atrakcj\u0105. Pierwsze wycieczki odbywa\u0142y si\u0119 na po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 cz\u00f3\u0142nach zwanych \"dw\u00f3jkami\".<\/p>\n\n\n\n

      W po\u0142owie XIX wieku J\u00f3zef Szalay, w\u0142a\u015bciciel i promotor Szczawnicy, wykorzysta\u0142 sp\u0142yw przez Prze\u0142om Dunajca jako dodatkow\u0105 atrakcj\u0119 turystyczn\u0105 w Pieninach. Ju\u017c od 1842 roku p\u0142ywa\u0142 on z miejscowymi flisakami, a w tych spontanicznych wyprawach bra\u0142o udzia\u0142 kilkana\u015bcie lub kilkadziesi\u0105t os\u00f3b. Podczas podr\u00f3\u017cy \u015bpiewano pie\u015bni patriotyczne, cz\u0119sto przy akompaniamencie kapeli. W XIX wieku, gdy ziemie polskie by\u0142y pod zaborami, taka manifestacja patriotyzmu mia\u0142a du\u017ce znaczenie spo\u0142eczne. Uroczysty charakter tych wydarze\u0144 podkre\u015bla\u0142y tak\u017ce wystrza\u0142y z mo\u017adzierzy na pocz\u0105tku i ko\u0144cu sp\u0142ywu. Nietypow\u0105 rozrywk\u0105 dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych by\u0142y tzw. \"\u017cywe obrazy\", kt\u00f3re by\u0142y przedstawiane na Polance lub w jej okolicy, a czasami mo\u017cna je by\u0142o zobaczy\u0107 tak\u017ce na innych odcinkach sp\u0142ywu. By\u0142y to rodzaj pantomimy, w kt\u00f3rej dziewcz\u0119ta wystawia\u0142y widowisko dla turyst\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z flisakami, przebrane i ukierunkowane na mitologi\u0119 greck\u0105, lokalne legendy lub sceny biblijne.<\/p>\n\n\n\n

      Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, aby upami\u0119tni\u0107 tamte czasy, potomkowie pierwszych flisak\u00f3w organizuj\u0105 nocne sp\u0142ywy szalayowskie. Ta podr\u00f3\u017c \u0142odzi\u0105 wieczorem dostarcza pasa\u017cerom wielu emocji, a tak\u017ce ma bogat\u0105 opraw\u0119 artystyczn\u0105. Podczas sp\u0142ywu u\u017cywa si\u0119 pochodni, a uczestnicy ubrani s\u0105 w stroje z XIX wieku. Ta rzeczna wycieczka przez Pieniny odtwarza lokaln\u0105 histori\u0119 przekazywan\u0105 z pokolenia na pokolenie i jest sposobem na zachowanie dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

      Niezwyk\u0142a popularno\u015b\u0107 jak\u0105 zdoby\u0142 w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w sp\u0142yw Dunajcem spowodowa\u0142a, \u017ce z pocz\u0105tkiem XX w. zacz\u0119to my\u015ble\u0107 o uregulowaniu jego organizacji. W 1934 roku, powo\u0142ano Polskie Stowarzyszenie Flisak\u00f3w Pieni\u0144skich na rzece Dunajec. Stabilna sytuacja uleg\u0142a zmianie wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej. W 1946 roku wznowiono dzia\u0142alno\u015b\u0107 kompletuj\u0105c kadr\u0119 flisak\u00f3w, w nowej rzeczywisto\u015bci. Od lat 50. a\u017c do 1991 roku organizacja sp\u0142ywu spocz\u0119\u0142a na barkach kolejnych organizacji pa\u0144stwowych. By\u0142y to sztuczne twory w stosunku do Stowarzyszenia, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142o jako podwykonawca i nieprzerwanie realizowa\u0142o sp\u0142yw zgodnie z tradycj\u0105. W 1991 roku Stowarzyszenie po raz kolejny samodzielnie zacz\u0119\u0142o prowadzi\u0107 krajoznawcze sp\u0142ywy na Dunajcu.<\/p>\n\n\n\n

      Wsp\u00f3lnota flisak\u00f3w, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z g\u00f3rali pieni\u0144skich zamieszkuj\u0105cych pi\u0119\u0107 osad przy trasie sp\u0142ywu Prze\u0142omem Dunajca (Sromowce Ni\u017cne, Sromowce Wy\u017cne, Kro\u015bcienko n\/D, Szczawnica i Czorsztyn), posiada w\u0142asne tradycje, zwyczaje i zasady funkcjonowania. Sezon flisacki trwa od 1 kwietnia do ko\u0144ca pa\u017adziernika, a jego inauguracja jest szczeg\u00f3lnie uroczysta. Na przystani w Sromowcach Wy\u017cnych odbywa si\u0119 msza \u015bwi\u0119ta dla cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty, honorowych cz\u0142onk\u00f3w Stowarzyszenia, by\u0142ych prezes\u00f3w i pocztu sztandarowego. Po mszy \u015bwi\u0119tej duchowny (zwykle biskup) po\u015bwi\u0119ca \u0142odzie, otwieraj\u0105c tym samym sezon.<\/p>\n\n\n\n

      W ramach wsp\u00f3lnoty ustalono sprawiedliwy podzia\u0142 pracy, kt\u00f3ry zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony w statucie Stowarzyszenia, spisanym ju\u017c w latach 30. XX wieku. Flisakami mog\u0105 zosta\u0107 pe\u0142noletni m\u0119\u017cczy\u017ani o r\u00f3\u017cnym wykszta\u0142ceniu zawodowym, kt\u00f3rzy maj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 trosk\u0119 o zachowanie tradycji sp\u0142yw\u00f3w Prze\u0142omem Dunajca oraz dobr\u0105 znajomo\u015b\u0107 rzeki. Do\u015bwiadczenie cz\u0119sto zdobywaj\u0105 od najm\u0142odszych lat, najcz\u0119\u015bciej poprzez przekaz rodzinny, gdzie tradycja przechodzi z ojca na syna. Struktura Stowarzyszenia obejmuje mistrz\u00f3w flisackich, czeladnik\u00f3w (potocznie nazywanych flisakami) oraz pomocnik\u00f3w flisak\u00f3w (uczni\u00f3w). Na tratwie pracuje dw\u00f3ch flisak\u00f3w: przodownik i cokolnik. Obecnie nauka odbywa si\u0119 w trzyletnim systemie, po kt\u00f3rym mo\u017cna zdawa\u0107 egzamin na czeladnika (I stopie\u0144), a po kolejnych trzech latach flisak mo\u017ce przyst\u0105pi\u0107 do egzaminu na mistrza (II stopie\u0144).
      Flisacy s\u0105 zrzeszeni w lokalnych ko\u0142ach, zgodnie z miejscowo\u015bci\u0105, z kt\u00f3rej pochodz\u0105. Chocia\u017c istnieje pi\u0119\u0107 k\u00f3\u0142, ca\u0142a wsp\u00f3lnota tworzy jedno cia\u0142o, wspieraj\u0105c si\u0119 w pracy i dzia\u0142aj\u0105c wsp\u00f3lnie na rzecz ochrony lokalnego dziedzictwa, wyra\u017caj\u0105c to poprzez j\u0119zyk (gwar\u0119) oraz wsp\u00f3lne pielgrzymki. Obecnie, stowarzyszenie liczy oko\u0142o 1\u00a0000 cz\u0142onk\u00f3w, z czego po\u0142owa to osoby czynnie p\u0142ywaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

      Str\u00f3j flisaka odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w zachowaniu tradycyjnego charakteru sp\u0142ywu. Najbardziej charakterystycznym elementem stroju s\u0105 niebieskie kamizelki, bogato zdobione, noszone na bia\u0142ych koszulach, z metalow\u0105 spink\u0105 na piersi. Kamizelki s\u0105 wykonane z cienkiego sukna i haftowane, a na ich brzegach widoczne s\u0105 stylizowane barwne hafty w formie kwiat\u00f3w. G\u0142ow\u0119 flisaka ozdabia czarny kapelusz z muszelkami na czerwonej tasiemce. Spodnie flisak\u00f3w, zwane portkami, s\u0105 jasne, wykonane z grubego, bia\u0142ego sukna, ozdobione haftami w ro\u015blinne wzory. Istotne elementy stroju to r\u00f3wnie\u017c sk\u00f3rzany pas i kierpce jako letnie obuwie. Pe\u0142ny str\u00f3j g\u00f3rali Pieni\u0144skich flisak\u00f3w noszony jest zwykle podczas \u015bwi\u0105t, uroczysto\u015bci pa\u0144stwowych, ko\u015bcielnych, regionalnych i rodzinnych.<\/p>\n\n\n\n

      3. Tradycje rze\u017abiarskie o\u015brodka w Kutnie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      \"\"
      Tradycje rze\u017abiarskie w Kutnie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \"\"
      Tradycje rze\u017abiarskie w Kutnie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Historia rze\u017aby kutnowskiej rozpoczyna si\u0119 od trzech wybitnych rze\u017abiarzy, kt\u00f3rych nazwiska s\u0105 nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zane z o\u015brodkiem, tj.: Tadeusz Kacalak, Antoni Kami\u0144ski i Andrzej Wojtczak. W roku 1975 spotkali si\u0119 jako uczestnicy konkursu zorganizowanego przez Muzeum w \u0141\u0119czycy. W\u0142a\u015bnie tam ich talenty zosta\u0142y dostrze\u017cone, a pierwsze sukcesy dodatkowo umocni\u0142y ich pewno\u015b\u0107 siebie i umocni\u0142y w nich pasj\u0119 do tworzenia. Sukcesy odnoszone w kolejnych konkursach, przysporzy\u0142y im rozg\u0142osu, a etnografowie i kolekcjonerzy zacz\u0119li zwraca\u0107 uwag\u0119 na kutnowskich artyst\u00f3w. W rezultacie, gromadzi\u0142y si\u0119 liczne informacje na temat stylu o\u015brodka, co z kolei zainspirowa\u0142o innych do podejmowania pr\u00f3b rze\u017abienia.<\/p>\n\n\n\n

      Obecnie w grupie aktywnych rze\u017abiarzy kutnowskich jest 14 os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ma znacz\u0105cy dorobek artystyczny i nale\u017cy do Stowarzyszenia Tw\u00f3rc\u00f3w Ludowych z Zarz\u0105dem G\u0142\u00f3wnym w Lublinie. Ich prace s\u0105 prezentowane na wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granic\u0105. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciele rze\u017aby kutnowskiej, Antoni Kami\u0144ski, Tadeusz Kacalak i Andrzej Wojtczak, zostali uhonorowani presti\u017cowymi nagrodami, takimi jak Nagroda im. Oskara Kolberga \"Za zas\u0142ugi dla kultury ludowej\".<\/p>\n\n\n\n

      Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 rze\u017abiarzy kutnowskich wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 charakterystycznym stylem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 rozpoznawalnym znakiem tego o\u015brodka. Zacz\u0119li oni tworzy\u0107 wielopostaciowe kompozycje z drewna lipowego, niezale\u017cnie od siebie, o rozbudowanej formie pi\u0119trowej lub horyzontalnej, z rytmicznie powtarzaj\u0105cymi si\u0119 elementami. Jak opisa\u0142 to Aleksander Jackowski w ksi\u0105\u017cce \"O rze\u017abach i rze\u017abiarzach\", wypracowali sw\u00f3j charakterystyczny spos\u00f3b tworzenia, polegaj\u0105cy na powtarzaniu g\u0142\u00f3wek w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach. <\/em>Prace w tym stylu wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 bogat\u0105 dekoracyjno\u015bci\u0105 i kolorystyk\u0105, przyci\u0105gaj\u0105c wzrok. Rze\u017abiarze kutnowscy podejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c prace figuralne, nawi\u0105zuj\u0105ce do tematyki sakralnej, obrz\u0119dowej i \u015bwieckiej. Tworz\u0105 one postacie i sceny biblijne, nie ograniczaj\u0105c si\u0119 jedynie do znanych motyw\u00f3w ikonograficznych, lecz wzbogacaj\u0105c je o swoje w\u0142asne tre\u015bci dzi\u0119ki wyobra\u017ani i talentowi.<\/p>\n\n\n\n

      W kolekcji rze\u017ab zgromadzonej od 1983 roku w Muzeum Regionalnym w Kutnie, najcz\u0119\u015bciej wybieranymi motywami s\u0105 cztery g\u0142\u00f3wne grupy tematyczne. Pierwsza grupa to motywy sakralne, dominuj\u0105ce w niej rze\u017aby Jezusa, Matki Bo\u017cej, \u015bwi\u0119tych, sceny pasyjne, Piet\u00e0 i szopki bo\u017conarodzeniowe. Przyk\u0142ady to np. rze\u017aba Madonny autorstwa Jerzego \u017bandarowskiego oraz Ucieczka do Egiptu autorstwa Andrzeja Cichonia. Druga grupa tematyczna obejmuje przedstawienia zwi\u0105zane z obrz\u0119dowo\u015bci\u0105, \u017cyciem wiejskim i prac\u0105 rolnicz\u0105. Tw\u00f3rcy ch\u0119tnie podejmuj\u0105 wiejsk\u0105 tematyk\u0119, tworz\u0105c prace ukazuj\u0105ce wesela, kol\u0119dnik\u00f3w, ludowe obrz\u0119dy i zespo\u0142y muzyczne w tradycyjnych \u0142\u0119czyckich strojach. Przyk\u0142adami s\u0105 prace takie jak Wesele Kutnowskie autorstwa J\u00f3zefa Sta\u0144czyka czy Kapela \u0141\u0119czycka autorstwa Antoniego Kami\u0144skiego. Trzecia grupa to postacie diab\u0142a Boruty, kt\u00f3re s\u0105 prezentowane w r\u00f3\u017cnych wcieleniach, na przyk\u0142ad Boruta B\u0142otny autorstwa Andrzeja Cichonia. Czwarta grupa tematyczna dotyczy postaci historycznych z polskiej historii, przedstawiaj\u0105c wa\u017cne postacie z przesz\u0142o\u015bci. Przyk\u0142ady to prace autorstwa Tadeusza Kacalaka, Andrzeja Wojtczaka i Zbigniewa Szczepa\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

      Rze\u017aba kutnowska to nie tylko wielopostaciowe kompozycje, ale tak\u017ce monumentalne prace, takie jak kapela ludowa i zesp\u00f3\u0142 \u015bpiewaczy, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119 odwiedzaj\u0105cych Kutno.<\/p>\n\n\n\n

      4. Hafciarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"\"
      Hafciarstwo kurpiowskie\/fot. R.A. Dul<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \"\"
      Haft Puszcza Zielona\/fot. K. D\u0105browski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

      Hafciarstwo kurpiowskie to wa\u017cny element dziedzictwa niematerialnego regionu Kurpie Puszcza Zielona, praktykowane przez kobiety, kt\u00f3re r\u0119cznie wykonuj\u0105 wzory haftu na r\u00f3\u017cnych elementach stroju, takich jak ko\u0142nierze, mankiety, fartuchy i chusty, korzystaj\u0105c z charakterystycznych kolor\u00f3w i \u015bcieg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

      Umiej\u0119tno\u015b\u0107 wykonywania haft\u00f3w kurpiowskich w Puszczy Zielonej jest przekazywana z pokolenia g\u0142\u00f3wnie w rodzinach i lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach. Do\u015bwiadczone hafciarki ucz\u0105 m\u0142ode adeptki, przekazuj\u0105c swoje umiej\u0119tno\u015bci podczas spotka\u0144, warsztat\u00f3w i lekcji. Ten \u017cywy proces przekazu mi\u0119dzypokoleniowego cieszy si\u0119 rosn\u0105cym zainteresowaniem w\u015br\u00f3d m\u0142odych mieszka\u0144c\u00f3w regionu.<\/p>\n\n\n\n

      Tradycyjne hafty zwi\u0105zane s\u0105 ze strojem noszonym na wa\u017cne uroczysto\u015bci. Odzie\u017c kurpiowska, zar\u00f3wno m\u0119ska jak i kobieca, wykonana jest z prostych tkanin lnianych i we\u0142nianych, i zdobiona haftami, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od p\u0142ci i element\u00f3w stroju, takich jak koszule, chusty, kaftany.<\/p>\n\n\n\n

      M\u0119ski str\u00f3j od\u015bwi\u0119tny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych element\u00f3w: filcowego kapelusza lub rogatywki, lnianej koszuli, wsuni\u0119tej w lniane lub we\u0142niane spodnie, kaftana, sukmany i but\u00f3w z \u0142yka lub sk\u00f3ry. Ca\u0142y str\u00f3j utrzymany by\u0142 w odcieniach br\u0105zu, a jedynymi zdobieniami by\u0142y drobne hafty na koszuli i stebn\u00f3wki na kaftanie.<\/p>\n\n\n\n

      Kobiecy str\u00f3j by\u0142 bardziej ozdobny. W podstawowej wersji sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z cz\u00f3\u0142ka dla panny m\u0142odej lub chustki dla m\u0119\u017catki, koszuli o kroju przyramkowym lub z karczkiem, gorsetu lub kaftanika, sp\u00f3dnicy, zapaski i sk\u00f3rzanych but\u00f3w. Niepowtarzalne pi\u0119kno tego stroju wynika\u0142o przede wszystkim kolorowych tkanin, z kt\u00f3rych by\u0142 wykonany. Dodatkowo ozdabiano go haftami, pocz\u0105tkowo tylko na koszulach, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce na p\u0142\u00f3ciennych chustkach, zapaskach, stebn\u00f3wkach na kaftanikach oraz koronkami szyde\u0142kowymi na brzegach koszul i jako wstawki do fartucha.<\/p>\n\n\n\n

      Na \u015bwi\u0105tecznych koszulach m\u0119skich przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 haftem ozdabiano tylko jedn\u0105, kr\u00f3tsz\u0105 stron\u0119 ko\u0142nierzyka, a wzory nazywano kulasami. Najstarsze hafty by\u0142y pierwotnie czerwone, ale p\u00f3\u017aniej modne sta\u0142y si\u0119 tak\u017ce bia\u0142e i niebieskie. Haft na koszulach kobiecych by\u0142 nieco bardziej rozbudowany, ale nadal skromny i delikatny. Umieszczano go wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w ko\u0142nierzyka i mankiet\u00f3w, oraz na przyramkach, a czasami tak\u017ce wzd\u0142u\u017c rozci\u0119cia na przodach. Najcz\u0119\u015bciej spotykane motywy na koszulach kobiecych to gwiazdki, \u0142apki, szczyty, panienki.<\/p>\n\n\n\n

      Innym tradycyjnym sposobem ozdabiania m\u0119skich i kobiecych kaftan\u00f3w jest haftowanie stebn\u00f3wk\u0105 na ich przodach. Zwykle stosuje si\u0119 kontrastuj\u0105cy kolor wzgl\u0119dem tkaniny kaftana. Ten rodzaj zdobienia by\u0142 szczeg\u00f3lnie popularny po 1900 roku, gdy na tych terenach rozpowszechni\u0142a si\u0119 maszyna do szycia, zast\u0119puj\u0105c r\u0119czne haftowanie stebn\u00f3wk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      Relatywnie niedawno na Kurpiach pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kolorowy haft p\u0142aski. W okresie mi\u0119dzywojennym m\u0142ode dziewcz\u0119ta zacz\u0119\u0142y zdobi\u0107 nim p\u0142\u00f3cienne zapaski, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce koszule o kroju z karczkiem. Po II wojnie \u015bwiatowej starsze kobiety zaakceptowa\u0142y ten trend i zacz\u0119\u0142y ozdabia\u0107 kolorowymi haftami tak\u017ce chusty na g\u0142ow\u0119, zw\u0142aszcza w okolicach Myszy\u0144ca. Wszystkie te hafty s\u0105 wielobarwne, a motywy o naturalistycznym charakterze s\u0105 wyszywane na bia\u0142ym bawe\u0142nianym p\u0142\u00f3tnie za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych \u015bcieg\u00f3w, takich jak sznureczek, p\u0142aski at\u0142asek i czasem tylko cieniowany at\u0142asek.<\/p>\n\n\n\n

      Na zapaskach haftuje si\u0119 zawsze w uk\u0142adzie pasowym, jako uzupe\u0142nienie haftowanych wstawek z p\u0142\u00f3tna i koronek. Hafty p\u0142askie na koszulach umieszcza si\u0119 na karczku (symetrycznie po obu stronach rozci\u0119cia) oraz na dolnej cz\u0119\u015bci r\u0119kaw\u00f3w pozbawionych mankiet\u00f3w. Natomiast na chustkach, motywy zwykle maj\u0105 form\u0119 ma\u0142ych kwiatowych bukiecik\u00f3w, cz\u0119sto r\u00f3\u017cowych, tak rozmieszczonych, \u017ce po z\u0142o\u017ceniu chustki w tzw. r\u00f3\u017cki zdaje si\u0119, \u017ce hafty pokrywaj\u0105 ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 chustki. Zwyczajowo, chustki noszone przez m\u0142ode kobiety ozdabia si\u0119 r\u00f3\u017cowymi kwiatami, a u\u017cywane przez starsze kobiety maj\u0105 liliowe lub fioletowe hafty.<\/p>\n\n\n\n

      Sztuka haftowania na p\u0142\u00f3tnie nigdy nie zanik\u0142a na Kurpiach, wiele starszych i m\u0142odych kobiet z regionu aktywnie uczestniczy w warsztatach hafciarskich i kontynuuje umiej\u0119tno\u015bci przekazane z domu rodzinnego.Hafciarki kurpiowskie z Puszczy Zielonej od wielu lat czynnie uczestnicz\u0105 w warsztatach i lekcjach dla szk\u00f3\u0142, na kt\u00f3rych ucz\u0105 m\u0142odych sztuki haftowania.<\/p>\n\n\n\n

      Podstawowe wzory haftu kurpiowskiego w Puszczy Zielonej to: stebn\u00f3wka, \u0142a\u0144cuszek, \u0142apki, kulasiki i gwiazdki, scyciki, ptaszki, \u015bcieg kurpiowski, panienki.<\/p>\n\n\n\n

      5. Garncarstwo w Medyni G\u0142ogowskiej, Medyni \u0141a\u0144cuckiej, Pogwizdowie i Zalesiu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"\"
      Garncarz Stefan G\u0142owiak ze swoj\u0105 \u017con\u0105 Helen\u0105 przed pracowni\u0105, 1975 r.\/fot. Wrzes\u0142aw \u017burawski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \"\"
      Toczenie fili\u017canek na kole\/fot. Pracownia artystyczna Dotyk Ziemi<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Od po\u0142owy XIX wieku, miasta Medynia G\u0142ogowska, Medyni \u0141a\u0144cucka, Pogwizd\u00f3w i Zalesie by\u0142y znane z garncarstwa. Pomimo zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w, przemian politycznych i rosn\u0105cych potrzeb spo\u0142ecznych, rzemios\u0142o garncarskie na tym obszarze przetrwa\u0142o i nadal jest praktykowane przez kolejne pokolenia mieszka\u0144c\u00f3w. Chocia\u017c warunki pracy garncarzy ulegaj\u0105 zmianie, w pracowniach stosuje si\u0119 nowoczesne technologie, takie jak piece elektryczne, walcarki i walce, to jednak tradycyjne, najstarsze znane techniki nadal s\u0105 kontynuowane (np. zdobienie naczy\u0144 i wypa\u0142 w tradycyjnych piecach). Rodziny garncarskie naturalnie przekazuj\u0105 umiej\u0119tno\u015bci rzemie\u015blnicze z pokolenia na pokolenie. M\u0142odzi ludzie, pracuj\u0105c razem z rodzicami i dziadkami, zdobywaj\u0105c do\u015bwiadczenie w przygotowywaniu gliny, toczeniu naczy\u0144, suszeniu i zdobieniu ich. Poprzez uczestnictwo w trudnym procesie wypalania ceramiki w tradycyjnych piecach, poznaj\u0105 r\u00f3\u017cne etapy tego procesu.<\/p>\n\n\n\n

      W przesz\u0142o\u015bci rejon ten by\u0142 uznawany za najwi\u0119ksze zag\u0142\u0119bie garncarskie w Polsce. Najbardziej intensywny okres rozwoju przypada\u0142 na II po\u0142ow\u0119 XIX wieku, czyli na pocz\u0105tek uformowania si\u0119 o\u015brodka, a nast\u0119pnie na lata 60. i 70. XX wieku. Produkcja ceramiki obejmowa\u0142a pocz\u0105tkowo g\u0142\u00f3wnie naczynia u\u017cytkowe, a p\u00f3\u017aniej skoncentrowano si\u0119 na ceramice dekoracyjnej.<\/p>\n\n\n\n

      Surowcem do produkcji jest dost\u0119pna lokalnie glina, a techniki wypalania r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju ceramiki. Wzory zdobnicze wykonywane s\u0105 tradycyjnymi metodami, takimi jak rysowanie kamieniem lub naklejanie element\u00f3w ro\u015blinnych z gliny. Obecnie w o\u015brodku garncarskim wytwarzane s\u0105 r\u00f3\u017cnorodne rodzaje ceramiki, w tym naczynia u\u017cytkowe, dekoracyjne, rze\u017aby, mozaiki, zabawki i ceramika okoliczno\u015bciowa.<\/p>\n\n\n\n

      Dzi\u015b w o\u015brodku garncarskim dzia\u0142a 20 rzemie\u015blnik\u00f3w, kt\u00f3rzy aktywnie pracuj\u0105 w produkcji ceramiki. Istnieje r\u00f3wnie\u017c 7 wielopokoleniowych pracowni rodzinnych, kt\u00f3re stale korzystaj\u0105 z umiej\u0119tno\u015bci toczenia na kole garncarskim. Wytw\u00f3rcy sprzedaj\u0105 swoje wyroby w sklepach z pami\u0105tkami oraz na targach i jarmarkach. Ze wzgl\u0119du na ich umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 rzemie\u015blnicz\u0105, wielu garncarzy z regionu znajduje zatrudnienie w instytucjach kultury, takich jak skanseny, muzea i domy kultury, gdzie prowadz\u0105 warsztaty dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy oraz prezentuj\u0105 pokazy toczenia naczy\u0144 i wypa\u0142u w piecu w okresie sezonu turystycznego.<\/p>\n\n\n\n

      6. Barabanienie wielkanocne w I\u0142\u017cy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      \"\"
      Barabanienie w I\u0142\u017cy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \"\"
      Barabanienie w I\u0142\u017cy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Barabanienie, zwane r\u00f3wnie\u017c tarabanieniem w niekt\u00f3rych regionach Polski, jest tradycj\u0105 wielkanocn\u0105 specyficzn\u0105 dla miejscowo\u015bci I\u0142\u017ca. Nazwa tego zwyczaju pochodzi od instrumentu muzycznego, znanego jako baraban, kt\u00f3ry by\u0142 u\u017cywany przez oddzia\u0142y wojsk Rzeczypospolitej. Baraban to rodzaj kot\u0142a przypominaj\u0105cego b\u0119ben, a samo s\u0142owo \"baraban\" wywodzi si\u0119 z tureckiego \"daraban\", co oznacza\u0142o b\u0119ben u\u017cywany przez pu\u0142ki janczarskie.<\/p>\n\n\n\n

      Barabanienie na tym instrumencie polega na wybijaniu okre\u015blonego rytmu. Jest to tak\u017ce og\u00f3lna nazwa dla ca\u0142ej ceremonii i obrz\u0119du. Dla barabaniarzy granie ma ogromne znaczenie, ich rodzin oraz mieszka\u0144c\u00f3w I\u0142\u017cy. Jest to stara tradycja i\u0142\u017cecka, kt\u00f3ra stanowi istotny element to\u017csamo\u015bci lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Zwi\u0105zane jest zar\u00f3wno z religi\u0105 katolick\u0105, jak i z histori\u0105 miasta. Obecnie barabanienie prezentuje si\u0119 podobnie jak kilkadziesi\u0105t lat temu. Grupa sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z o\u015bmiu m\u0119\u017cczyzn, w tym solisty i siedmiu barabaniarzy, gromadzi si\u0119 w nocy z Wielkiej Soboty na Wielk\u0105 Niedziel\u0119. O p\u00f3\u0142nocy wyruszaj\u0105 w tradycyjny poch\u00f3d przez miasto, maj\u0105c przy sobie historyczny b\u0119ben. Zatrzymuj\u0105 si\u0119 na ustalonych przystankach, gdzie wykonuj\u0105 rytmiczne serie uderze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

      Barabanienie jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cywej kultury i\u0142\u017ceckiej i przyczynia si\u0119 do integralno\u015bci spo\u0142ecznej. I\u0142\u017canie dumnie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce do ich miasta co roku przybywaj\u0105 ludzie, aby uczestniczy\u0107 w barabanieniu, aby osobi\u015bcie zobaczy\u0107 i us\u0142ysze\u0107 charakterystyczne bicie i\u0142\u017ceckiego b\u0119bna. Coroczny zwyczaj jest powodem do dumy dla lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Nowy wpis do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej na rynku Miejskim w G\u00f3rze Kalwarii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      Tradycja misteri\u00f3w w G\u00f3rze Kalwarii si\u0119ga XVII wieku, kiedy to miasto by\u0142o najwa\u017cniejszym sanktuarium pasyjnym na terenie Mazowsza. W okresie wojen i zarazy, nast\u0119powa\u0142 rozw\u00f3j duchowo\u015bci pasyjnej, a widowiska pasyjne czerpa\u0142y z tradycji \u015bredniowiecznych. W ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu lat, sta\u0142y si\u0119 wa\u017cnym elementem lokalnej to\u017csamo\u015bci, przyci\u0105gaj\u0105c liczne grono uczestnik\u00f3w z ca\u0142ej Polski.<\/p>\n\n\n\n

      G\u00f3ra Kalwaria, zwana w\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c Now\u0105 Jerozolim\u0105, cieszy\u0142a si\u0119 s\u0142aw\u0105 religijnej stolicy Mazowsza a\u017c do rozbior\u00f3w. Miasto zosta\u0142o zaprojektowane na planie krzy\u017ca, a uk\u0142ad ulic mia\u0142 na\u015bladowa\u0107 rzeczywist\u0105 Jerozolim\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Przez dziesi\u0119ciolecia t\u0142umy rozmodlonych pielgrzym\u00f3w zje\u017cd\u017ca\u0142y do kalwaryjskich kapliczek. Od samego pocz\u0105tku istnienia miasta wszyscy mieszka\u0144cy byli zobowi\u0105zani do czynnego udzia\u0142u w misteriach, Drogi Krzy\u017cowej, adoracji i tworzenia bractw religijnych. Ta to\u017csamo\u015b\u0107 miasta uleg\u0142a w du\u017cej mierze zatarciu w czasie rozbior\u00f3w na skutek zarz\u0105dze\u0144 zaborc\u00f3w. W\u00f3wczas w\u0142adze okupacyjne podejmowa\u0142y wszelkie dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu wykorzenienie duchowego charakteru miasta. Zlikwidowano zakony dzia\u0142aj\u0105ce w mie\u015bcie, rozwi\u0105zano bractwa i zniszczono kapliczki. Aby nazwa miejscowo\u015bci nie kojarzy\u0142a si\u0119 z Jerozolim\u0105, powr\u00f3cono do poprzedniej nazwy - G\u00f3ra.<\/p>\n\n\n\n

      Dzi\u015b niewiele pozosta\u0142o z pasyjnych stacji. Z ponad stu kapliczek, kt\u00f3re istnia\u0142y, ocala\u0142o jedynie kilka uszkodzonych rze\u017ab i fundament\u00f3w budowli. Tradycja organizowania Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej zosta\u0142a wznowiona po ponad dwustu latach przerwy. Jest to swoiste nawi\u0105zanie do dawnych misteri\u00f3w pasyjnych, kt\u00f3re odgrywano przed rozbiorami i nadal stanowi najwi\u0119ksze misterium pasyjne na Mazowszu. W 2023 roku, widowisko by\u0142o odgrywane po raz 10., co wskazuje na spo\u0142eczn\u0105 potrzeb\u0119 kontynuacji przedsi\u0119wzi\u0119cia. Liczba uczestnik\u00f3w w wznowionych edycjach, ka\u017cdorazowo si\u0119ga\u0142a kilku tysi\u0119cy. Misterium i jego przygotowanie tworzy przestrze\u0144 do aktywizacji lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. W wydarzeniu udzia\u0142 bierze ponad 100-osobowa grupa wolontariuszy.<\/p>\n\n\n\n

      Przy tworzeniu dzisiejszego Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3cono na wierno\u015b\u0107 historyczn\u0105. W tym celu przeprowadzono dog\u0142\u0119bne badania dotycz\u0105ce historycznego kontekstu tradycji oraz samego przebiegu Misterium w Nowej Jerozolimie. R\u00f3wnie\u017c dokonano studi\u00f3w nad tradycyjnymi kostiumami u\u017cywanymi w dawnych pasyjnych przedstawieniach, a tak\u017ce zg\u0142\u0119biono pie\u015bni tradycyjne zwi\u0105zane z tymi wydarzeniami.<\/p>\n\n\n\n

      W ramach dzisiejszego Misterium uwzgl\u0119dniono scen\u0119, kt\u00f3ra \u015bci\u015ble wi\u0105\u017ce si\u0119 z histori\u0105 tamtych wystawie\u0144. Przedstawienie zawiera odczytanie tzw. \"Dekretu Pi\u0142ata\" z 1761 roku \u2013 dokumentu, w kt\u00f3rym skazano Jezusa i kt\u00f3ry zosta\u0142 zapisany w aktach miejskich. Ta autentyczna scena stanowi integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

      Wydarzenie, w tym stroje, dekoracje i rekwizyty jest wykonane przez cz\u0142onk\u00f3w Bractwa Misterium M\u0119ki Pa\u0144skiej, kt\u00f3re powsta\u0142o w celu piel\u0119gnowania duchowo\u015bci pasyjnej. Inspiracj\u0105 do za\u0142o\u017cenia Bractwa by\u0142a idea Nowej Jerozolimy, zapocz\u0105tkowana przez biskupa Stefana Wierzbowskiego w 1670 roku w formie miasta-kalwarii, kt\u00f3re zosta\u0142o zniszczone i zapomniane z powodu niekorzystnych wydarze\u0144 historycznych. Bractwo dzia\u0142a w G\u00f3rze Kalwarii przy sanktuarium \u015bw. Stanis\u0142awa Papczy\u0144skiego na Mariankach.<\/p>\n","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-12418","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\nNowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nowe tradycje, umiej\u0119tno\u015bci i praktyki decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego trafi\u0142y na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-18T12:46:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-19T10:36:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1850\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1238\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/\"},\"author\":{\"name\":\"Barbara Halliop\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\"},\"headline\":\"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego\",\"datePublished\":\"2023-07-18T12:46:31+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-19T10:36:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/\"},\"wordCount\":4899,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/\",\"name\":\"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png\",\"datePublished\":\"2023-07-18T12:46:31+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-19T10:36:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png\",\"width\":1850,\"height\":1238,\"caption\":\"Tradycja wytwarzania, ubierania i noszenia \u017cywieckiego stroju mieszcza\u0144skiego, nowy wpis na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\",\"name\":\"Barbara Halliop\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487\",\"caption\":\"Barbara Halliop\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID","og_description":"Nowe tradycje, umiej\u0119tno\u015bci i praktyki decyzj\u0105 ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Gli\u0144skiego trafi\u0142y na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2023-07-18T12:46:31+00:00","article_modified_time":"2023-07-19T10:36:47+00:00","og_image":[{"width":1850,"height":1238,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png","type":"image\/png"}],"author":"Barbara Halliop","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Barbara Halliop","Estimated reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/"},"author":{"name":"Barbara Halliop","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15"},"headline":"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego","datePublished":"2023-07-18T12:46:31+00:00","dateModified":"2023-07-19T10:36:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/"},"wordCount":4899,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/","name":"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png","datePublished":"2023-07-18T12:46:31+00:00","dateModified":"2023-07-19T10:36:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/miniaturka-nowe-wpisy-na-listy-niematerialne.png","width":1850,"height":1238,"caption":"Tradycja wytwarzania, ubierania i noszenia \u017cywieckiego stroju mieszcza\u0144skiego, nowy wpis na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/07\/18\/nowe-elementy-na-krajowych-listach-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nowe elementy na krajowych listach niematerialnego dziedzictwa kulturowego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15","name":"Barbara Halliop","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1779259487","caption":"Barbara Halliop"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12418"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12418\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}