{"id":11392,"date":"2023-05-23T15:50:00","date_gmt":"2023-05-23T13:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=11392"},"modified":"2023-06-22T12:07:31","modified_gmt":"2023-06-22T10:07:31","slug":"tradycje-od-pokolen-niematerialne-dziedzictwo-kulturowe-w-polsce-otwarcie-wystawy-w-muzeum-zamkowym-w-sandomierzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/05\/23\/tradycje-od-pokolen-niematerialne-dziedzictwo-kulturowe-w-polsce-otwarcie-wystawy-w-muzeum-zamkowym-w-sandomierzu\/","title":{"rendered":"Tradycje od pokole\u0144. Niematerialne dziedzictwo kulturowe w Polsce \u2013 otwarcie wystawy w Muzeum Zamkowym w Sandomierzu"},"content":{"rendered":"

W Sandomierzu odby\u0142y si\u0119 obchody Jubileuszu 20-lecia Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego i 10-lecia Krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Z tej okazji zosta\u0142a otwarta wystawa \u201eTradycje od pokole\u0144. Niematerialne dziedzictwo kulturowe w Polsce\u201d przygotowana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Wydarzeniu towarzyszy\u0142a konferencja oraz prezentacja wybranych zjawisk z wojew\u00f3dztw \u015bwi\u0119tokrzyskiego, lubelskiego i podkarpackiego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sandomierz nazywany \u201eMa\u0142ym Rzymem\u201d, usytuowany jest na siedmiu wzg\u00f3rzach.  Na jednym z nich, gdzie znajduje si\u0119 Muzeum Zamkowe, otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu, kt\u00f3re obejmuje formy ludzkiej aktywno\u015bci z zakresu kultury spo\u0142ecznej i duchowej. Na Li\u015bcie reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzko\u015bci UNESCO znajduje si\u0119 ju\u017c pi\u0119\u0107 polskich wpis\u00f3w: szopkarstwo krakowskie, kultura bartnicza, sokolnictwo, dywany kwiatowe przygotowywane na procesje Bo\u017cego Cia\u0142a oraz tradycje flisackie.<\/p>\n\n\n\n

Od 2013 roku Narodowy Instytut Dziedzictwa w imieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego, kt\u00f3ra jest spisem r\u00f3\u017cnorodnych przejaw\u00f3w i bogactwa \u017cywego dziedzictwa niematerialnego z ca\u0142ej Polski, a tak\u017ce wyrazem uznania dla spo\u0142eczno\u015bci kultywuj\u0105cych w\u0142asne tradycje. Obecnie na li\u015bcie znajduje si\u0119 ponad 70 zjawisk, m.in. tradycja wytwarzania koronki koniakowskiej, kol\u0119dowanie, zabawkarstwo \u017cywiecko-suskie, bacowanie czy te\u017c czy te\u017c muzyka carillonowa.<\/p>\n\n\n\n

W wydarzeniu w sandomierskim Muzeum Zamkowym udzia\u0142 wzi\u0119li: Zbigniew Koniusz, wojewoda \u015bwi\u0119tokrzyski, Ewa Draus, Wicemarsza\u0142ek Wojew\u00f3dztwa Podkarpackiego, Marcin Marzec, burmistrz Sandomierza, Joanna Modras, \u015bwi\u0119tokrzyski wojew\u00f3dzki konserwator zabytk\u00f3w, dr hab. Miko\u0142aj Getka-Kenig, dyrektor Muzeum Zamkowego w Sandomierzu, dr hab. Katarzyna Zalasi\u0144ska, dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz przedstawiciele wybranych zjawisk wpisanych na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

Bez depozytariuszy nie by\u0142oby jednak niematerialnego dziedzictwa kulturowego, dlatego nie zabrak\u0142o przedstawicieli takich zjawisk jak: Bziuki – wielkanocny zwyczaj dmuchania ogni w Koprzywnicy, Perebory – nadbu\u017ca\u0144skie tradycje tkackie, Zwyczaj dunajowania w \u0141ukowej i okolicach, Brodacze ze S\u0142awatycz \u2013 zwyczaj po\u017cegnania starego roku, Flisackie tradycje w Ulanowie, “Turki” grodziskie, Plecionkarstwo w Polsce, Sejmiki wiejskich zespo\u0142\u00f3w teatralnych i og\u00f3lnopolski ruch wiejskich amatorskich zespo\u0142\u00f3w teatralnych, Og\u00f3lnopolski Festiwal Kapel i \u015apiewak\u00f3w Ludowych z Targami Sztuki Ludowej, Reaktywacja i rozw\u00f3j drzeworytu p\u0142azowskiego.<\/p>\n\n\n\n

Otwieraj\u0105c wystaw\u0119, dyrektor NID, dr hab. Katarzyna Zalasi\u0144ska, przypomnia\u0142a, \u017ce w centrum dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z dziedzictwem niematerialnym jest cz\u0142owiek:  <\/p>\n\n\n\n

\u2013 Tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie s\u0105 jednym z najistotniejszych element\u00f3w dziedzictwa kulturowego ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. W przypadku niematerialnego dziedzictwa no\u015bnikiem pami\u0119ci nie s\u0105 mury, obiekty, forma architektoniczna, ale cz\u0142owiek, kt\u00f3ry to dziedzictwo piel\u0119gnuje, jako wyraz to\u017csamo\u015bci, poczucia przynale\u017cno\u015bci do wsp\u00f3lnoty i wi\u0119zi mi\u0119dzypokoleniowej. (\u2026) Najpierw trzeba go pozna\u0107, szanowa\u0107, i w ten spos\u00f3b ten element niematerialnego dziedzictwa si\u0119 chroni \u2013 <\/em>podkre\u015bli\u0142a dyrektor Zalasi\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

Wydarzenie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c okazj\u0105 do wr\u0119czenia pami\u0105tkowych dyplom\u00f3w przedstawicielom zjawisk wpisanych na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a> oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a>:<\/p>\n\n\n\n

  1. Bziuki – wielkanocny zwyczaj dmuchania ogni w Koprzywnicy,<\/li>
  2. Perebory – nadbu\u017ca\u0144skie tradycje tkackie,<\/li>
  3. Zwyczaj dunajowania w \u0141ukowej i okolicach,<\/li>
  4. Brodacze ze S\u0142awatycz \u2013 zwyczaj po\u017cegnania starego roku,<\/li>
  5. Flisackie tradycje w Ulanowie,<\/li>
  6. “Turki” grodziskie,<\/li>
  7. Plecionkarstwo w Polsce,<\/li>
  8. Sejmiki wiejskich zespo\u0142\u00f3w teatralnych i og\u00f3lnopolski ruch wiejskich amatorskich zespo\u0142\u00f3w teatralnych,<\/li>
  9. Og\u00f3lnopolski Festiwal Kapel i \u015apiewak\u00f3w Ludowych z Targami Sztuki Ludowej,<\/li>
  10. Reaktywacja i rozw\u00f3j drzeworytu p\u0142azowskiego.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Tego dnia nie zabrak\u0142o prezentacji tradycyjnych zwyczaj\u00f3w. Uczestnicy wydarzenia mogli podziwia\u0107 parad\u0119 \u201eTurk\u00f3w\u201d Grodziskich, a tak\u017ce zapozna\u0107 si\u0119 ze stoiskami depozytariuszy.<\/p>\n\n\n\n

    \u201eTurki\u201d to potoczna nazwa oddzia\u0142\u00f3w wielkanocnej stra\u017cy grobowej, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 wart\u0119 przy symbolicznych grobach Chrystusa w parafialnych ko\u015bcio\u0142ach, w okresie od Wielkiego Pi\u0105tku do Rezurekcji. Dla podtrzymania \u017cywotno\u015bci tej unikatowej tradycji wielkanocnej w 1993 roku w Grodzisku Dolnym O\u015brodek Kultury zorganizowa\u0142 widowisko pod nazw\u0105 Wielkanocna Parada Stra\u017cy Grobowych \u201eTurki\u201d. W 1998 roku przyj\u0119\u0142a nazw\u0119 Ma\u0142opolskiej Parady Stra\u017cy Wielkanocnych. Do tego czasu mia\u0142a ona zasi\u0119g jedynie regionalny. Bra\u0142y w nich udzia\u0142 podobne grupy obrz\u0119dowe z terenu Podkarpacia. Jej regionalny charakter podkre\u015bla\u0142a przyj\u0119ta w 2000 roku nazwa Podkarpacka Parada Stra\u017cy Wielkanocnych. Zainteresowanie udzia\u0142em w niej oddzia\u0142\u00f3w stra\u017cy wielkanocnych z innych region\u00f3w Polski rozszerzy\u0142o jej zasi\u0119g terytorialny na tyle, \u017ce uzyska\u0142a ona status og\u00f3lnokrajowy. W zwi\u0105zku z tym od 2003 roku jest to ju\u017c Og\u00f3lnopolska Parada Stra\u017cy Wielkanocnych. Zgodnie z przyj\u0119t\u0105 w 1995 roku zasad\u0105, co drugi rok Parada odbywa si\u0119 w innej miejscowo\u015bci regionu. Obyczaj \u201eTurk\u00f3w\u201d jest autentyczn\u0105 kontynuacj\u0105 wielkanocnej tradycji, kt\u00f3ra stanowi jeden z istotnych czynnik\u00f3w to\u017csamo\u015bci kulturowej mieszka\u0144c\u00f3w Grodziska. W 2017 roku zjawisko to zosta\u0142o pisane na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

    Otwarciu wystawy towarzyszy\u0142a konferencja po\u015bwi\u0119cona niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu trzech wojew\u00f3dztw: \u015bwi\u0119tokrzyskiego, lubelskiego i podkarpackiego oraz prezentacja filmu po\u015bwi\u0119conego flisactwu, kt\u00f3re w 2022 roku zosta\u0142o wpisanemu na list\u0119 UNESCO.<\/p>\n\n\n\n

    Wsp\u00f3\u0142organizatorem wydarzenia by\u0142o Muzeum Zamkowe w Sandomierzu.<\/p>\n\n\n\n

    Terminy i miejsca prezentacji wystawy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n