{"id":10808,"date":"2023-04-20T15:52:01","date_gmt":"2023-04-20T13:52:01","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=10808"},"modified":"2023-04-20T15:52:05","modified_gmt":"2023-04-20T13:52:05","slug":"centralne-obchody-miedzynarodowego-dnia-ochrony-zabytkow-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/04\/20\/centralne-obchody-miedzynarodowego-dnia-ochrony-zabytkow-2023\/","title":{"rendered":"Centralne obchody Mi\u0119dzynarodowego Dnia Ochrony Zabytk\u00f3w 2023"},"content":{"rendered":"

Jak co roku, 18 kwietnia na ca\u0142ym \u015bwiecie obchodzimy Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Ochrony Zabytk\u00f3w. To \u015bwi\u0119to wszystkich, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 ochron\u0105 i konserwacj\u0105 obiekt\u00f3w zabytkowych: konserwator\u00f3w, architekt\u00f3w, historyk\u00f3w sztuki, archeolog\u00f3w i urbanist\u00f3w, a tak\u017ce wszystkich odpowiedzialnych w\u0142a\u015bcicieli, zarz\u0105dc\u00f3w i spo\u0142ecznych opiekun\u00f3w zabytk\u00f3w. Centralne uroczysto\u015bci MDOZ w Polsce, w tym roku odby\u0142y si\u0119 w \u0141a\u0144cucie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Ochrony Zabytk\u00f3w<\/a>, ustanowiony zosta\u0142 przez Komitet Wykonawczy Mi\u0119dzynarodowej Rady Ochrony Zabytk\u00f3w ICOMOS w 1983 roku i wpisany przez UNESCO do rejestru wa\u017cnych dat o znaczeniu dla ca\u0142ego \u015bwiata. W tym roku Narodowy Instytut Dziedzictwa po raz pierwszy w historii, poprzez swoje oddzia\u0142y terenowe organizuje obchody w ca\u0142ym kraju. Ju\u017c odby\u0142y si\u0119, b\u0105d\u017a wkr\u00f3tce odb\u0119d\u0105 si\u0119 konferencje, spotkania i sesje, kt\u00f3re mo\u017cna \u015bledzi\u0107 dzi\u0119ki streamingowi na kanale TV NID<\/a> na YouTube. Tak bogate obchody organizowane s\u0105 nie tylko ze wzgl\u0119du na 40-lecie \u201e\u015bwi\u0119ta zabytk\u00f3w\u201d. W tym roku \u015bwi\u0119tujemy r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy innymi 20-lecie ustawy o ochronie zabytk\u00f3w i opiece nad zabytkami, 20-lecie Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, 10-lecie Krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Na 2023 rok przypadaj\u0105 tak\u017ce okr\u0105g\u0142e rocznice dw\u00f3ch wpis\u00f3w na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO: 20-lecie wpisu drewnianych ko\u015bcio\u0142\u00f3w Ma\u0142opolski po\u0142udniowej<\/a> i 10-lecie wpisu drewnianych cerkwi w polskim i ukrai\u0144skim regionie Karpat<\/a>. Z tej okazji Narodowy Instytut Dziedzictwa przygotowa\u0142 specjaln\u0105 wystaw\u0119 \u201eSkarby drewnianej architektury sakralnej. Ko\u015bcio\u0142y i cerkwie na li\u015bcie \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO<\/a>\u201d. Od 18 kwietnia wystaw\u0119 mo\u017cna podziwia\u0107 w Muzeum \u2013 Zamek w \u0141a\u0144cucie, a nast\u0119pnie trafi do Rzeszowa, Sanoka i Gorlic.<\/p>\n\n\n\n

Podczas przem\u00f3wienia inauguruj\u0105cego Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Ochrony Zabytk\u00f3w, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalny Konserwator Zabytk\u00f3w, dr Jaros\u0142aw Sellin podkre\u015bli\u0142, \u017ce obchody MDOZ organizowane w ca\u0142ej Polsce s\u0105 znakomit\u0105 okazj\u0105 do podsumowania dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony dziedzictwa kulturalnego, zar\u00f3wno w skali mi\u0119dzynarodowej, jak i krajowej, regionalnej, a nawet lokalnej.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Spotkanie w gronie ludzi zaanga\u017cowanych w utrwalanie pami\u0105tek przesz\u0142o\u015bci sk\u0142ania do refleksji nad rol\u0105 dziedzictwa kulturowego w kszta\u0142towaniu to\u017csamo\u015bci narodowej, jest te\u017c forum dyskusji na temat zarz\u0105dzania tym dziedzictwem. Wa\u017cnym aspektem obchod\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Dnia Ochrony Zabytk\u00f3w jest tak\u017ce przybli\u017canie lokalnym spo\u0142eczno\u015bciom problem\u00f3w jego ochrony<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Co roku centralne obchody Mi\u0119dzynarodowego Dnia Ochrony Zabytk\u00f3w odbywaj\u0105 si\u0119 w innym miejscu. W tym roku by\u0142 to Zamek w \u0141a\u0144cucie z imponuj\u0105cym zespo\u0142em rezydencjonalnym: Zamkiem Lubomirskich-Potockich z fortyfikacjami, okaza\u0142ym za\u0142o\u017ceniem parkowo-ogrodowym w stylu angielskim i unikatow\u0105 w skali europejskiej kolekcj\u0105 pojazd\u00f3w konnych. To jedna z najcenniejszych pere\u0142 Podkarpacia o najwy\u017cszych walorach architektonicznych i artystycznych, uhonorowana przez Prezydenta RP w 2005 r. tytu\u0142em Pomnika Historii.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Ochrony Zabytk\u00f3w, w zwi\u0105zku z 20-leciem ustawy o ochronie zabytk\u00f3w i opiece nad zabytkami, jest dobrym momentem do podj\u0119cia dyskusji nad tematem ochrony zabytk\u00f3w. Przewodnicz\u0105ca Rady Ochrony Zabytk\u00f3w przy Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prof. Bogumi\u0142a Rouba powiedzia\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 20 lat szybko min\u0119\u0142o. W tym czasie wiele wspania\u0142ych rzeczy si\u0119 wydarzy\u0142o, mi\u0119dzy innymi badania na wysokim poziomie \u2013 zupe\u0142nie inna jako\u015b\u0107 wiedzy o zabytkach, kt\u00f3r\u0105 teraz mo\u017cemy gromadzi\u0107, porz\u0105dkowa\u0107 i wykorzystywa\u0107 w procesach konserwatorskich. R\u00f3wnie\u017c cyfryzacja jest wspania\u0142ym naszym osi\u0105gni\u0119ciem. (\u2026) To, co mnie nies\u0142ychanie cieszy, to fakt, \u017ce na naszych oczach zasz\u0142a nies\u0142ychana zmiana w spo\u0142ecznym postrzeganiu zabytk\u00f3w. My, jako spo\u0142ecze\u0144stwo zawsze kochali\u015bmy zabytki, ale to nie by\u0142o powszechne. Dzi\u015b dzi\u0119ki pracy r\u00f3wnie\u017c dziennikarzy czy znakomitych tw\u00f3rc\u00f3w, ta spo\u0142eczna \u015bwiadomo\u015b\u0107 warto\u015bci znaczenia zabytk\u00f3w jest o wiele wi\u0119ksza.<\/p>\n\n\n\n

Zdaniem Dyrektor NID, “\u015bwi\u0119to zabytk\u00f3w” jest dobrym momentem do podj\u0119cia dyskusji nad obowi\u0105zuj\u0105cym stanem prawnym w zakresie ochrony zabytk\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

– Dzi\u015b po dwudziestu latach mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce bardzo du\u017co si\u0119 zmieni\u0142o. Zmieni\u0142y si\u0119 nie tylko uwarunkowania<\/em> spo\u0142eczne, ale r\u00f3wnie\u017c uwarunkowania prawne. Polska ratyfikowa\u0142a konwencj\u0119 o dziedzictwie podwodnym, ratyfikowa\u0142a konwencje o dziedzictwie niematerialnym, i te dwa bardzo wa\u017cne porz\u0105dki wesz\u0142y do polskiego obrotu prawnego. Polska ratyfikowa\u0142a tak\u017ce Konwencj\u0119 z Faro, kt\u00f3ra nakazuje nam zmieni\u0107 spos\u00f3b my\u015blenia, przede wszystkim o interesariuszach w systemie ochrony. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne przepisy unijne, kt\u00f3re nakazuj\u0105 nam zmian\u0119 podej\u015bcia do wielu kwestii zwi\u0105zanych z podatkami – V Dyrektywa AML, kt\u00f3ra m\u00f3wi o nowych zagro\u017ceniach zwi\u0105zanych z nielegalnym obrotem dobrami kultury. To s\u0105 nowe wyzwania, kt\u00f3rych ustawa z 2003 roku przed sob\u0105 nie mia\u0142a<\/em> \u2013 powiedzia\u0142a dr hab. Katarzyna Zalasi\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

Dyrektor Instytutu w kontek\u015bcie 20-lecia ustawy o ochronie zabytk\u00f3w i opiece nad zabytkami wspomnia\u0142a r\u00f3wnie\u017c o coraz bardziej pal\u0105cych zagro\u017ceniach dla ochrony zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

– Pierwsze zwi\u0105zane jest ze zmianami klimatycznymi, kt\u00f3re w ostatnim roku w Narodowym Instytucie Dziedzictwa istotnie badamy, poniewa\u017c ju\u017c nied\u0142ugo przekonamy si\u0119 jak pot\u0119\u017cny wp\u0142yw ma to na stan zachowania zabytk\u00f3w. Drugie, to zagro\u017cenie zwi\u0105zane z sytuacjami kryzysowymi, zwi\u0105zane z wojn\u0105. To jest trudne do\u015bwiadczenie, kt\u00f3rym wspieramy naszych partner\u00f3w z Ukrainy. Dzi\u015b bowiem musimy wi\u0119cej m\u00f3wi\u0107 o bezpiecze\u0144stwie dziedzictwa kulturowego i przygotowania go na te stany zagro\u017cenia. Przywilejem Narodowego Instytutu Dziedzictwa jest wspieranie specjalist\u00f3w z Ukrainy, wspieranie ukrai\u0144skiego Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej, dzielenie si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105 w tym trudnym czasie wojny. Dzi\u015b ju\u017c nie dokumentujemy zabytk\u00f3w tak jak to robiono dziesi\u0119\u0107 lat temu w Iraku czy Afganistanie, bo dzisiaj nowe technologie posz\u0142y na tyle do przodu, \u017ce r\u00f3wnie\u017c ustawa o ochronie zabytk\u00f3w dostrzeg\u0142a je w s\u0142u\u017cbie ochronie zabytk\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Obchody \u201e\u015bwi\u0119ta zabytk\u00f3w\u201d by\u0142y r\u00f3wnie\u017c okazj\u0105 do uhonorowania tych os\u00f3b, kt\u00f3re ochronie zabytk\u00f3w po\u015bwi\u0119cili swoje zaanga\u017cowanie, talent, wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie. Uroczystego aktu dekoracji Medalami Stulecia Odzyskanej Niepodleg\u0142o\u015bci w imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, dokona\u0142 Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalny Konserwator Zabytk\u00f3w, dr Jaros\u0142aw Sellin.<\/p>\n\n\n\n

Na podstawie art. 138 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o ustanowieniu Medalu Stulecia Odzyskanej Niepodleg\u0142o\u015bci, postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Andrzeja Dudy, za zas\u0142ugi dla Niepodleg\u0142ej, Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodleg\u0142o\u015bci odznaczeni zostali:<\/p>\n\n\n\n

El\u017cbieta Jagielska, prof. Jerzy Jasie\u0144ko, Marek Konopka, Agnieszka Lorenc-Karczewska, Tomasz \u0141uczak, Hanna Mackiewicz, Bogna Oszczanowska, Ewa Prusicka, prof. Bogumi\u0142a Rouba, Bo\u017cena Stanek-Lebioda, Iwona Wildner-Nurek, Waldemar Witek, Jakub Wrzosek, Miros\u0142aw Trojacki.<\/p>\n\n\n\n

Podczas gali przyznano r\u00f3wnie\u017c odznaki \u201eZa opiek\u0119 nad zabytkami\u201d, kt\u00f3re s\u0105 nadawane jako zaszczytne wyr\u00f3\u017cnienie osobom zas\u0142u\u017conym w spo\u0142ecznej opiece nad dobrami kultury lub w dzia\u0142alno\u015bci konserwatorskiej. Odznak\u0119 nadaje minister kultury i dziedzictwa narodowego, w szczeg\u00f3lno\u015bci osobom prowadz\u0105cym wieloletni\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w dziedzinie spo\u0142ecznej opieki nad dobrami kultury, posiadaj\u0105cym dorobek naukowy w dziedzinie konserwacji zabytk\u00f3w oraz osi\u0105gni\u0119cia w projektowaniu i wykonywaniu prac konserwatorskich, jak r\u00f3wnie\u017c osobom zas\u0142u\u017conym w popularyzowaniu zagadnie\u0144 ochrony i konserwacji zabytk\u00f3w. Obok ministra Jaros\u0142awa Sellina, odznaki wr\u0119cza\u0142y Dyrektor NID, Katarzyna Zalasi\u0144ska oraz Podkarpacki Wojew\u00f3dzki Konserwator Zabytk\u00f3w, Beata Kot. <\/p>\n\n\n\n

Odznakami \u201eZa opiek\u0119 nad zabytkami\u201d odznaczeni zostali:<\/p>\n\n\n\n

– Odznaki z\u0142ote: O. Cyprian Krzysztof Mazurek, \u0141ukasz Go\u0142da, Miros\u0142aw Majkowski, Edward Dobrza\u0144ski, Bo\u017cena Stanek-Lebioda, Ksi\u0105dz Marcin Nabo\u017cny.<\/p>\n\n\n\n

– Odznaka srebrna: Wioletta \u0141abuda-Iwaniak.<\/p>\n\n\n\n

Po uroczysto\u015bci wr\u0119czenia odznacze\u0144 wyst\u0105pienia programowe wyg\u0142osili: Jakub Wi\u015bniewski – Zast\u0119pca Dyrektora Departamentu Ochrony Zabytk\u00f3w w MKiDN pn. \u201ePostulaty zmian w polityce konserwatorskiej w zakresie \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO\u201d oraz Joanna Cicha-Kuczy\u0144ska, Radca ds. UNESCO z Departamentu Ochrony Zabytk\u00f3w w MKiDN, pn. \u201e\u017bywe dziedzictwo \u2013 ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego w Polsce\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W drugiej cz\u0119\u015bci spotkania odby\u0142 si\u0119 panel dyskusyjny na temat aktualnych wyzwa\u0144 ochrony obiekt\u00f3w architektury drewnianej wpisanych na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. W dyskusji moderowanej przez dr hab. Monik\u0119 Bogdanowsk\u0105, Zast\u0119pc\u0119 dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa, udzia\u0142 wzi\u0119li Beata Kot, Podkarpacki Wojew\u00f3dzki Konserwator Zabytk\u00f3w, dr in\u017c. arch. Piotr Turkiewicz, Ma\u0142opolski Wojew\u00f3dzki Konserwator Zabytk\u00f3w oraz ksi\u0105dz mitrat Julian Felenczak, proboszcz prawos\u0142awnej parafii w Morochowie, dziekan sanocki.<\/p>\n\n\n\n

Spotkanie zako\u0144czy\u0142 koncert muzyki barokowej pt. \u201eDworska mi\u0142o\u015b\u0107 z domieszk\u0105 wina, kawy i tytoniu. O Ulotnych \u017bycia Przyjemno\u015bciach\u201d w wykonaniu zespo\u0142u muzyki dawnej Ensemble Barocum.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Drugi dzie\u0144 Mi\u0119dzynarodowego Dnia Ochrony Zabytk\u00f3w zosta\u0142 zaplanowany w Zespole Cerkiewnym w Radru\u017cu. Jego g\u0142\u00f3wnym elementem jest cerkiew obrz\u0105dku wschodniego pod wezwaniem \u015bw. Paraskewy, obj\u0119ta wpisem drewnianych cerkwi w polskim i ukrai\u0144skim regionie Karpat<\/a>. Cerkiew zosta\u0142a wzniesiona oko\u0142o 1583 roku. Zesp\u00f3\u0142 uzupe\u0142nia XVI wieczna drewniana dzwonnica oraz kamienny mur z bramami i kostnic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 Cerkiewny w Radru\u017cu jest jedym z najstarszych i najpe\u0142niejszych drewnianych zespo\u0142\u00f3w sakralnych w Polsce. W tym roku cerkiew pw. \u015bw. Paraskewy obchodzi jubileusz 10-lecia wpisu na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO razem z pi\u0119tnastoma innymi drewnianymi cerkwiami polskiego i ukrai\u0144skiego regionu Karpat. \u015awi\u0105tynie te stanowi\u0105 najdoskonalsze osi\u0105gni\u0119cia drewnianej architektury cerkiewnej, do dzi\u015b zdumiewaj\u0105c skomplikowanymi rozwi\u0105zaniami konstrukcyjnymi. W 2017 roku radruski Zesp\u00f3\u0142 Cerkiewny zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c wyr\u00f3\u017cniony wpisem na List\u0119 Pomnik\u00f3w Historii.<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew \u015bw. Paraskewy wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 nie tylko kunsztem ciesielskim, ale r\u00f3wnie\u017c wystrojem i wyposa\u017ceniem wn\u0119trza, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi: cenna XVII-wieczna figuralno-ornamentalna polichromia przypisywana malarzom wywodz\u0105cy si\u0119 z potylickiego o\u015brodka malarskiego oraz architektoniczny ikonostas z 58 ikonami – w cz\u0119\u015bci sygnowanymi – z XVII-XVIII w. Zabytki cerkiewnego malarstwa monumentalnego z tego czasu nale\u017c\u0105 w Polsce do rzadko\u015bci. Wi\u0119cej informacji o Zespole Cerkiewnym w Radru\u017cu mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronie zabytek.pl<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie obchod\u00f3w odby\u0142o si\u0119 w budynku muzealnym oddzia\u0142u Muzeum Kres\u00f3w w  Lubaczowie.<\/p>\n\n\n\n

\u0141a\u0144cuckie spotkanie poprzedzi\u0142a prezentacja oznakowania starego cmentarza w \u0141a\u0144cucie, w przeddzie\u0144 80. Rocznicy wybuchu powstania w Getcie Warszawskim. To jest ju\u017c 37 nekropolia \u017cydowska, kt\u00f3ra zosta\u0142a zidentyfikowana, oznaczona, a tym samym przywr\u00f3cona wsp\u00f3lnej pami\u0119ci dzi\u0119ki og\u0142oszonemu w 2017 roku programowi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego \u201eOznakowanie cmentarzy \u017cydowskich na terenie Rzeczypospolitej Polskiej<\/a>\u201d, kt\u00f3rego koordynatorem jest Narodowy Instytut Dziedzictwa. Wi\u0119cej: relacja z uroczysto\u015bci.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Kolejne wydarzenia w ramach Mi\u0119dzynarodowego Dnia Ochrony Zabytk\u00f3w ju\u017c 25 kwietnia w Chorzowie, zapraszamy!<\/p>\n\n\n\n

Transmisja z wydarzenia:<\/p>\n\n\n\n

\n