{"id":10382,"date":"2023-04-03T12:15:57","date_gmt":"2023-04-03T10:15:57","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=10382"},"modified":"2023-04-03T15:31:03","modified_gmt":"2023-04-03T13:31:03","slug":"wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/","title":{"rendered":"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach"},"content":{"rendered":"

Wielki Tydzie\u0144, czyli ostatni tydzie\u0144 Wielkiego Postu, przypadaj\u0105cy pomi\u0119dzy dwiema niedzielami: Palmow\u0105 i Wielkanocn\u0105. Jest to czas bogaty w obrz\u0119dy liturgiczne Ko\u015bcio\u0142a katolickiego oraz zwyczaje ludowe. Wiele z nich, piel\u0119gnowanych przez pokolenia, przetrwa\u0142o do dzi\u015b i jest jednym z filar\u00f3w, naszej to\u017csamo\u015bci regionalnej i narodowej. Czy znamy jednak rodow\u00f3d i znaczenie wielkanocnych zwyczaj\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlaczego \u201eWielki Tydzie\u0144\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W religii chrze\u015bcija\u0144skiej najwa\u017cniejszym \u015bwi\u0119tem jest Wielkanoc, czyli pami\u0105tka m\u0119ki, \u015bmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Data Wielkanocy, a co za tym idzie ca\u0142ego Wielkiego Tygodnia wypada przed pierwsz\u0105 wiosenn\u0105 pe\u0142ni\u0105 ksi\u0119\u017cyca. Jest, wi\u0119c w odr\u00f3\u017cnieniu od \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, \u015bwi\u0119tem ruchomym. Uroczysto\u015bci przypadaj\u0105 zawsze mi\u0119dzy 22 marca a 25 kwietnia. Zosta\u0142o to ustalone w 325 roku na Soborze w Nicei.<\/p>\n\n\n\n

Dla chrze\u015bcijan, jest to najwa\u017cniejsze \u015bwi\u0119to w roku, dlatego od zawsze wymaga\u0142o d\u0142ugich przygotowa\u0144. Wszystko zaczyna si\u0119 od \u015arody Popielcowej. W\u00f3wczas wierni gromadz\u0105 si\u0119 w ko\u015bciele, a g\u0142owy ich posypywane s\u0105 przez kap\u0142ana popio\u0142em, wypowiadaj\u0105cego formu\u0142\u0119: Prochem jeste\u015b i w proch si\u0119 obr\u00f3cisz<\/em>. Ma to wzbudzi\u0107 w ludziach \u017cal za grzechy i przypomnie\u0107 jak kruche jest \u017cycie doczesne.<\/p>\n\n\n\n

Dawniej Wielki Post by\u0142 czasem intensywnych sze\u015bciotygodniowych przygotowa\u0144 do \u015awi\u0105t Wielkiej Nocy. By\u0142 to czas odnowy i oczyszczenia. W tym okresie w ramach wielkopostnego umartwienia rezygnowano z mi\u0119sa, a nawet produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych takich jak mleko czy jajka. Co wi\u0119cej, starannie czyszczono garnki, by nie pozosta\u0142 na nich nawet najmniejszy \u015blad t\u0142uszczu zwierz\u0119cego. W tym czasie popularn\u0105 potraw\u0105 by\u0142 \u017cur, czyli zupa gotowana na \u017cytnim zakwasie.<\/p>\n\n\n\n

Okres postu by\u0142 r\u00f3wnie\u017c czasem wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci od alkoholu oraz tytoniu. Nie organizowano zabaw ani nie grano na instrumentach. Ludzie gromadzili si\u0119 w\u00f3wczas na wielkopostnych nabo\u017ce\u0144stwach Drogi Krzy\u017cowej oraz Gorzkich \u017balach, kt\u00f3re s\u0105 wy\u0142\u0105cznie polsk\u0105 tradycj\u0105. Pierwsze tego typu nabo\u017ce\u0144stwo zosta\u0142o uroczy\u015bcie odprawione 13 marca 1707  roku w ko\u015bciele pw. \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca w Warszawie, sk\u0105d rozpowszechni\u0142o si\u0119 na ca\u0142\u0105 Polsk\u0119. Nabo\u017ce\u0144stwo nawi\u0105zuje tre\u015bci\u0105 do tradycji pie\u015bni pasyjnych i lamentacji.<\/p>\n\n\n\n

Niedziela Palmowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obchody Wielkiego Tygodnia rozpoczyna Niedziela Palmowa, zwana Niedziel\u0105 M\u0119ki Pa\u0144skiej. Jest ona obchodzona na pami\u0105tk\u0119 wjazdu Jezusa do Jerozolimy. Nieod\u0142\u0105cznym elementem \u015bwi\u0119towania s\u0105 palmy \u2013 symbol m\u0119cze\u0144stwa, \u015bmierci i triumfu zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa. Wykonuje si\u0119 je z bazi, trzciny, bukszpanu oraz kwiat\u00f3w z bibu\u0142y. Dawniej przypisywano palmom w\u0142a\u015bciwo\u015bci magiczne. Wierzono, \u017ce zjedzenie bazi z po\u015bwi\u0119conej palmy zapewni zdrowie.<\/p>\n\n\n\n

Palmy towarzyszy\u0142y gospodarzom przez ca\u0142y rok. S\u0142u\u017cy\u0142y do \u015bwi\u0119cenia i b\u0142ogos\u0142awienia domu oraz obej\u015bcia. Zatykano je za \u015bwi\u0119te obrazy, aby chroni\u0142y dom przed piorunami i po\u017carem. Po\u0142amane ga\u0142\u0105zki po\u015bwi\u0119conych palm zatykano w rogach pola, by chroni\u0142y je przed szkodnikami. Zwyczaj ten jest nadal praktykowany w wielu cz\u0119\u015bciach Polski, a ten z Opolszczyzny, staraniem depozytariuszy, wpisany zosta\u0142 w 2022 roku na Krajow<\/a>\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a>.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Palmy przechowywa\u0142o si\u0119 w domu przez ca\u0142y rok i nie mo\u017cna by\u0142o jej wyrzuci\u0107. Nale\u017ca\u0142o j\u0105 spali\u0107, a uzyskany popi\u00f3\u0142 by\u0142 rozsypywany na polu lub wykorzystywany do posypywania g\u0142\u00f3w podczas \u015arody Popielcowej w kolejnym roku.  <\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek Wielkiego Tygodnia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielkanoc ju\u017c blisko, wi\u0119c nadszed\u0142 czas generalnych porz\u0105dk\u00f3w. Do niedzieli wszystko musia\u0142o by\u0107 oczyszczone: dusza, cia\u0142o, chata i ca\u0142e obej\u015bcie. Wielkie \u015bwi\u0105teczne sprz\u0105tanie nie mia\u0142o tylko na celu od\u015bwie\u017cenia izb, ale tak\u017ce pozbycie si\u0119 z nich wszelkich chor\u00f3b i z\u0142a. Dawniej wierzono, \u017ce niedope\u0142nienie tego zwyczaju sprowadza\u0142o na domostwo nieszcz\u0119\u015bcie. W\u00f3wczas bielono piece i \u015bciany dom\u00f3w. Niekiedy do kredy dodawano chabrowej farbki, by odstraszy\u0107 robactwo. Sprz\u0105tano domy i obej\u015bcia, myto pod\u0142ogi, okna i obrazy. Sienniki wypychano na nowo s\u0142om\u0105. Na p\u0142oty wywieszano pierzyny i poduchy, aby si\u0119 wywietrzy\u0142y. Od\u015bwie\u017cano r\u00f3wnie\u017c przyodziewek: sukmany i kapoty. Na \u015bcie\u017cki wysypywano \u017c\u00f3\u0142ciutki \u015bwie\u017cy piach. Po sprz\u0105taniu dom i obej\u015bcie ozdabiano kwiatami. Malowano szlaczki na \u015bcianach, wykonywano tak\u017ce pi\u0119kne ozdoby z papieru i przyozdabiano nimi chaty. Pod sufitem wieszano paj\u0105ki, czyli przestrzenne barwne konstrukcje przypominaj\u0105ce \u017cyrandole, kt\u00f3re wykonywano ze s\u0142omy i kolorowych bibu\u0142ek. Po takim obej\u015bciu z daleka by\u0142o wida\u0107, \u017ce Wielkanoc ju\u017c blisko.<\/p>\n\n\n\n

Dawniej w wielk\u0105 \u015arod\u0119 organizowane by\u0142o nabo\u017ce\u0144stw \u201eCiemnej Jutrzni\u201d. Praktykowano je zaraz po wschodzie s\u0142o\u0144ca. Ludno\u015b\u0107 zgromadzona w ko\u015bciele modli\u0142a si\u0119 \u015bpiewaj\u0105c psalmy do momentu zgaszenia ostatniej \u015bwiecy. W tym dniu, obecni w ko\u015bciele ksi\u0119\u017ca nie wychodzili przez zakrysti\u0119, ale g\u0142\u00f3wnymi drzwiami, uderzaj\u0105c przy tym brewiarzem o \u0142awki.  Kap\u0142an\u00f3w ch\u0119tnie na\u015bladowali mali ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy uderzali w \u0142awki kijami robi\u0105c przy tym du\u017co ha\u0142asu, kt\u00f3ry mia\u0142 przepowiada\u0107 nadchodz\u0105ce zmiany. Tradycja nakazywa\u0142a czyni\u0107 tak na pami\u0105tk\u0119 m\u0119ki Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

Wielki Czwartek \u2013 palenie Judasza<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielki Czwartek jest dniem obchodzonym na pami\u0105tk\u0119 Ostatniej Wieczerzy. To dzie\u0144, w kt\u00f3rym milkn\u0105 dzwony ko\u015bcielne. Na pami\u0105tk\u0119 pojmania i uwi\u0119zienia Jezusa, zdejmuje si\u0119 wszystko z ko\u015bcielnego o\u0142tarza. Drzwiczki do pustego tabernakulum zostaj\u0105 otwarte, gdy\u017c Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament zostaje przeniesiony do tzw. ciemnicy.<\/p>\n\n\n\n

Tego dnia po wieczornym nabo\u017ce\u0144stwie organizowana by\u0142a uroczysta, ale nadal postna wieczerza, na kt\u00f3r\u0105 gospodarz zaprasza\u0142 nie tylko najbli\u017csze osoby, ale r\u00f3wnie\u017c dusze przodk\u00f3w. Palono te\u017c na rozstajach dr\u00f3g i przy kapliczkach krzy\u017ce, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 drogowskazami dla dusz zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze na prze\u0142omie XIX i XX stulecia w prawie ca\u00ad\u0142ej Polsce centralnej i po\u0142udniowej w Wielk\u0105 \u015arod\u0119 lub w Wielki Czwartek, przy akompaniamencie drewnianych klekotek i obrz\u0119dowych \u015bpiew\u00f3w, palono kuk\u0142\u0119 wyobra\u017caj\u0105c\u0105 Judasza, kt\u00f3ry wed\u0142ug biblijnych poda\u0144 zdradzi\u0142 Jezusa. Niekiedy egzekucj\u0119 zdrajcy rozpoczyna\u0142o zrzucenie jego podobizny z ko\u015bcielnej wie\u017cy lub dzwonnicy. Obrz\u0119d ten mia\u0142 symbolizowa\u0107 kar\u0119 za zdradzenie Jezusa.<\/p>\n\n\n\n

Kronikarz polskiego zwyczaju, Zygmunt Gloger, w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eRok polski w \u017cyciu, tradycji i pie\u015bni\u201d, wydanej w 1900 roku, pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n

– W niekt\u00f3rych okolicach w Wielki Czwartek (zwany tak\u017ce cierniowym) gromada ch\u0142opc\u00f3w (\u2026) zrobiwszy sobie Judasza ze s\u0142omy (\u2026) sz\u0142a do ko\u00ad\u015bcio\u0142a na \u00bbciemn\u0105 jutrzni\u0119\u00ab, Judasza z sob\u0105 nios\u0105c. W ko\u015bciele pod ch\u00f3rem w\u015br\u00f3d ludu stali uszykowani jako wojsko pod przyw\u00f3dztwem jednego. Po sko\u0144czonej jutrz\u00adni, na cmentarzu, ch\u0142ostano Judasza kijami i siekano drew\u00adnianymi pa\u0142aszami w\u015br\u00f3d wrzawy i \u015bmiechu zebranego ludu. Potem w\u0142o\u017cywszy go na taczki wieziono na pleba\u00adni\u0119 i do dworu, gdzie powtarzano to samo widowisko. Z dworu udawano si\u0119 z Judaszem do gospody, a wreszcie albo topiono go w rzece lub stawie, albo gdy si\u0119 \u015bciemni\u00ad\u0142o, palono na wzg\u00f3rzu nad wiosk\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zanim podobizna Judasza zosta\u0142a wrzucona do ognia, wyg\u0142aszano do skaza\u0144ca rymowanki, np.:

– Judosie, Judosie! ty diebelsko stworo!
wydo\u0142e\u015b ty Pona za talar\u00f3w worek,
za talar\u00f3w worek bedzies gorzo\u0142 w piekle,
a my ciebie tutek \u0142obijomy piyknie!<\/em><\/p>\n\n\n\n

S\u0105d nad personifikacj\u0105 z\u0142a, jak\u0105 by\u0142a kuk\u0142a Judasza, prawdopodobnie ma rodow\u00f3d przedchrze\u015bcija\u0144ski. Tak jak unicestwiano zim\u0119, topi\u0105c Marzann\u0119, tak unicestwiano Judasza, zdrajc\u0119 Jezusa. Palenie Judasza przetrwa\u0142o m.in. na po\u0142udniu Polski.<\/p>\n\n\n\n

Wielki Pi\u0105tek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielki Pi\u0105tek jest jedynym dniem w roku liturgicznym, w kt\u00f3rym w Ko\u015bciele katolickim nie sprawuje si\u0119 mszy \u015bwi\u0119tej. Obchodzony jest on na pami\u0105tk\u0119 m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci Chrystusa na krzy\u017cu. Jest to dzie\u0144 skupienia i umartwienia. Dawniej mieszka\u0144cy wsi na znak \u017ca\u0142oby, zatrzymywali zegary, zas\u0142aniali lustra, a nawet m\u00f3wili szeptem, zachowuj\u0105c si\u0119 tak, jakby w domu by\u0142 zmar\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Wielkopi\u0105tkowa Woda<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tego dnia, mi\u0119dzy innymi na terenach zachodnich i na \u015al\u0105sku, jeszcze o \u015bwicie, praktykowano zwyczaj Wielkopi\u0105tkowej Wody. Chodzi\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas ca\u0142ymi rodzinami nad rzek\u0119, staw czy jezioro i zanurzano si\u0119 w wodzie. Wierzono, \u017ce tego dnia ma ona magiczn\u0105 moc. Wa\u017cne by\u0142o, aby woda sama obesch\u0142a. Nie mo\u017cna by\u0142o si\u0119 wytrze\u0107. Po wyschni\u0119ciu, ubierano si\u0119 i w ciszy wracano do dom\u00f3w. P\u00f3\u017aniej doro\u015bli wypijali na zdrowie kieliszek gorzkiej w\u00f3dki, na przyk\u0142ad tatarcz\u00f3wki. Mia\u0142o to symbolizowa\u0107 pojenie ukrzy\u017cowanego Chrystusa octem.<\/p>\n\n\n\n

Wierzono, \u017ce jest to czas cud\u00f3w, i \u017ce na pami\u0105tk\u0119 krwawej ofiary Zbawiciela woda pitna zamienia si\u0119 w wino. Zach\u0119cano wi\u0119c, by tego dnia cz\u0119sto zagl\u0105da\u0107 do studni, \u017ar\u00f3de\u0142ek i innych miejsc czerpania wody pitnej.<\/p>\n\n\n\n

Pogrzeb \u017curu i \u015bledzia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Innym akcentem wielkopi\u0105tkowych zwyczaj\u00f3w by\u0142 niegdy\u015b obrz\u0119d zwany pogrzebem \u017curu i \u015bledzia, czyli potraw najcz\u0119\u015bciej goszcz\u0105cych w okresie Wielkiego Postu na polskich sto\u0142ach.  Kiedy wi\u0119c post dobiega\u0142 ko\u0144ca, tradycj\u0105 by\u0142 pogrzeb uprzykrzonych potraw. Po 40-dniowym po\u015bcie wszyscy, bowiem z ut\u0119sknieniem czekali na bogato zastawione sto\u0142y mi\u0119sem, szynkami i kie\u0142basami. Polski etnograf, Oskar Kolberg tak opisa\u0142 ten zwyczaj:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Od komina za\u015b jednej do komina drugiej przeciwleg\u0142ej cha\u0142upy, przeci\u0105gaj\u0105 w poprzek ulicy powr\u00f3s\u0142o s\u0142omiane, z kilku powi\u0105zanych z sob\u0105 z\u0142o\u017cone cz\u0119\u015bci. W \u015brodku owego powr\u00f3s\u0142a obni\u017conym nieco na kszta\u0142t girlandy lub festonu, uwi\u0105zuj\u0105 garnek nape\u0142niony \u017curem, lub popio\u0142em, kt\u00f3ry ch\u0142opcy swawolni rozbijaj\u0105 kijami, w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas, gdy kto\u015b przez ulic\u0119 pod owym powr\u00f3s\u0142em przechodzi, dla obsypania nieostro\u017cnego przechodnia porz\u0105dn\u0105 doz\u0105 popio\u0142u i sadzy<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\u201eTurki\u201d na stra\u017cy Pa\u0144skiego Grobu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do dzi\u015b w polskich ko\u015bcio\u0142ach w Wielki Pi\u0105tek przygotowuje si\u0119 symboliczne \u201eGroby Pa\u0144skie\u201d, kt\u00f3re wierni nawiedzaj\u0105 w \u015bwi\u0105teczne dni. W r\u00f3\u017cnych rejonach Polski, mi\u0119dzy innymi na Mazowszu, Kujawach czy Pomorzu, mo\u017cna spotka\u0107 tzw. \u201eTurki\u201d, czyli m\u0119skie formacje stra\u017cnik\u00f3w \u201eGrobu Pa\u0144skiego\u201d, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z kawaler\u00f3w. Jedynie funkcj\u0119 dow\u00f3dcy grupy zwanego \u201estarszym\u201d, pe\u0142ni \u017conaty m\u0119\u017cczyzna. \u201eTurki\u201d uczestnicz\u0105 w nabo\u017ce\u0144stwach wielkanocnych od Wielkiego Pi\u0105tku wieczorem do Niedzieli Wielkanocnej.<\/p>\n\n\n\n

Legenda g\u0142osi, \u017ce w czasie odsieczy wiede\u0144skiej, jako wojenne \u0142upy zosta\u0142y przywiezione r\u00f3wnie\u017c tureckie stroje. Wojacy przyodziali je i stan\u0119li przy \u201eGrobie Pa\u0144skim\u201d tworz\u0105c honorow\u0105 wart\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Na terenie funkcjonowania Stowarzyszenia \u201eTurki Grodziskie\u201d obejmuj\u0105cym, rejon gminy Grodzisko Dolne dzia\u0142a 6 oddzia\u0142\u00f3w \u201eturk\u00f3w\u201d skupionych w pi\u0119ciu parafiach: Grodzisko Dolne, W\u00f3lka Grodziska, Chodacz\u00f3w, Zmys\u0142\u00f3wka, Grodzisko Nowe. W 2017 roku \u201eTurki” Grodziskie zosta\u0142y wpisane na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Kroszonki, batiki, wyklejanki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielki Pi\u0105tek by\u0142 dniem bardzo intensywnych przygotowa\u0144 domowych. To przewa\u017cnie w tym dniu malowano jaja na \u015bwi\u0119cone oraz gotowano i pieczono. Wszystkie bowiem, przysmaki na wielkanocny st\u00f3\u0142 powinny by\u0107 gotowe ju\u017c w Wielki Pi\u0105tek, a najp\u00f3\u017aniej w Wielk\u0105 Sobot\u0119 przed po\u0142udniem.<\/p>\n\n\n\n

Od wiek\u00f3w, w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata wierzono, \u017ce jajka przynosz\u0105 szcz\u0119\u015bcie. W s\u0142owia\u0144skiej tradycji, jajko zwi\u0105zane by\u0142o z kultem boga s\u0142o\u0144ca, symbolem nowego \u017cycia i narodzin. Przed chrystianizacj\u0105 w Polsce jajka mia\u0142y symbol magiczny, zakopywano je przed domami i obej\u015bciami, by chroni\u0107 domownik\u00f3w przed z\u0142ymi mocami. Co ciekawe, najstarsze pisanki na ziemiach polskich pochodz\u0105 z X wieku i odnaleziono je podczas wykopalisk archeologicznych na opolskiej wyspie Ostr\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n

Okres Wielkiej Nocy, przepe\u0142niony jest wieloma symbolami, kt\u00f3re bardzo cz\u0119sto wywodz\u0105 si\u0119 z poga\u0144stwa. Dlatego jajka zosta\u0142y zaadaptowane przez chrze\u015bcija\u0144stwo, jako symbol \u017cycia, Chrystusa, kt\u00f3ry zmartwychwsta\u0142. W okresie wielkanocnym nie mog\u0142o wi\u0119c zabrakn\u0105\u0107 jaj, szczeg\u00f3lnie tych zdobionych. Od zamo\u017cno\u015bci rodziny zale\u017ca\u0142o jak du\u017co jaj zostanie ozdobionych. Nale\u017ca\u0142o przygotowa\u0107 ich tyle, aby starczy\u0142o do po\u015bwi\u0119cenia, a tak\u017ce do obdarowania krewnych. Panny przygotowywa\u0142y tak\u017ce jajka dla kawaler\u00f3w, kt\u00f3rzy chodzili z kogutkiem po dyngusie.<\/p>\n\n\n\n

Jajka zdobione by\u0142y na r\u00f3\u017cne sposoby, zale\u017cnie od regionu. Jedn\u0105 z najstarszych form ozdabiania jajek jest technika batikowa, kt\u00f3ra polega na malowanie wzor\u00f3w gor\u0105cym woskiem pszczelim przy pomocy specjalnego pisaka. Nast\u0119pnie jajo zanurza si\u0119 w barwniku, po czym \u015bciera si\u0119 wosk \u2013 w ten spos\u00f3b otrzymuje si\u0119 jasny wz\u00f3r na kolorowym tle. Technika ta, stosowana na terenie Opolszczyzny jeszcze pod koniec XIX wieku, zacz\u0119\u0142a stopniowo ulega\u0107 zapomnieniu. Sytuacja uleg\u0142a zmianie wraz z pojawieniem si\u0119 os\u00f3b przesiedlonych po II wojnie \u015bwiatowej z teren\u00f3w dzisiejszej Ukrainy, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d swoich zwyczaj\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych przywioz\u0142y r\u00f3wnie\u017c tradycj\u0119 zdobienia jaj metod\u0105 batikow\u0105 i przekaza\u0142y j\u0105 kolejnym pokoleniom zamieszkuj\u0105cym miejscowo\u015bci takie, jak Tu\u0142owice, Skarbiszowice, Niemodlin, Sady, Grodziec, Korfant\u00f3w, Przydro\u017ce i Puszyn. Technika batikowa jest znana r\u00f3wnie\u017c w innych cz\u0119\u015bciach Polski, na przyk\u0142ad na Podlasiu. Staraniem depozytariuszy ze \u015al\u0105ska Opolskiego ta metoda zdobienia jaj zosta\u0142a wpisana w 2020 roku na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Inn\u0105, popularn\u0105 metod\u0105 zdobienia jaj jest kroszonkarstwo. Polega ona na wydrapywaniu wzor\u00f3w na zafarbowanych jajkach. Niegdy\u015b farbowano je \u0142upinkami cebuli, m\u0142odym owsem czy kor\u0105 d\u0119bu, dzi\u015b z powodzeniem zast\u0119puj\u0105 je farbkami spo\u017cywczymi. . Najcz\u0119\u015bciej wydrapuje si\u0119 ornamenty ro\u015blinne: palmy, kwiaty czy li\u015bcie. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wzor\u00f3w zale\u017cy od inwencji artystycznej samego tw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n

Kroszonkarstwo wymaga cierpliwo\u015bci, delikatno\u015bci, opanowania i zdolno\u015bci manualnych, aby z kruchej skorupki powsta\u0142o dzie\u0142o sztuki. Metoda ta jest bardzo popularna na Opolszczy\u017anie. Patrz\u0105c na kroszonk\u0119 opolsk\u0105 od razu wiadomo, \u017ce jest ona z tego regionu, poniewa\u017c ma charakterystyczny wz\u00f3r. Motywem przewodnim s\u0105 detaliczne wzory kwiatowe, kt\u00f3re niegdy\u015b da\u0142y przyczynek do powstania tzw. wzoru opolskiego.<\/p>\n\n\n\n

W 1957 roku, aby podtrzyma\u0107 tradycj\u0119 wykonywania kroszonek opolskich, zorganizowano pierwszy konkurs. W 1963 roku podczas obrad jury zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, aby wzornictwo z kroszonek przenie\u015b\u0107 na bardziej trwa\u0142y materia\u0142 i rozpropagowa\u0107 go w\u015br\u00f3d szerszego grona odbiorc\u00f3w. Dzi\u015b zdobi si\u0119 przedmioty u\u017cytkowe, jak porcelanow\u0105 zastaw\u0119, obrusy czy ubrania, po bi\u017cuteri\u0119 i bombki. Kroszonki opolskie oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 r\u0119cznego malowania wzoru opolskiego jest niew\u0105tpliwie symbolem Opolszczyzny, kt\u00f3ry wol\u0105 depozytariuszy i decyzj\u0105 Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zosta\u0142y wpisane na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a><\/p>\n\n\n\n

Pisanki mog\u0105 by\u0107 te\u017c oklejane r\u00f3\u017cnymi materia\u0142ami. Ich przygotowanie potrafi by\u0107 bardzo pracoch\u0142onne. Pisanki \u0142owickie z ludowymi motywami powstaj\u0105 po naklejeniu na jajko kilku warstw wyci\u0119tego z kolorowego papieru wzoru. Jest on specyficzny dla tego regionu, gdy\u017c tylko tu wykonuje si\u0119 wycinanki wielobarwne. Bogactwo form (ro\u015bliny, zwierz\u0119ta, postaci ludzi) oraz szeroka gama kolor\u00f3w daj\u0105 w efekcie wyj\u0105tkowy obraz.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei na Kurpiach charakterystyczne s\u0105 ozdoby wykonane po naklejeniu na wydmuszce jaja, rdzenia sitowia i w\u0142\u00f3czki – dawniej – najcz\u0119\u015bciej ze starego, zniszczonego stroju kurpiowskiego. Takie ozdoby by\u0142y przyklejane na klej zrobiony z m\u0105ki \u017cytniej i wody.<\/p>\n\n\n\n

Dawniej na Mazowszu przekazywano sobie legendy, kt\u00f3re mia\u0142y wyja\u015bnia\u0107, dlaczego zdobiono jajka na Wielkanoc.  Jedna z nich g\u0142osi, \u017ce gdy Maria Magdalena posz\u0142a o \u015bwicie do Grobu Jezusa, ale zobaczy\u0142a, \u017ce jest on pusty. Zacz\u0119\u0142a p\u0142aka\u0107, i w tym momencie ukaza\u0142 jej si\u0119 anio\u0142, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, by si\u0119 nie martwi\u0142a, gdy\u017c Jezus zmartwychwsta\u0142. Uradowana wr\u00f3ci\u0142a do cha\u0142upy, wesz\u0142a do izby i zobaczy\u0142a, \u017ce wszystkie jajka, kt\u00f3re mia\u0142a pomalowane by\u0142y na czerwono. Wysz\u0142a wi\u0119c przed cha\u0142up\u0119 z tymi jajkami, gdzie spotka\u0142a aposto\u0142\u00f3w. Da\u0142a im zabarwione jajka, a te zamieni\u0142y si\u0119 w ich r\u0119kach w ptaki, kt\u00f3re og\u0142osi\u0142y ca\u0142emu \u015bwiatu dobr\u0105 nowin\u0119, \u017ce Chrystus zmartwychwsta\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Inna legenda g\u0142osi, \u017ce pierwsze pisanki mia\u0142a ofiarowa\u0107 Pi\u0142atowi Matka Boska, aby uratowa\u0107 Jezusa od \u015bmierci. Jeszcze inna z kolei, opowiada\u0142a, \u017ce pewien biedak nios\u0105cy do miasta jaja na sprzeda\u017c zatrzyma\u0142 si\u0119 i odstawi\u0142 kobia\u0142k\u0119, aby pom\u00f3c Jezusowi nie\u015b\u0107 krzy\u017c w drodze na \u015bmier\u0107. Gdy wr\u00f3ci\u0142, zasta\u0142 wszystkie jajka zabarwione na czerwono. Legend takich by\u0142o bardzo wiele.<\/p>\n\n\n\n

Wielka Sobota<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielka Sobota powszechnie kojarzona jest ze \u015bwi\u0119ceniem pokarm\u00f3w, kt\u00f3re zanoszone s\u0105 do ko\u015bcio\u0142a w koszyczkach. Plecionkarstwo, a zatem metoda wykonywania koszyk\u00f3w, nale\u017cy do najstarszych rzemios\u0142 uprawianych przez cz\u0142owieka. Dzi\u015b koszyki najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142uj\u0105 na my\u015bl tzw. \u015bwi\u0119conk\u0119, cho\u0107 nie brakuje amator\u00f3w, na przyk\u0142ad plecionych mebli.<\/p>\n\n\n\n

Plecionkarstwo w Polsce zosta\u0142o wpisane na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a> w 2018 roku, a poszczeg\u00f3lne metody, takie jak tradycja wyplatania koszyka \u201ewikowego\u201d w gminie Ci\u0119\u017ckowice, wyplatanie z korzeni \u015bwierkowych w Beskidzie \u015al\u0105skim czy plecionkarstwo na \u015al\u0105sku Opolskim utrwalone zosta\u0142y na Li\u015bcie w marcu tego roku.<\/p>\n\n\n\n

Tradycyjna staropolska \u015bwi\u0119conka sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z wielu, maj\u0105cych symboliczne znaczenie sk\u0142adnik\u00f3w, gdy\u017c po\u015bwi\u0119cone potrawy mia\u0142y zapewni\u0107 pomy\u015blno\u015b\u0107, zdrowie i dostatek. W koszu zazwyczaj znajdowa\u0142y si\u0119: kolorowe jajka, jako symbol triumfu \u017cycia nad \u015bmierci\u0105; chleb \u2013 symbol dostatku i pomy\u015blno\u015bci; chrzan \u2013 symbol si\u0142y i witalno\u015bci; s\u00f3l \u2013 maj\u0105ca w\u0142a\u015bciwo\u015bci konserwuj\u0105ce i oczyszczaj\u0105ce, do tego mia\u0142a chroni\u0107 przed z\u0142em; w\u0119dliny i mi\u0119so \u2013 maj\u0105ce zapewni\u0107 dostatek i p\u0142odno\u015b\u0107; ser \u2013 kt\u00f3ry daje zdrowie zwierz\u0119tom hodowlanym oraz figurka baranka \u2013 symbol Jezusa zmartwychwsta\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142czesne \u015bwi\u0119conki s\u0105 niewielkie, poniewa\u017c maj\u0105 charakter symboliczny. Dawniej by\u0142y to du\u017ce kosze, do kt\u00f3rych wk\u0142adano niemal ca\u0142\u0105 wielkanocn\u0105 straw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0119cone<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dawniej \u015bwi\u0119cenie pokarm\u00f3w zazwyczaj odbywa\u0142o si\u0119 inaczej, ni\u017c to wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017cemy obserwowa\u0107, poniewa\u017c mia\u0142o to miejsce w jednym z dom\u00f3w, ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 do ko\u015bcio\u0142a. Zwyczaj ten jednak pozosta\u0142 w D\u0105browie Chotomowskiej. Do domu jednej z mieszkanek tej miejscowo\u015bci przyje\u017cd\u017ca ksi\u0105dz i \u015bwi\u0119ci pokarmy przyniesione przez mieszka\u0144c\u00f3w. Wed\u0142ug \u015bwiadectw uczestnik\u00f3w, po II wojnie \u015bwiatowej, zwyczaj odbywa\u0142 si\u0119 co roku do 1981 u jednej gospodyni, potem zosta\u0142 przekazany pod opiek\u0119 innej mieszkance, gdzie trwa do dzi\u015b. Zwyczaj ten staraniem grupy podtrzymuj\u0105cej t\u0119 tradycj\u0119 w 2020 roku, zosta\u0142 wpisany na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa ku<\/a>lturowego<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Wskutek ewolucji kultury polskiej, kt\u00f3ra w XIX wieku powoli traci\u0142a charakter dworski na rzecz dominuj\u0105cej roli miasta, zmieni\u0142a si\u0119 tradycja \u015bwi\u0119conego. Dlatego dzi\u015b to wierni przybywaj\u0105 ze \u015bwi\u0119conk\u0105 do ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Ze \u015bwi\u0119conk\u0105 zwi\u0105zane by\u0142y r\u00f3\u017cne wierzenia. Panny po uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cenia rych\u0142o wraca\u0142y do swojego domu, co mia\u0142o zapewni\u0107 im szybkie zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. Z koszykiem przyniesionym od \u015bwi\u0119cenia nale\u017ca\u0142o obej\u015b\u0107 cha\u0142up\u0119 trzy razy dooko\u0142a. W ten spos\u00f3b wytyczano bezpieczny kr\u0105g i zapewniano sobie powodzenie. Ponadto wierzono, \u017ce po\u015bwi\u0119cone jajka, po zakopaniu ich na polach i w ogrodzie, dawa\u0142y urodzaj. Po\u015bwi\u0119cone jajka podczas budowy domu zakopywano tak\u017ce pod w\u0119g\u0142em, aby szcz\u0119\u015bcie i dostatek nie opuszcza\u0142o tego domostwa.<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, zwyczaj \u015bwi\u0119cenia pokarmu w wielu miejscach w Polsce znany jest stosunkowo nied\u0142ugo. Przyk\u0142adowo na terenach Warmii nie by\u0142 znany jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Zwyczaj ten przyj\u0105\u0142 si\u0119 tam dopiero wraz z nap\u0142ywem ludno\u015bci z Kres\u00f3w Wschodnich. G\u0142\u00f3wnym obrz\u0119dem tego dnia na Warmii by\u0142o \u015bwi\u0119cenie ognia, wody i \u015bwiec, a przyniesionymi z ko\u015bcio\u0142a w\u0119gielkami, gospodyni wznieca\u0142a ogie\u0144 w palenisku kuchni domowej.<\/p>\n\n\n\n

Do dzi\u015b podczas wieczornej liturgii ostatniego dnia Wielkiego Tygodnia, \u015bwi\u0119ci si\u0119 ogie\u0144 i wod\u0119. Ogie\u0144 symbolicznie spala to, co stare, a woda daje \u017cycie. Rozbudowana liturgia rozpoczyna\u0142a si\u0119 o zmroku, a ko\u0144czy\u0142a radosn\u0105 msz\u0105 rezurekcyjn\u0105, oznajmiaj\u0105c\u0105 \u015bwiatu zmartwychwstanie Jezusa.<\/p>\n\n\n\n

Krzy\u017coki i brama wielkanocna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017anym wieczorem w Wielk\u0105 Sobot\u0119 w Borkach Ma\u0142ych, dwunastu kawaler\u00f3w tzw. Krzy\u017cok\u00f3w, zawiesza mi\u0119dzy dwoma drzewami nad drog\u0105 w \u015brodku wsi bram\u0119 wielkanocn\u0105 z wydmuszek nawleczonych na sznurki i u\u0142o\u017cone w motywy nawi\u0105zuj\u0105ce do \u015awi\u0105t Wielkanocnych. Konstrukcje ka\u017cdego roku s\u0105 imponuj\u0105ce i sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z kilku tysi\u0119cy wydmuszek, kt\u00f3re Krzy\u017coki zbierali przez ca\u0142y Wielki Post.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdorazowo brama ma inny kszta\u0142t i wisi do nast\u0119pnego roku. Po jej zawieszeniu kawalerowie id\u0105 do remizy, gdzie wsp\u00f3lnie spo\u017cywaj\u0105 zrobion\u0105 przez siebie jajecznic\u0119 ze 120 jaj. Nast\u0119pnie udaj\u0105 si\u0119 do miejscowego ko\u015bcio\u0142a, sk\u0105d zabieraj\u0105 chor\u0105gwie oraz figur\u0119 Chrystusa Zmartwychwsta\u0142ego. Figur\u0119 niesie ten, kt\u00f3ry w najbli\u017cszym czasie ma si\u0119 \u017ceni\u0107. O godzinie 3:00 nad ranem ruszaj\u0105 z dono\u015bnym wielkanocnym \u015bpiewem na obch\u00f3d p\u00f3l wok\u00f3\u0142 wioski, co ma zapewni\u0107 urodzaj. Po zako\u0144czeniu obchodu na kr\u00f3tko wracaj\u0105 do domu, po czym uczestnicz\u0105 w procesji rezurekcyjnej.<\/p>\n\n\n\n

Udzia\u0142 w grupie Krzy\u017cok\u00f3w, uwa\u017cany jest za zaszczyt, poniewa\u017c liczba ich jest ograniczona. Dwunastu Krzy\u017cok\u00f3w symbolizuje dwunastu aposto\u0142\u00f3w. Mieszka\u0144cy Borek Ma\u0142ych dumni s\u0105 ze swej unikatowej na skal\u0119 kraju tradycji, kt\u00f3ra w 2020 roku wpisana zosta\u0142a na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Kroszonka, technika rytownicza. Tw\u00f3rczyni ludowa z Opolszczyzny p. Gra\u017cyna Fila<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
\n
\"\"
Kroszonki, technika rytownicza. Tw\u00f3rczyni ludowa z Opolszczyzny p. Gra\u017cyna Fila<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kroszonki, technika rytownicza. Tw\u00f3rczyni ludowa z Opolszczyzny p. Gra\u017cyna Fila<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielki Tydzie\u0144, czyli ostatni tydzie\u0144 Wielkiego Postu, przypadaj\u0105cy pomi\u0119dzy dwiema niedzielami: Palmow\u0105 i Wielkanocn\u0105. Jest to czas bogaty w obrz\u0119dy liturgiczne Ko\u015bcio\u0142a katolickiego oraz zwyczaje ludowe. Wiele z nich, piel\u0119gnowanych […]<\/p>","protected":false},"author":7,"featured_media":10377,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-10382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\nWielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wielki Tydzie\u0144, czyli ostatni tydzie\u0144 Wielkiego Postu, przypadaj\u0105cy pomi\u0119dzy dwiema niedzielami: Palmow\u0105 i Wielkanocn\u0105. Jest to czas bogaty w obrz\u0119dy liturgiczne Ko\u015bcio\u0142a katolickiego oraz zwyczaje ludowe. Wiele z nich, piel\u0119gnowanych […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-04-03T10:15:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-03T13:31:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1857\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1238\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Barbara Halliop\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/\"},\"author\":{\"name\":\"Barbara Halliop\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\"},\"headline\":\"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach\",\"datePublished\":\"2023-04-03T10:15:57+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-03T13:31:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/\"},\"wordCount\":3665,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png\",\"articleSection\":[\"Aktualno\u015bci\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/\",\"name\":\"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png\",\"datePublished\":\"2023-04-03T10:15:57+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-03T13:31:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png\",\"width\":1857,\"height\":1238,\"caption\":\"miniaturka kroszonki\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15\",\"name\":\"Barbara Halliop\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1777444967\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1777444967\",\"caption\":\"Barbara Halliop\"},\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach - NID","og_description":"Wielki Tydzie\u0144, czyli ostatni tydzie\u0144 Wielkiego Postu, przypadaj\u0105cy pomi\u0119dzy dwiema niedzielami: Palmow\u0105 i Wielkanocn\u0105. Jest to czas bogaty w obrz\u0119dy liturgiczne Ko\u015bcio\u0142a katolickiego oraz zwyczaje ludowe. Wiele z nich, piel\u0119gnowanych […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2023-04-03T10:15:57+00:00","article_modified_time":"2023-04-03T13:31:03+00:00","og_image":[{"width":1857,"height":1238,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png","type":"image\/png"}],"author":"Barbara Halliop","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Barbara Halliop","Estimated reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/"},"author":{"name":"Barbara Halliop","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15"},"headline":"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach","datePublished":"2023-04-03T10:15:57+00:00","dateModified":"2023-04-03T13:31:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/"},"wordCount":3665,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png","articleSection":["Aktualno\u015bci"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/","name":"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png","datePublished":"2023-04-03T10:15:57+00:00","dateModified":"2023-04-03T13:31:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/miniaturka-kroszonki.png","width":1857,"height":1238,"caption":"miniaturka kroszonki"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2023\/04\/03\/wielki-tydzien-w-polskiej-tradycji-i-zwyczajach\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wielki Tydzie\u0144 w polskiej tradycji i zwyczajach"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/1b690a8998a5111cfb9f0ffe24195a15","name":"Barbara Halliop","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1777444967","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/924046d17dd0c842c9fa9ccf489bc6dc.jpg?ver=1777444967","caption":"Barbara Halliop"},"url":"https:\/\/nid.pl\/en\/author\/bhalliop\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10382"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10382\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}