[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/krakow_header.jpg” width=”100%” max_width=”100%” height=”400px” custom_margin=”|auto||auto|false|false” custom_padding=”0px||0px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” title_text=”Historyczne centrum Krakowa, fot. Piotr Ostrowski” sticky_enabled=”0″][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_padding=”50px|50px|50px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text module_id=”backButtonBox” _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px|0px|0px|0px|false|false” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_module=”2594″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][et_pb_text disabled_on=”on|on|on” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”||30px|||” disabled=”on” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Podstawowe informacje na temat organizacji i dzia\u0142ania “systemu \u015bwiatowego dziedzictwa”. Dziedzictwo jest \u015bwiadectwem przesz\u0142o\u015bci, tym z czym \u017cyjemy dzisiaj i tym co mamy przekaza\u0107 nast\u0119pnym pokoleniom. Nasze dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze to niezast\u0105pione \u017ar\u00f3d\u0142a \u017cycia i inspiracji. UNESCO wspiera identyfikacj\u0119, ochron\u0119 i zachowanie dziedzictwa kulturowego i naturalnego, kt\u00f3re ma wyj\u0105tkow\u0105 warto\u015b\u0107 dla ludzko\u015bci.<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||29px|||” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Uznanie przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 istnienia dziedzictwa wsp\u00f3lnego dla ca\u0142ej ludzko\u015bci stanowi istot\u0119 Konwencji UNESCO z 1972 r., za\u015b jej oryginalno\u015b\u0107 polega na po\u0142\u0105czeniu poj\u0119\u0107 kultury i przyrody. To\u017csamo\u015b\u0107 kulturowa narod\u00f3w i spo\u0142eczno\u015bci kszta\u0142tuje si\u0119 bowiem w okre\u015blonym \u015brodowisku naturalnym, a krajobraz cz\u0119sto jest inspiracj\u0105 do tworzenia dzie\u0142 architektury. Wreszcie zachowane w stanie pierwotnym zespo\u0142y przyrodnicze to \u015bwiadectwa warunk\u00f3w, w jakich powstawa\u0142a nasza cywilizacja. Pa\u0144stwa\u2013Strony Konwencji zapewniaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0119 dla miejsc \u015bwiatowego dziedzictwa na swoim terytorium. Zapewniaj\u0105 ochron\u0119 przed utrat\u0105 wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci (ang. OUV – Outstanding Universal Value) oraz warunki dla zachowania ich w mo\u017cliwie niezmienionej postaci dla przysz\u0142ych pokole\u0144.<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_accordion icon_color=”#e52330″ module_class=”specialAccordion keepOpenAccordion” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”99.5%” global_colors_info=”{}”][et_pb_accordion_item title=”Organy wykonawcze Konwencji \u015bwiatowego dziedzictwa” open=”on” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
1. Zgromadzenie Og\u00f3lne Pa\u0144stw – Stron Konwencji \u015awiatowego Dziedzictwa<\/strong> (ang. The General Assembly of States Parties). Zgromadzenie wszystkich pa\u0144stw, kt\u00f3re przyst\u0105pi\u0142y do Konwencji z 1972 r. Spotkania odbywaj\u0105 si\u0119 raz na dwa lata w trakcie Konferencji Generalnej UNESCO<\/a>. Zgromadzenie Og\u00f3lne decyduje o wysoko\u015bci sk\u0142adek na Fundusz \u015awiatowego Dziedzictwa oraz wybiera cz\u0142onk\u00f3w Komitetu \u015awiatowego Dziedzictwa.<\/p>\n 2. Komitet \u015awiatowego Dziedzictwa<\/strong> (ang. World Heritage Committee) sk\u0142ada si\u0119 z przedstawicieli 21 kraj\u00f3w, wybieranych na okres do 6 lat. Komitet podejmuje decyzje dotycz\u0105ce og\u00f3lnej polityki i zasad realizacji konwencji. W trakcie dorocznych sesji decyduje o wpisaniu miejsca na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa, umieszczeniu na Li\u015bcie \u015bwiatowego dziedzictwa w zagro\u017ceniu lub skre\u015bleniu z tych list.<\/p>\n Polska zg\u0142osi\u0142a swoj\u0105 kandydatur\u0119 do Komitetu \u015awiatowego Dziedzictwa na kadencj\u0119 rozpoczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 po wyborach w 2025 roku. Wybory cz\u0142onk\u00f3w Komitetu odb\u0119d\u0105 si\u0119 w dniach 24\u201325 listopada 2025 r. w Uzbekistanie, podczas sesji Konferencji Generalnej Pa\u0144stw-Stron Konwencji \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n Polska<\/strong> jako Pa\u0144stwo\u2013Strona Konwencji z 1972 r. zasiada\u0142a w Komitecie \u015awiatowego Dziedzictwa ju\u017c dwukrotnie<\/strong> \u2013 tu\u017c po jej ratyfikowaniu (w skr\u00f3conej kadencji 1976\u20131978) oraz w kadencji 2013\u20132017. W dniach 2\u201312 lipca 2017 r. w Krakowie odby\u0142a si\u0119 41. sesja Komitetu \u015awiatowego Dziedzictwa, zorganizowana przez Polsk\u0119 we wsp\u00f3\u0142pracy z UNESCO.<\/p>\n Natomiast w dniach 2\u20135 czerwca 2019 r. w Krakowie odby\u0142 si\u0119 15. Kongres OWHC. Tematem sesji plenarnych i warsztat\u00f3w by\u0142o \u201eDziedzictwo i turystyka: lokalne spo\u0142eczno\u015bci i go\u015bcie \u2013 wsp\u00f3lna odpowiedzialno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n Kandydatura Polski stanowi wyraz zaanga\u017cowania naszego kraju w ochron\u0119 i promocj\u0119 dziedzictwa kulturowego oraz przyrodniczego o wyj\u0105tkowej warto\u015bci uniwersalnej, a tak\u017ce potwierdza aktywn\u0105 rol\u0119 Polski w dzia\u0142aniach UNESCO na rzecz zachowania \u015bwiatowego dziedzictwa.<\/p>\n [\/et_pb_accordion_item][et_pb_accordion_item title=”Organizacje doradcze Komitetu \u015awiatowego Dziedzictwa (ang. Advisory Bodies)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” open=”off”]<\/p>\n ICOMOS\u00a0– International Council on Monuments and Sites – Mi\u0119dzynarodowa Rada Ochrony Zabytk\u00f3w<\/a><\/p>\n IUCN – International Union for Conservation of Nature – Mi\u0119dzynarodowa Unia Ochrony Przyrody<\/a><\/p>\n ICCROM\u00a0– International Centre for the Study of the Preservation and Conservation of Cultural Property – Mi\u0119dzynarodowy O\u015brodek Studi\u00f3w nad Ochron\u0105 i Konserwacj\u0105 Dziedzictwa Kulturowego<\/a><\/p>\n [\/et_pb_accordion_item][et_pb_accordion_item title=”Centrum \u015awiatowego Dziedzictwa (ang. WHC – World Heritage Centre)” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” open=”off”]<\/p>\n Centrum, powo\u0142ane w 1992 r., jest punktem centralnym i koordynatorem UNESCO we wszystkich kwestiach zwi\u0105zanych ze \u015bwiatowym dziedzictwem. Centrum funkcjonuje jak sekretariat Komitetu \u015awiatowego Dziedzictwa oraz tworzy cz\u0119\u015b\u0107 Sektora Kulturowego UNESCO. Nadrz\u0119dn\u0105 funkcj\u0105 Centrum jest zapewnienie bie\u017c\u0105cego zarz\u0105dzania Konwencj\u0105. Centrum wspiera Komitet \u015awiatowego Dziedzictwa, g\u0142\u00f3wnie poprzez organizowanie statutowych posiedze\u0144 komitetu (tzw. dorocznych sesji), jak r\u00f3wnie\u017c poprzez realizacj\u0119 zada\u0144 w porozumieniu z nim i przy wsp\u00f3\u0142pracy z Pa\u0144stwami\u2013Stronami oraz Organizacjami doradczymi. Zapewnia r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzynarodow\u0105 pomoc udzielan\u0105 w ramach Funduszu \u015awiatowego Dziedzictwa. Centrum doradza Pa\u0144stwom\u2013Stronom w procesie przygotowywania Listy wst\u0119pnej (ang. Tentative list) oraz nominacji miejsc do wpisania na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa, jak r\u00f3wnie\u017c zapewnia przekazanie ich potwierdze\u0144, wpis\u00f3w i archiwizacji do ICOMOS i IUCN. Ponadto Centrum koordynuje badania i szereg dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z Globaln\u0105 strategi\u0105, maj\u0105cych na celu tworzenie zr\u00f3wnowa\u017conej, reprezentatywnej i wiarygodnej Listy \u015bwiatowego dziedzictwa. Centrum koordynuje tworzenie Raport\u00f3w okresowych oraz sporz\u0105dzanie Raport\u00f3w n\/t stanu zachowania miejsc \u015bwiatowego dziedzictwa, a tak\u017ce organizuje podejmowanie dzia\u0142a\u0144 ratowniczych, w momencie zagro\u017cenia danego miejsca. Centrum aktualizuje List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa i baz\u0119 danych. Centrum organizuje seminaria i warsztaty, przygotowuje i rozpowszechnia materia\u0142y og\u00f3lnoinformacyjne oraz specjalistyczne dotycz\u0105ce \u015bwiatowego dziedzictwa i jego ochrony.<\/p>\n Centrum jest te\u017c administratorem strony internetowej \u015bwiatowego dziedzictwa: http:\/\/whc.unesco.org\/en\/<\/a>.<\/p>\n [\/et_pb_accordion_item][et_pb_accordion_item title=”Komitet do spraw \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” open=”off”]Komitet ds. \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce<\/strong> zosta\u0142 powo\u0142any zarz\u0105dzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr 39 z dnia 30 pa\u017adziernika 2007 r., jako organ pomocniczy przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, swoim zarz\u0105dzeniem nr 69 z dnia 19 pa\u017adziernika 2018 r. zmieni\u0142 zapisy ww. zarz\u0105dzenia dotycz\u0105ce sk\u0142adu Komitetu oraz jego sekretariatu. Do zada\u0144 Komitetu nale\u017cy opracowywanie opinii, wniosk\u00f3w, analiz i ekspertyz oraz podejmowanie innych dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z realizacj\u0105 postanowie\u0144 Konwencji w sprawie ochrony \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego z 1972 r.<\/p>\n W sk\u0142ad Komitetu ds. \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce wchodz\u0105: Obs\u0142ug\u0119 administracyjno-biurow\u0105 Komitetu zapewnia Departament Ochrony Zabytk\u00f3w w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.<\/p>\n Akty prawne zwi\u0105zane z powo\u0142aniem Komitetu do spraw \u015awiatowego dziedzictwa kulturowego w Polsce:<\/p>\n Zarz\u0105dzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie powo\u0142ania Komitetu do spraw \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego.<\/a><\/p>\n Zarz\u0105dzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 25 marca 2014 r. zmieniaj\u0105ce zarz\u0105dzenie w sprawie powo\u0142ania Komitetu do spraw \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce.<\/a><\/p>\n Zarz\u0105dzenie Ministra Kultury i Dziedzictw Narodowego z 22 pa\u017adziernika 2014 r .zmieniaj\u0105ce zarz\u0105dzenie w sprawie powo\u0142ania Komitetu do spraw \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce.<\/a><\/p>\n
\n1) przewodnicz\u0105cy Komitetu \u2013 dyrektor Departamentu Ochrony Zabytk\u00f3w w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
\n2) zast\u0119pca przewodnicz\u0105cego Komitetu \u2013 przewodnicz\u0105cy Polskiego Komitetu do spraw UNESCO,
\n3) Cz\u0142onkowie Komitetu:
\n– sekretarz generalny Polskiego Komitetu do spraw UNESCO,
\n– dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa,
\n– pozostali cz\u0142onkowie, w liczbie o\u015bmiu, powo\u0142ywani przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego spo\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3rych kwalifikacje, wiedza lub do\u015bwiadczenie b\u0119d\u0105 przydatne w pracach Komitetu oraz przez niego odwo\u0142ywani.<\/p>\n