[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][et_pb_accordion icon_color=”#e52330″ module_class=”specialAccordion keepOpenAccordion” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” width=”99.5%” global_colors_info=”{}”][et_pb_accordion_item title=”Zarz\u0105dzanie dobrem \u015bwiatowego dziedzictwa” open=”on” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Konwencja wskazuje, i\u017c jednym z g\u0142\u00f3wnych narz\u0119dzi ochrony \u015bwiatowego dziedzictwa jest umiej\u0119tne zarz\u0105dzanie tym dobrem.<\/p>\n
Zarz\u0105dzanie miejscem \u015bwiatowego dziedzictwa powinno odbywa\u0107 si\u0119 na szczeblu krajowym i regionalnym (g\u00f3wnie poprzez uchwalenie odpowiednich przepis\u00f3w prawnych skutecznie chroni\u0105cych miejsce oraz wsparcie finansowe) oraz na poziomie samego miejsca, aby zapewni\u0107 ochron\u0119 i utrzymanie jego wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci, a tak\u017ce cech \u015bwiadcz\u0105cych o integralno\u015bci i autentyczno\u015bci tego miejsca.<\/p>\n
Aktualne wytyczne operacyjne do wdra\u017cania Konwencji z 1972 r., zawieraj\u0105ce wskazania dotycz\u0105ce zarz\u0105dzania \u015bwiatowym dziedzictwem znale\u017a\u0107 mo\u017cna na stronie\u00a0http:\/\/whc.unesco.org\/en\/guidelines\/<\/a><\/p>\n [\/et_pb_accordion_item][et_pb_accordion_item title=”Wytyczne do plan\u00f3w zarz\u0105dzania” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” open=”off”]<\/p>\n Og\u00f3lne wskazania do plan\u00f3w zarz\u0105dzania miejscami \u015bwiatowego dziedzictwa zawarte s\u0105 w wytycznych operacyjnych do wdra\u017cania Konwencji. G\u0142\u00f3wnym zadaniem zarz\u0105dzania miejscem \u015bwiatowego dziedzictwa jest ochrona i utrzymanie jego wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci, a tak\u017ce cech \u015bwiadcz\u0105cych o integralno\u015bci i autentyczno\u015bci tego miejsca. To tak\u017ce gwarancja jego zr\u00f3wnowa\u017conego u\u017cytkowania i rozwoju. Wytyczne operacyjne nie wskazuj\u0105 konkretnego formatu dokumentu, jednak wymieniaj\u0105 podstawowe sk\u0142adowe planu zarz\u0105dzania, kt\u00f3ry powinien odpowiada\u0107 ma na trzy podstawowe pytania: co chronimy? dlaczego? i w jaki spos\u00f3b? Przedmiotem ochrony jest miejsce \u015bwiatowego dziedzictwa. Przy tworzeniu planu zarz\u0105dzania niezwykle wa\u017cne jest przedstawienie znaczenia miejsca i stwierdzenie jego wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci, autentyczno\u015bci i\/lub integralno\u015bci. Wymagane jest przedstawienie dok\u0142adnych granic miejsca, w kt\u00f3rych konieczna jest jego efektywna ochrona. Ponadto wyznaczy\u0107 mo\u017cna granice stref ochronnych, kt\u00f3rych zadaniem jest dodatkowa ochrona miejsca, widok\u00f3w oraz innych obszar\u00f3w maj\u0105cych wp\u0142yw na wyj\u0105tkow\u0105 warto\u015b\u0107 miejsca.<\/p>\n Prawne i wykonawcze \u015brodki ochrony dziedzictwa wskazuj\u0105 na sposoby, w jaki zachodzi lub b\u0119dzie wdra\u017cana ochrona i zarz\u0105dzanie miejscem. Na poziomie krajowym s\u0105 to przede wszystkim przepisy i regulacje prawne, kt\u00f3re powinny skutecznie chroni\u0107 miejsce \u015bwiatowego dziedzictwa oraz gwarantowa\u0107 ewentualne wsparcie finansowe. Na poziomie obiektu odnosi si\u0119 do wszelkich dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z bie\u017c\u0105cym i przysz\u0142ym systemem zarz\u0105dzania miejscem \u015bwiatowego dziedzictwa (uwzgl\u0119dniaj\u0105c m.in. potencjalne zagro\u017cenia miejsca, struktur\u0119 w\u0142asno\u015bciow\u0105, finansowania, obs\u0142ug\u0119 ruchu turystycznego, etc).<\/p>\n Przy tworzeniu plan\u00f3w zarz\u0105dzania pomocne mog\u0105 by\u0107 opracowania:<\/p>\n \u00a0 \u00a0 [\/et_pb_accordion_item][et_pb_accordion_item title=”Ochrona prawna” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” open=”off”]<\/p>\n Wytyczne operacyjne wymagaj\u0105, aby miejsce \u015bwiatowego dziedzictwa “(\u2026)posiada\u0142o odpowiedni system ochrony i zarz\u0105dzania zapewniaj\u0105cy jego zachowanie (…)” (par. 78), za\u015b par. 108 i 109 odnosz\u0105 si\u0119 do aspekt\u00f3w, kt\u00f3re powinien uwzgl\u0119dnia\u0107 system zarz\u0105dzania. Dlatego te\u017c Pa\u0144stwo-Strona ma obowi\u0105zek zagwarantowania, aby miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa znajduj\u0105ce si\u0119 w granicach jego jurysdykcji zosta\u0142y zachowane dla dobra obecnych i przysz\u0142ych pokole\u0144 poprzez zar\u00f3wno wprowadzenie instytucji prawnej ochrony, jak i odpowiedzialne, partycypacyjne i zr\u00f3wnowa\u017cone zarz\u0105dzanie.<\/p>\n [\/et_pb_accordion_item][et_pb_accordion_item title=” Zarz\u0105dzanie” _builder_version=”4.27.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}” open=”off”]<\/p>\n Ka\u017cde Pa\u0144stwo b\u0119d\u0105ce Stron\u0105 Konwencji \u015bwiatowego dziedzictwa uznaje, \u017ce na nim spoczywa w pierwszym rz\u0119dzie obowi\u0105zek zapewnienia identyfikacji, ochrony, konserwacji, rewaloryzacji i przekazania przysz\u0142ym pokoleniom dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, o kt\u00f3rym mowa w artyku\u0142ach 1 i 2, znajduj\u0105cego si\u0119 na jego terytorium. B\u0119dzie si\u0119 ono stara\u0142o spe\u0142ni\u0107 ten obowi\u0105zek zar\u00f3wno w\u0142asnymi si\u0142ami, wykorzystuj\u0105c maksymalnie swoje \u015brodki, jak r\u00f3wnie\u017c w razie konieczno\u015bci, przy pomocy i wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej, z kt\u00f3rych mo\u017ce korzysta\u0107 w szczeg\u00f3lno\u015bci w dziedzinach finansowej, artystycznej, naukowej i technicznej (art. 4 Konwencji).<\/p>\n Identyfikacja i wytyczenie granic d\u00f3br posiadaj\u0105cych wyj\u0105tkow\u0105 uniwersaln\u0105 warto\u015b\u0107 jest obowi\u0105zkiem Pa\u0144stw-Stron (art. 3 Konwencji). Zdolno\u015b\u0107 rozumienia tej warto\u015bci zale\u017cy, w cz\u0119\u015bci, od stopnia dost\u0119pno\u015bci i zrozumienia informacji na temat dziedzictwa i jego warto\u015bci. Proces identyfikacji i okre\u015blenia granic obejmuje badania i inwentaryzacj\u0119 zabytk\u00f3w, zespo\u0142\u00f3w i miejsc zabytkowych, kt\u00f3re maj\u0105 podlega\u0107 ochronie na mocy przepis\u00f3w Konwencji \u015bwiatowego dziedzictwa.<\/p>\n Ochrona najcz\u0119\u015bciej odnosi si\u0119 do dzia\u0142a\u0144 prawnych, kt\u00f3rych celem jest zachowanie dziedzictwa. Zgodnie z Wytycznymi operacyjnymi, wszystkie dobra wpisane na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa musz\u0105 posiada\u0107 adekwatn\u0105 d\u0142ugofalow\u0105 ochron\u0119 prawn\u0105, regulacyjn\u0105, instytucjonaln\u0105 na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, kt\u00f3rej celem jest ich zachowanie (Wytyczne operacyjne, par. 97). Narz\u0119dzia prawne i regulacyjne powinny zapewni\u0107 ochron\u0119 dobra przed rozwojem i zmianami, kt\u00f3re mog\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na wyj\u0105tkow\u0105 powszechn\u0105 warto\u015b\u0107 lub integralno\u015b\u0107 czy autentyczno\u015b\u0107 (Wytyczne operacyjne, par. 98).<\/p>\n Konserwacja, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do Wytycznych operacyjnych i Dokumentu z Nara dotycz\u0105cego autentyzmu z 1994 r. konserwacja oznacza wszystkie wysi\u0142ki, kt\u00f3rych celem jest zrozumienie dziedzictwa kulturowego, poznanie jego historii i wymowy, zagwarantowanie jego materialnego zachowania i, je\u017celi jest to wymagane, jego prezentacja, restauracja i wzmocnienie. Innymi s\u0142owy, konserwacja obejmuje wszystkie dzia\u0142ania i procesy zwi\u0105zane z opiekowaniem si\u0119 miejscem podejmowane w celu zachowania jego znaczenia (patrz r\u00f3wnie\u017c: Karta z Burra).<\/p>\n Rewaloryzacja – termin \u201epresentation\u201d zosta\u0142 przet\u0142umaczony w oficjalnym tek\u015bcie konwencji w j\u0119zyku polski na \u201erewaloryzacja\u201d. Wnioskuj\u0105c z analizy oryginalnego tekstu dokumentu, zar\u00f3wno w j\u0119zyku angielski, francuskim jak i polskim, mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce terminy te odnosz\u0105 si\u0119 do nadania dziedzictwu odpowiedniej funkcji w \u017cyciu zbiorowym (art. 5 konwencji). Prezentacja dziedzictwa obejmuje seri\u0119 aktywno\u015bci, kt\u00f3rych celem jest fizyczne i intelektualne udost\u0119pnienie dobra. Oznacza ona starannie zaplanowan\u0105 komunikacj\u0119 znaczenia dziedzictwa adresowan\u0105 do r\u00f3\u017cnych grup odbiorc\u00f3w. Dzia\u0142ania s\u0105 skierowane do wsp\u00f3\u0142czesnych pokole\u0144, aby pom\u00f3c im w zrozumieniu i docenianiu warto\u015bci i znaczenia dziedzictwa, jak r\u00f3wnie\u017c do przysz\u0142ych pokole\u0144, aby umo\u017cliwi\u0107 im przej\u0119cie opieki nad dziedzictwem w mo\u017cliwie najpe\u0142niejszym rozumieniu i uznaniu jego warto\u015bci.<\/p>\n Efektywny system zarz\u0105dzania podparty planem zarz\u0105dzania jest jednym z podstawowych sposob\u00f3w wype\u0142nienia zobowi\u0105za\u0144 na\u0142o\u017conych Konwencj\u0105 \u015bwiatowego dziedzictwa. Podej\u015bcie do tej kwestii jest regulowane przez Wytyczne operacyjne do realizacji Konwencji \u015bwiatowego dziedzictwa (UNESCO, 2015), wsparte poradnikiem \u015bwiatowego dziedzictwa Zarz\u0105dzanie \u015awiatowym Dziedzictwem Kulturowym (UNESCO, 2013) oraz najnowszym opracowaniem UNESCO w zakresie \u015bwiatowego dziedzictwa i zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju.<\/p>\n [\/et_pb_accordion_item][\/et_pb_accordion][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”43px||||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_module=”353″ saved_tabs=”all” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”1_3,1_3,1_3″ use_custom_gutter=”on” gutter_width=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”rgba(0,0,0,0)” width=”100%” max_width=”2560px” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Logotypy NID” url_new_window=”on” use_icon=”on” font_icon=”||divi||400″ icon_placement=”left” image_icon_width=”50px” module_class=”bigButtonModules” _builder_version=”4.27.2″ _module_preset=”default” header_level=”h3″ header_font=”|700|||||||” header_text_color=”#ffffff” body_text_color=”#ffffff” background_color=”#E52330″ custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”25px|25px|25px|25px|false|false” animation=”off” link_option_url=”https:\/\/nid.pl\/logotypy\/” link_option_url_new_window=”on” custom_css_blurb_image=”padding-right: 20px;||vertical-align: middle;” icon_font_size=”50px” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Pobierz znaki promocyjne [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ global_colors_info=”{}”][et_pb_code _builder_version=”4.23.2″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_code][et_pb_blurb title=”Ksi\u0119garnia NID” url_new_window=”on” use_icon=”on” font_icon=”||divi||400″ icon_placement=”left” image_icon_width=”50px” module_class=”bigButtonModules” _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” header_level=”h3″ header_font=”|700|||||||” header_text_color=”#ffffff” body_text_color=”#ffffff” background_color=”#444444″ custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”25px|25px|25px|25px|false|false” animation=”off” link_option_url=”https:\/\/ksiegarnia.nid.pl\/” link_option_url_new_window=”on” custom_css_blurb_image=”padding-right: 20px;||vertical-align: middle;” icon_font_size=”50px” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Sprawd\u017a nasze produkty w ksi\u0119garni. Zamawiaj bez wychodzenia z domu ju\u017c teraz!<\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Zabytek.pl” url_new_window=”on” image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/zabytek.pl_favicona_sm.png” icon_placement=”left” image_icon_width=”50px” module_class=”bigButtonModules” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” header_level=”h3″ header_font=”|700|||||||” header_text_color=”#ffffff” body_text_color=”#ffffff” background_color=”#6b6b6b” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”25px|25px|25px|25px|false|false” animation=”off” link_option_url=”https:\/\/zabytek.pl\/pl” link_option_url_new_window=”on” custom_css_blurb_image=”padding-right: 20px;||vertical-align: middle;” icon_font_size=”50px” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa, kt\u00f3ry w nowoczesny i kompleksowy spos\u00f3b udost\u0119pnia informacje o polskich zabytkach!<\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u2190Powr\u00f3t Konwencja wskazuje, i\u017c jednym z g\u0142\u00f3wnych narz\u0119dzi ochrony \u015bwiatowego dziedzictwa jest umiej\u0119tne zarz\u0105dzanie tym dobrem. Zarz\u0105dzanie miejscem \u015bwiatowego dziedzictwa powinno odbywa\u0107 si\u0119 na szczeblu krajowym i regionalnym (g\u00f3wnie poprzez […]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":30162,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-33475","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\n\n
![\"\"](\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/management-plans-for-world-heritage-sites.png\")
<\/p>\n\n
https:\/\/whc.unesco.org\/document\/218240<\/a><\/li>\n<\/ul>\n![\"\"](\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/unesco_enhancing-our-heritage_en.jpg\")
<\/a>\u00a0 \u00a0\u00a0![\"\"](\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/unesco_enhancing-our-heritage_pl.jpg\")
<\/a><\/p>\n
Narodowego Instytutu Dziedzictwa<\/p>\n