[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/10-swidnica_header.jpg” width=”100%” max_width=”100%” height=”400px” custom_margin=”|auto||auto|false|false” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|19px|auto||” custom_padding=”50px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text module_id=”backButtonBox” _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px|0px|0px|0px|false|false” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_module=”2594″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|40px|auto||” custom_padding=”30px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tabs active_tab_background_color=”#f9f9f9″ active_tab_text_color=”#474747″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tab title=”Opis” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Powsta\u0142 na mocy pokoju westfalskiego (st\u0105d nazwa), ko\u0144cz\u0105cego wojn\u0119 trzydziestoletni\u0105 1618-1648. Przed jej rozpocz\u0119ciem \u015bwidniczanie mogli swobodnie wyznawa\u0107 idee Lutra, w mie\u015bcie odprawiano nabo\u017ce\u0144stwa lutera\u0144skie.<\/p>\n
Po wybuchu wojny ewangelikom odebrano prawo do w\u0142asnej wiary i ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Zgodnie z pokojem westfalskim, katolicki cesarz Ferdynand III Habsburg zosta\u0142 zobowi\u0105zany przez Szwed\u00f3w do zezwolenia ewangelikom w ksi\u0119stwach dziedzicznych w Jaworze, G\u0142ogowie i \u015awidnicy na zbudowanie po jednym tzw. Ko\u015bciele Pokoju. Habsburgowie surowo obwarowali t\u0119 zgod\u0119: ewangelicy mogli wznie\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 wy\u0142\u0105cznie poza murami miasta, bez wie\u017c i dzwonnicy, tylko z nietrwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w \u2013 z drewna, piasku, s\u0142omy i gliny. Nie mog\u0142a przypomina\u0107 ko\u015bcio\u0142a, a jej budowa nie mog\u0142a przekroczy\u0107 roku.<\/p>\n
Ewangelicy wykazali si\u0119 w\u00f3wczas niezwyk\u0142\u0105 zaradno\u015bci\u0105, najbiedniejsi przynosili cho\u0107by desk\u0119. W budow\u0119 zaanga\u017cowali si\u0119 przedstawiciele wszystkich stan\u00f3w, od szlachty, przez mieszcza\u0144stwo, po ch\u0142op\u00f3w. \u015awidniczanin Christian Czepko wyruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c po europejskich dworach protestanckich, \u017ceby prosi\u0107 o pieni\u0105dze na budow\u0119. Uda\u0142o si\u0119 i w1657 r. odprawiono pierwsze nabo\u017ce\u0144stwo w Ko\u015bciele Pokoju w \u015awidnicy. Dwa takie ko\u015bcio\u0142y powsta\u0142y tak\u017ce w G\u0142ogowie (sp\u0142on\u0105\u0142 po stu latach) oraz w Jaworze (istnieje do dzi\u015b).<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pokoju w \u015awidnicy jest bazylik\u0105 na planie krzy\u017ca, zbudowan\u0105 w technice szachulcowej (drewniany szkielet wype\u0142niony mas\u0105 z gliny i s\u0142omy). Do g\u0142\u00f3wnej bry\u0142y dobudowano potem Hal\u0119 Chrzt\u00f3w i zakrysti\u0119 od wschodu, Hal\u0119 Zmar\u0142ych od zachodu, Hal\u0119 \u015alub\u00f3w od po\u0142udnia i Hal\u0119 Polow\u0105 od p\u00f3\u0142nocy. Na powierzchni 1090 mkw. mie\u015bci si\u0119 7,5 tys. os\u00f3b. W barokowym wn\u0119trzu dominuje XVIII-wieczny bogaty o\u0142tarz z drewna. P\u0142askorze\u017aba ponad mens\u0105 przedstawia Ostatni\u0105 Wieczerz\u0119. Powy\u017cej umieszczono rze\u017abione postacie Moj\u017cesza, arcykap\u0142ana Aarona, Jezusa, Jana Chrzciciela i aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a. Pomi\u0119dzy nimi, w centralnym miejscu znajduje si\u0119 scena z chrztem Chrystusa w Jordanie. Nad sze\u015bcioma drewnianymi kolumnami korynckimi biegnie fryz z napisem: \u201cDies ist mein geliebter Sohn, an dem ich Wohigefallen habe\u201d (\u201cTo jest syn m\u00f3j umi\u0142owany, kt\u00f3rego sobie upodoba\u0142em\u201d \u2013 Ew. Mateusza 3,17). O\u0142tarz wie\u0144czy ksi\u0119ga z siedmioma piecz\u0119ciami i barankiem z chor\u0105gwi\u0105. Drug\u0105 dominant\u0105 jest ambona, r\u00f3wnie\u017c z XVIII wieku. Jej kosz podtrzymuj\u0105 Wiara z krzy\u017cem, Nadzieja z kotwic\u0105 i Mi\u0142o\u015b\u0107 z dzieckiem, a na zwie\u0144czeniu anio\u0142 z tr\u0105b\u0105 obwieszcza S\u0105d Ostateczny. Schody na ambon\u0119 zdobi\u0105 reliefy z zes\u0142aniem Ducha \u015aw., Golgot\u0105 i Rajem. Na m\u00f3wnicy umieszczono klepsydr\u0119 podzielon\u0105 na cztery p\u00f3\u0142godzinki, kt\u00f3ra odmierza\u0142a d\u0142ugo\u015b\u0107 trwania kazania. XVII-wieczne organy ze wspania\u0142ym barokowym prospektem, podtrzymywanym przez dw\u00f3ch atlas\u00f3w, ozdobione ruchomymi figurkami anio\u0142k\u00f3w, w\u0142a\u015bnie zosta\u0142y gruntownie odnowione. Z powodu licznych napraw du\u017ce organy by\u0142y cz\u0119sto nieczynne, dlatego na najwy\u017cszej emporze nad o\u0142tarzem zbudowano drugie, ma\u0142e organy. Empory biegn\u0105 na kilku poziomach, pokryte 78. tekstami z Biblii i 47. scenami alegorycznymi, bogato zdobione epitafiami, tarczami cechowymi m.in. piekarzy, piwowar\u00f3w, rze\u017anik\u00f3w, sukiennik\u00f3w oraz portretami mieszczan i szlachty. Najbardziej uprzywilejowane rodziny mia\u0142y w\u0142asne lo\u017ce, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najbardziej imponuj\u0105ca jest lo\u017ca Hochberg\u00f3w, dow\u00f3d wdzi\u0119czno\u015bci dla rodziny hrabiego Johanna Heinricha von Hochberg, kt\u00f3ry ufundowa\u0142 dwa tysi\u0105ce d\u0119b\u00f3w, czyli dwie trzecie drewna niezb\u0119dnego do budowy. Malowid\u0142a na stropach przedstawiaj\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 Tr\u00f3jc\u0119, S\u0105d Ostateczny, Niebia\u0144skie Jeruzalem, upadek Babilonu. W Hali Chrzt\u00f3w warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na drewnian\u0105, polichromowan\u0105 chrzcielnic\u0119 z 1661 r., na portrety duchownych, kt\u00f3rzy w ci\u0105gu trzech stuleci odprawiali tu nabo\u017ce\u0144stwa oraz ich bogate stroje liturgiczne. Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi w centralnym miejscu placu Pokoju, opasanego kilometrowym murem. W\u015br\u00f3d starodrzewu s\u0105siaduj\u0105 ze sob\u0105 XVII- i XVIII-wieczne zabytki: dzwonnica, dawne ewangelickie liceum (obecnie pensjonat Barokowy Zak\u0105tek), dom dzwonnika z ogrodem lawendowym (obecnie Centrum Promocji i Partnerstwa UNESCO), dom str\u00f3\u017ca (kawiarnia Baroccacfe) i nekropolia, kt\u00f3ra przez 250 lat by\u0142a jedynym miejscem poch\u00f3wku dla kilku tysi\u0119cy ewangelik\u00f3w. Plebania po remoncie zamieni si\u0119 w Dolno\u015bl\u0105ski Instytut Ewangelicki, kt\u00f3ry b\u0119dzie udost\u0119pnia\u0142 cenne zbiory parafialne: 300-letnie Biblie i starodruki tworz\u0105ce jedno z najwi\u0119kszych archiw\u00f3w lutera\u0144skich w Polsce.<\/p>\n
Ewangelickie Ko\u015bcio\u0142y Pokoju w Jaworze i \u015awidnicy zosta\u0142y wzniesione w okresie kontrreformacji, w po\u0142owie XVII w., na terenie \u015al\u0105ska, kt\u00f3ry w owym czasie znajdowa\u0142 si\u0119 w obr\u0119bie katolickiego cesarstwa Habsburg\u00f3w. W konsekwencji ustale\u0144 Pokoju Westfalskiego obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 zasad\u0105 by\u0142o “cuius regio, eius religio” (czyje panowanie, tego religia), dlatego budowa ko\u015bcio\u0142\u00f3w ewangelickich na terenie cesarstwa mo\u017cliwa by\u0142a jedynie dzi\u0119ki wsparciu lutera\u0144skiego kr\u00f3la Szwecji. Cesarz zezwoli\u0142 na powstanie w stolicach ksi\u0119stw – G\u0142ogowie, Jaworze i \u015awidnicy, po jednym tzw. Ko\u015bciele Pokoju (ko\u015bci\u00f3\u0142 w G\u0142ogowie sp\u0142on\u0105\u0142), przy czym \u015bwi\u0105tynie te musia\u0142y spe\u0142nia\u0107 szereg wymaga\u0144, tj. nale\u017ca\u0142o je zbudowa\u0107 w ci\u0105gu roku, na koszt gmin ewangelickich, poza murami miasta, bez wie\u017c oraz przy u\u017cyciu nietrwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w, takich jak drewno i glina.<\/p>\n
Konieczno\u015b\u0107 dostosowania si\u0119 do postawionych warunk\u00f3w, przy jednoczesnej ch\u0119ci zaspokojenia potrzeb du\u017cej spo\u0142eczno\u015bci protestanckiej, zaowocowa\u0142y powstaniem najwi\u0119kszych w skali kontynentu barokowych budynk\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych funkcje religijne, kt\u00f3re zbudowane zosta\u0142y w konstrukcji szkieletowej. Architekt ko\u015bcio\u0142\u00f3w, Albrecht von S\u00e4bisch, zaprojektowa\u0142 tr\u00f3jnawowe \u015bwi\u0105tynie o imponuj\u0105cych rozmiarach: ok. 40 m d\u0142ugo\u015bci, 20 m szeroko\u015bci i ok. 15 m wysoko\u015bci nawy g\u0142\u00f3wnej, mog\u0105ce pomie\u015bci\u0107 po kilka tysi\u0119cy wiernych (6 tysi\u0119cy os\u00f3b w Jaworze i 7,5 tysi\u0105ca os\u00f3b w \u015awidnicy). Wzniesienie tak du\u017cych budynk\u00f3w przy wykorzystaniu jedynie tradycyjnych technik budowlanych i nietrwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w jest niezwyk\u0142ym osi\u0105gni\u0119ciem in\u017cynieryjnym.<\/p>\n
Na przestrzeni lat wn\u0119trza \u015bwi\u0105ty\u0144 zyska\u0142y cenne wyposa\u017cenie i wystr\u00f3j w postaci l\u00f3\u017c oraz dekoracji snycerskich i malarskich. Niemal ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w pokrywaj\u0105 polichromie, w tym charakterystyczne cykle przedstawiaj\u0105ce sceny biblijne i alegoryczne uzupe\u0142nione cytatami z Pisma \u015awi\u0119tego oraz ilustracje siedzib fundator\u00f3w. W ko\u015bcio\u0142ach znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c herby, gmerki cechowe i epitafia. Warto\u015bciowe dekoracje w interesuj\u0105cy spos\u00f3b \u0142\u0105cz\u0105 formy barokowe oraz tematyk\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z teologi\u0105 protestanck\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c obrazuj\u0105 status spo\u0142eczny i materialny cz\u0142onk\u00f3w gmin ewangelickich.<\/p>\n
Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ko\u015bcio\u0142y Pokoju zachowa\u0142y swoj\u0105 oryginaln\u0105 form\u0119 architektoniczn\u0105 oraz funkcje \u015bwi\u0105ty\u0144 ewangelicko-augsburskich. Niezmienne pozostaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c relacje przestrzenne ko\u015bcio\u0142\u00f3w i znajduj\u0105cych si\u0119 w ich otoczeniu zabudowa\u0144 parafialnych i cmentarzy.<\/p>\n
[\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Dokumenty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Mapy<\/p>\n
2001 \u2013\u00a0<\/span>\u015awidnica \u2013 mapa Miejsca<\/a><\/p>\n [\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Galeria” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n\n\t\t