[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_enable_color=”off” background_image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/9-kalwaria_header.jpg” width=”100%” max_width=”100%” height=”400px” custom_margin=”|auto||auto|false|false” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|19px|auto||” custom_padding=”18px|50px|0px|50px|false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text module_id=”backButtonBox” _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px|0px|0px|0px|false|false” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_module=”2594″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px||false|false” custom_padding=”||||false|false” link_option_url=”https:\/\/nid.pl\/miejsca\/” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
\u2190 Miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa w Polsce<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|40px|auto||” custom_padding=”30px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tabs active_tab_background_color=”#f9f9f9″ active_tab_text_color=”#474747″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″][et_pb_tab title=”Opis” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
(Ref. 905-1999)<\/em><\/span><\/p>\n Deklaracja Wyj\u0105tkowej Uniwersalnej Warto\u015bci<\/strong><\/span><\/p>\n Kr\u00f3tki opis<\/strong><\/span><\/p>\n Kalwaria Zebrzydowska: manierystyczny zesp\u00f3\u0142 architektoniczno-krajobrazowy oraz park pielgrzymkowy, kt\u00f3rego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 pierwszej po\u0142owy XVII w., to krajobraz kulturowy zlokalizowany na po\u0142udnie od Krakowa, kt\u00f3ry obejmuje obszar g\u00f3r \u017bar i Lanckoro\u0144skiej. To niezwyk\u0142e \u015bwiadectwo religijno\u015bci i kultury by\u0142o pierwszym za\u0142o\u017ceniem typu “wielkich kalwarii” w Polsce i sta\u0142o si\u0119 pierwowzorem dla licznych p\u00f3\u017aniejszych realizacji. W\u015br\u00f3d kalwarii europejskich wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 indywidualizmem rozwi\u0105za\u0144 i szczeg\u00f3lnym zespoleniem \u201esacrum\u201d z natur\u0105 oraz nieprzerwan\u0105 tradycj\u0105 odprawianych tu misteri\u00f3w. To sanktuarium pasyjno-maryjne jest wybitnym przyk\u0142adem realizacji idei kalwarii w dobie kontrreformacji, kt\u00f3ra przyczyni\u0142a si\u0119 do rozwoju pobo\u017cno\u015bci w formie ruchu pielgrzymkowego. Park pielgrzymkowy, ogr\u00f3d modlitwy, jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z tre\u015bciami M\u0119ki Pa\u0144skiej i \u017cycia Matki Boskiej.<\/span><\/p>\n Pomys\u0142odawc\u0105 i fundatorem za\u0142o\u017cenia by\u0142 Miko\u0142aj Zebrzydowski, wojewoda krakowski i starosta lanckoro\u0144ski, kt\u00f3ry zatrudni\u0142 Feliksa \u017bebrowskiego, wybitnego matematyka, astronoma i geodet\u0119 aby stworzy\u0142 kopi\u0119 Jerozolimy takiej, jak wierzono, \u017ce istnia\u0142a za czas\u00f3w Chrystusa. Korzystaj\u0105c z systemu pomiar\u00f3w, kt\u00f3ry opracowa\u0142, wpisa\u0142 j\u0105 w naturalny krajobraz i lokaln\u0105 topografi\u0119. Umiej\u0119tnie wykorzystano tu naturalne cechy terenu, nadaj\u0105c elementom topografii nazwy odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do krajobrazu \u015awi\u0119tego Miasta (np. Dolina Cedronu, G\u00f3ra Oliwna, Golgota) i dope\u0142niaj\u0105c je budowlami, kt\u00f3re s\u0105 po\u0142\u0105czone \u015bcie\u017ckami i trzyrz\u0119dowymi alejami drzew, symbolizuj\u0105cymi staro\u017cytne drogi.<\/span><\/p>\n Charakterystyczne cechy park\u00f3w i ogrod\u00f3w projektowanych w stylu w\u0142oskiego renesansu i francuskiego baroku stapiaj\u0105 si\u0119 tu z manierystyczn\u0105 wolno\u015bci\u0105 i nieregularno\u015bci\u0105. St\u0105d te\u017c wyst\u0119powanie licznych osi widokowych pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi elementami kompozycji, jak r\u00f3wnie\u017c serii wspania\u0142ych panoram nie tylko samego parku, ale tak\u017ce Tatr czy Krakowa.<\/span><\/p>\n Zesp\u00f3\u0142 sakralny sk\u0142ada si\u0119 z klasztoru z Bazylik\u0105 oraz kilkudziesi\u0119ciu ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kaplic i innych obiekt\u00f3w architektonicznych. Budowle, kt\u00f3rych forma reprezentuje najwy\u017csze warto\u015bci artystyczne manieryzmu wzniesiono w latach 1605-1632, z kt\u00f3rych 14 pierwszych kaplic jest autorstwa Paw\u0142a Baudartha. Pozosta\u0142e powstawa\u0142y sukcesywnie od XVII do pocz\u0105tku XX w. Dr\u00f3\u017cki pielgrzymkowe \u0142\u0105cz\u0105ce obiekty architektoniczne pierwotnie zosta\u0142y wyznaczone poprzez wyci\u0119cie szerokich trakt\u00f3w w zwartym drzewostanie le\u015bnym. Z powodu wycinki drzew z czasem krajobraz stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej otwarty. Dlatego te\u017c w XVIII w., aby trwale wydzieli\u0107 na terenach otwartych dr\u00f3\u017cki w ich pierwotnym rozplanowaniu, obsadzono je alejami drzew, co wzbogaci\u0142o kompozycj\u0119 przestrzenn\u0105 Kalwarii.<\/span><\/p>\n Architektura parku pielgrzymkowego oraz krajobraz komponowany stanowi\u0105 r\u00f3wnie\u017c plenerow\u0105 scenografi\u0119 dla misteri\u00f3w Drogi Krzy\u017cowej i Pogrzebu Matki Bo\u017cej, kt\u00f3re s\u0105 tu odprawiane nieprzerwanie od pocz\u0105tku XVII w., od ponad 400 lat, z udzia\u0142em wielotysi\u0119cznej rzeszy pielgrzym\u00f3w i turyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n Kryterium (ii):\u00a0<\/span><\/strong><\/em>Kalwaria Zebrzydowska stanowi wyj\u0105tkowy pomnik kultury, w kt\u00f3rym krajobraz naturalny wykorzystano jako miejsce symbolicznego odzwierciedlenia wydarze\u0144 M\u0119ki Pa\u0144skiej w formie kaplic i alejek. W rezultacie powsta\u0142 niezwykle pi\u0119kny krajobraz kulturowy pe\u0142en walor\u00f3w o wymiarze duchowym, na obszarze kt\u00f3rego naturalne i stworzone przez cz\u0142owieka elementy \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w harmonijny spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n Kryterium (iv):\u00a0<\/span><\/strong><\/em>Kontrreformacja pod koniec XVI w. doprowadzi\u0142a do rozkwitu kalwarii, kt\u00f3re powstawa\u0142y w ca\u0142ej Europie. Kalwaria Zebrzydowska to wyj\u0105tkowy przyk\u0142ad tego typu wielkoprzestrzennego za\u0142o\u017cenia krajobrazowego, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy w sobie naturalne pi\u0119kno z celami o wymiarze duchowym oraz charakterystyczne cechy park\u00f3w projektowanych w stylu barokowym.<\/span><\/p>\n Integralno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n Wszystkie elementy, kt\u00f3re wykazuj\u0105 wyj\u0105tkow\u0105 uniwersaln\u0105 warto\u015b\u0107 Kalwarii Zebrzydowskiej: manierystycznego zespo\u0142u architektoniczno-krajobrazowego oraz parku pielgrzymkowego znajduj\u0105 si\u0119 w granicach dobra o powierzchni 390 ha, kt\u00f3re jest otoczone stref\u0105 buforow\u0105 o powierzchni 2600 ha. Na dobro sk\u0142ada si\u0119 ca\u0142y obszar komponowanego krajobrazu Kalwarii Zebrzydowskiej (oryginalny uk\u0142ad kompozycyjno-przestrzenny, nadal w pe\u0142ni czytelny), wraz ze wszystkimi jego elementami architektonicznymi oraz \u0142\u0105cz\u0105cymi je dr\u00f3\u017ckami i alejami.<\/span><\/p>\n Zmiany cywilizacyjne oraz aktywno\u015b\u0107 budowlana i inwestycyjna indywidualnych w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci po\u0142o\u017conych w granicach dobra, generuj\u0105 szereg problem\u00f3w i zagro\u017ce\u0144 dla kompozycji i percepcji krajobrazu kulturowego.<\/span><\/p>\n Autentyczno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n Dobro zachowa\u0142o swoj\u0105 autentyczno\u015b\u0107 jako zaprojektowany krajobraz kulturowy, wyra\u017con\u0105 w niezmienionej lokalizacji i otoczeniu, formie, stylu architektonicznym, wykorzystywanych materia\u0142ach oraz funkcji. Jego oryginalna kompozycja przetrwa\u0142a prawie nienaruszona, jak r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y utrzymane topograficzne i symboliczne relacje pomi\u0119dzy elementami naturalnymi i stworzonymi przez cz\u0142owieka. Poszczeg\u00f3lne budowle przetrwa\u0107 w ich oryginalnych lokalizacjach i formach.<\/span><\/p>\n Dzia\u0142ania konserwatorskie przeprowadzono z trosk\u0105 i szacunkiem dla szerokiej koncepcji Kalwarii jako parku pielgrzymkowego. Dobro do dnia dzisiejszego s\u0142u\u017cy zgodnie ze swoim pierwotnym celem jako sanktuarium dla pielgrzym\u00f3w, reprezentuj\u0105c nieprzerwan\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tradycji trwaj\u0105cej cztery wieki. Ruch pielgrzymkowy i misteria kalwaryjskie nawi\u0105zuj\u0105ce do tradycji z pocz\u0105tku XVII w. stanowi\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u017cywy i autentyczny spos\u00f3b u\u017cytkowania historycznej scenografii krajobrazowej.<\/span><\/p>\n Ochrona i zarz\u0105dzanie<\/strong><\/p>\n Dobro jest obj\u0119te ochron\u0105 na najwy\u017cszym poziomie ochrony prawnej w Polsce na szczeblu krajowym, na mocy przepis\u00f3w chroni\u0105cych dziedzictwo (poprzez wpis do rejestru zabytk\u00f3w oraz uznanie za Pomnik Historii), przepis\u00f3w z dziedziny ochrony przyrody oraz planowania przestrzennego. Uzupe\u0142nieniem systemu ochrony prawnej s\u0105 decyzje samorz\u0105du lokalnego zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, przyj\u0119te z udzia\u0142em konsultacji spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n Opieka i zarz\u0105dzanie cz\u0119\u015bci\u0105 sakraln\u0105 zespo\u0142u z ko\u015bcio\u0142ami, kaplicami i dr\u00f3\u017ckami pielgrzymkowymi oraz cz\u0119\u015bci\u0105 teren\u00f3w zalesionych spoczywa na ich w\u0142a\u015bcicielu \u2013 klasztorze o.o. Bernardyn\u00f3w. Pozosta\u0142y obszar dobra \u2013 krajobraz kulturowy las\u00f3w, p\u00f3l uprawnych i teren\u00f3w z zabudow\u0105 mieszkaniow\u0105 \u2013 ma z\u0142o\u017con\u0105 struktur\u0119 w\u0142asno\u015bciow\u0105. Prace remontowe i konserwatorskie wymagaj\u0105 ka\u017cdorazowo zatwierdzenia programu prac i stosownego pozwolenia ze strony pa\u0144stwowych s\u0142u\u017cb konserwatorskich. Monitoring stanu zachowania substancji architektonicznej oraz przestrzeni krajobrazowych jest systematyczne prowadzony od lat.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Dokumenty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Mapy<\/p>\n