{"id":32026,"date":"2026-02-02T13:00:16","date_gmt":"2026-02-02T12:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?page_id=32026"},"modified":"2026-05-12T10:21:58","modified_gmt":"2026-05-12T08:21:58","slug":"puszcza-bialowieska","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/miejsca\/puszcza-bialowieska\/","title":{"rendered":"Puszcza Bia\u0142owieska"},"content":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_enable_color=”off” background_image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/3-bialowieza_headery.jpg” width=”100%” max_width=”100%” height=”400px” custom_margin=”|auto||auto|false|false” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|19px|auto||” custom_padding=”18px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text module_id=”backButtonBox” _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px|0px|0px|0px|false|false” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_module=”2594″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

\u2190<\/span>Powr\u00f3t<\/div>\n

[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px||false|false” custom_padding=”||||false|false” link_option_url=”https:\/\/nid.pl\/miejsca\/” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

\u2190 Miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa w Polsce<\/p>\n

[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|40px|auto||” custom_padding=”30px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tabs active_tab_background_color=”#f9f9f9″ active_tab_text_color=”#474747″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″][et_pb_tab title=”Opis” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Puszcza Bia\u0142owieska (Polska-Bia\u0142oru\u015b)<\/strong><\/h4>\n

(Ref. 33-1979, 33bis-1992, 33ter-2014)<\/em><\/p>\n

Orzeczenie wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci
<\/strong>(Decyzja 38 COM 8B.12)<\/em><\/p>\n

Kr\u00f3tki opis<\/strong><\/p>\n

Puszcza Bia\u0142owieska to du\u017cy kompleks le\u015bny zlokalizowany na pograniczu Polski i Bia\u0142orusi. Dzi\u0119ki trwaj\u0105cej od kilku wiek\u00f3w ochronie, Puszcza zachowa\u0142a sw\u00f3j pierwotny charakter po dzi\u015b dzie\u0144. Bia\u0142owieski Park Narodowy, Polska, zosta\u0142 wpisany na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa w 1979 r., natomiast w 1992 r. obszar ten zosta\u0142 rozszerzony o bia\u0142orusk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Puszczy Bia\u0142owieskiej. Wskutek znacz\u0105cego rozszerzenia miejsca w 2014 r. obejmuje on obecnie obszar 141 885 ha wraz ze stref\u0105 buforow\u0105 o powierzchni 166 708 ha.<\/p>\n

Obiekt obejmuje kompleks las\u00f3w nizinnych, charakterystycznych dla ekoregionu las\u00f3w mieszanych \u015arodkowej Europy. Obszar ten ma wyj\u0105tkowe znaczenie dla ochrony przyrody z uwagi na powierzchni\u0119 starodrzewi obejmuj\u0105cych du\u017ce nietkni\u0119te obszary, na kt\u00f3rych zachodz\u0105 procesy naturalne. Ich rezultatem jest bogactwo martwych drzew \u2013 zar\u00f3wno stoj\u0105cych jak i le\u017c\u0105cych, przek\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w i bezkr\u0119gowc\u00f3w saproksylicznych. Obiekt zapewnia ochron\u0119 r\u00f3\u017cnorodnej i bogatej fauny, obejmuj\u0105cej 59 gatunk\u00f3w ssak\u00f3w, ponad 250 gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, 13 gatunk\u00f3w p\u0142az\u00f3w, 7 gatunk\u00f3w gad\u00f3w i ponad 12 000 gatunk\u00f3w bezkr\u0119gowc\u00f3w. Symbolem obiektu jest \u017cubr: na ca\u0142ym terenie zamieszkuje oko\u0142o 900 osobnik\u00f3w, co stanowi prawie 25% \u015bwiatowej populacji \u017cubra i ponad 30% wolno \u017cyj\u0105cych zwierz\u0105t.<\/p>\n

Kryterium (ix):<\/strong> Puszcza Bia\u0142owieska to r\u00f3\u017cnorodny kompleks chronionych ekosystem\u00f3w le\u015bnych, b\u0119d\u0105cych przyk\u0142adem las\u00f3w mieszanych typowych dla ekoregionu Europy \u015arodkowej, oraz szereg siedlisk niele\u015bnych, w tym \u0142\u0105ki wilgotne, doliny rzek i inne tereny podmok\u0142e. Obszar ten obejmuje tereny o wyj\u0105tkowej warto\u015bci dla ochrony przyrody, obejmuj\u0105ce m. in. rozleg\u0142e starodrzewia. Ten du\u017cy i zwarty obszar le\u015bny jest miejscem wyst\u0119powania \u017cywotnych populacji du\u017cych ssak\u00f3w, w tym ssak\u00f3w drapie\u017cnych (wilk, ry\u015b i wydra) tworz\u0105cych kompletn\u0105 sie\u0107 pokarmow\u0105. Bogactwo martwych drzew \u2013 zar\u00f3wno stoj\u0105cych jak i le\u017c\u0105cych \u2013 prowadzi do du\u017cej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w i bezkr\u0119gowc\u00f3w saproksylicznych. Wieloletnia tradycja bada\u0144 naukowych nad niemal nienaruszonym ekosystemem le\u015bnym oraz liczne publikacje, w tym opisy nowych gatunk\u00f3w, znacznie podnosz\u0105 warto\u015b\u0107 obiektu.<\/p>\n

Kryterium (x):<\/strong> Puszcza Bia\u0142owieska jest obszarem niezast\u0105pionym dla zachowania r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na jej rozmiar, status ochronny oraz nieomal nienaruszony stan zachowania przyrody. Obiekt ten zamieszkuje najwi\u0119ksza \u017cyj\u0105ca na wolno\u015bci populacja \u017cubra, kt\u00f3ry jest symbolem obiektu. Warto\u015b\u0107 Obiektu dla ochrony r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej jest ogromna, zapewniaj\u0105c ochron\u0119 59 gatunkom ssak\u00f3w, ponad 250 gatunkom ptak\u00f3w, 13 gatunkom p\u0142az\u00f3w, 7 gatunkom gad\u00f3w i ponad 12 000 gatunk\u00f3w bezkr\u0119gowc\u00f3w. Flora Puszczy jest r\u00f3\u017cnorodna i ma istotne znaczenie na poziomie regionalnym, a sam obiekt odgrywa znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w ochronie grzyb\u00f3w. Odkryto tu kilka nowych dla nauki gatunk\u00f3w, a swoje stanowiska ma tutaj wiele gatunk\u00f3w zagro\u017conych wygini\u0119ciem.<\/p>\n

Integralno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

Obiekt stanowi du\u017cy, sp\u00f3jny obszar poddany r\u00f3\u017cnym re\u017cimom ochronnym, obejmuj\u0105cy wszystkie typy ekosystem\u00f3w le\u015bnych regionu i stanowi\u0105cy naturalne \u015brodowisko \u017cycia du\u017cych ssak\u00f3w. Obecno\u015b\u0107 rozleg\u0142ych, nieprzekszta\u0142conych obszar\u00f3w jest istot\u0105 ochrony przyrody. Niekt\u00f3re z ekosystem\u00f3w obecne w obiekcie (\u0142\u0105ki wilgotne, tereny podmok\u0142e, doliny rzeczne) wymagaj\u0105 utrzymania poprzez aktywne dzia\u0142ania zapobiegaj\u0105ce skutkom zmniejszonego przep\u0142ywu w\u00f3d oraz braku rolnictwa (koszenia \u0142\u0105k). Strefa buforowa zaproponowana przez oba Pa\u0144stwa-Strony wydaje si\u0119 by\u0107 wystarczaj\u0105ca do zapewnienia efektywnej ochrony integralno\u015bci obiektu przed zagro\u017ceniami spoza jego granic. Istnieje jednak\u017ce kilka wyzwa\u0144 spowodowanych istnieniem barier wewn\u0105trz obiektu oraz jego wzgl\u0119dnej izolacji przez otaczaj\u0105ce go tereny rolne, wymagaj\u0105cych ci\u0105g\u0142ego zarz\u0105dzania i monitorowania.<\/p>\n

Ochrona i zarz\u0105dzanie<\/strong><\/p>\n

Obiekt korzysta z ochrony prawnej i instytucjonalnej w obu Pa\u0144stwach-Stronach dzi\u0119ki szeregowi instrument\u00f3w ochronnych.<\/p>\n

Ochrona i zarz\u0105dzanie wymaga \u015bcis\u0142ej i efektywnej wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy Pa\u0144stwami-Stronami, a tak\u017ce pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi instytucjami w ka\u017cdym z nich. Bia\u0142owieski Park Narodowy (Polska), Lasy Pa\u0144stwowe (Polska) oraz w\u0142adze bia\u0142oruskiego Parku Narodowego Puszczy Bia\u0142owieskiej zawar\u0142y umow\u0119 dotycz\u0105c\u0105 przygotowania i realizacji zintegrowanego planu zarz\u0105dzania Obiektem, a tak\u017ce ustanowienia transgranicznego Komitetu Steruj\u0105cego. Ponadto, Strona Polska zawar\u0142a umow\u0119 ustanawiaj\u0105c\u0105 Komitet Steruj\u0105cy pomi\u0119dzy Parkiem Narodowym oraz Administracj\u0105 Las\u00f3w Pa\u0144stwowych, maj\u0105cy wypracowa\u0107 skoordynowane podej\u015bcie do zintegrowanego zarz\u0105dzania. Istotne jest zapewnienie efektywnego funkcjonowania wspomnianego Komitetu Steruj\u0105cego, uwzgl\u0119dniaj\u0105c m. in. regularne spotkania oraz jego zaanga\u017cowanie we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 transgraniczn\u0105 i zarz\u0105dzanie. Kluczowe jest utrzymywanie przez parki narodowe obu Pa\u0144stw-Stron skutecznych i prawnie obowi\u0105zuj\u0105cych plan\u00f3w zarz\u0105dzania, a przyj\u0119ty plan zarz\u0105dzania dla Bia\u0142owieskiego Parku Narodowego (Polska) stanowi wym\u00f3g konieczny i d\u0142ugoterminowy.<\/p>\n

Zintegrowany plan zarz\u0105dzania Obiektem musi uwzgl\u0119dni\u0107 wszystkie kluczowe kwestie gwarantuj\u0105ce efektywne zarz\u0105dzanie Obiektem, w szczeg\u00f3lno\u015bci lasami, \u0142\u0105kami i terenami podmok\u0142ymi, a tak\u017ce otrzyma\u0107 w perspektywie d\u0142ugoterminowej odpowiednie finansowanie umo\u017cliwiaj\u0105ce jego skuteczn\u0105 realizacj\u0119.<\/p>\n

Skuteczne i odpowiednio finansowane zarz\u0105dzanie ochron\u0105 stanowi podstawowy d\u0142ugofalowy wym\u00f3g dla zabezpieczenia obiektu oraz prowadzenia niezb\u0119dnych dzia\u0142a\u0144 utrzymuj\u0105cych warto\u015bci przyrodnicze obiektu. Zagro\u017cenia wymagaj\u0105ce d\u0142ugoterminowej uwagi w formie monitoringu i ci\u0105g\u0142ych program\u00f3w zarz\u0105dzania obejmuj\u0105 ochron\u0119 przeciwpo\u017carow\u0105 oraz wp\u0142yw barier na \u0142\u0105czno\u015b\u0107 ekologiczn\u0105, w tym dr\u00f3g, pas\u00f3w przeciwpo\u017carowych i p\u0142otu granicznego. Istnieje r\u00f3wnie\u017c potrzeba ci\u0105g\u0142ego ulepszania wybranych aspekt\u00f3w zarz\u0105dzania obiektem, w tym zwi\u0119kszenia \u0142\u0105czno\u015bci ekologicznej w granicach obiektu oraz w jego otoczeniu, a tak\u017ce zwi\u0119kszania zaanga\u017cowania lokalnej spo\u0142eczno\u015bci .<\/p>\n

Powierzchnia i po\u0142o\u017cenie geograficzne obiektu wpisanego na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa podczas 38. sesji Komitetu \u015awiatowego Dziedzictwa (Doha, 2014) zgodnie z Wytycznymi Operacyjnymi.<\/p>\n

 <\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Bia\u0142oru\u015b \/ Polska<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
N 33 Bis<\/td>\n\n

Bia\u0142owie\u017ca Forest<\/p>\n

[Rozszerzenie i zmiana nazwy \u201eBelovezhskaya Pushcha \/ Bia\u0142owie\u017ca Forest”, Bia\u0142oru\u015b\/Polska]<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Numer identyfikacyjny<\/th>\nNazwa<\/th>\nPowierzchnia (ha)<\/th>\nStrefa buforowa (ha)<\/th>\nWsp\u00f3\u0142rz\u0119dne<\/th>\n<\/tr>\n
33ter-001<\/td>\nPuszcza Bia\u0142owieska \u2013 Bia\u0142oru\u015b<\/td>\n82 308<\/td>\n130 873<\/td>\nN52 43 39 E23 58 52<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\nPuszcza Bia\u0142owieska \u2013 Polska<\/td>\n59 577<\/td>\n35 835<\/td>\nN52 43 39 E23 53 57<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\nRAZEM<\/td>\n141 885<\/td>\n166 708<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

<\/strong><\/p>\n

cz\u0119\u015bci wpisu transgranicznego:<\/strong><\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n
ID<\/th>\nNazwa i lokalizacja<\/th>\nPa\u0144stwo<\/th>\nKoordynaty<\/th>\nPowierzchnia<\/th>\nData wpisu<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
33ter-001<\/td>\nBialowieza Forest<\/td>\nBelarus<\/td>\nN52 43 39 E23 58 52<\/td>\nProperty: 82,308 ha
Buffer zone: 130,873 ha<\/td>\n		2014<\/td>\n<\/tr>\n
33ter-002<\/td>\nBialowieza Forest<\/td>\nPoland<\/td>\nN52 43 39 E23 53 57<\/td>\nProperty: 59,577 ha
Buffer zone: 35,835 ha<\/td>\n		2014<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

[\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Dokumenty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Mapy<\/p>\n

2009 – Puszcza Bia\u0142owieska – mapa granic<\/a><\/p>\n

2014 – Puszcza Bia\u0142owieska – mapa rozszerzenia<\/a><\/p>\n

[\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Atrybuty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Puszcza Bia\u0142owieska<\/strong><\/p>\n

Atrybut to element lub cecha miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa, kt\u00f3ra stanowi o jego Wyj\u0105tkowej Uniwersalnej Warto\u015bci i jest podstaw\u0105 do okre\u015blenia granic dobra. Atrybutami mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno aspekty fizyczne, odnosz\u0105ce si\u0119 do cech namacalnych i struktur materialnych, jak i aspekty niematerialne, takie jak procesy, ustalenia spo\u0142eczne lub praktyki kulturowe.
Zrozumienie atrybut\u00f3w ma kluczowe znaczenie dla d\u0142ugoterminowej ochrony miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa. Interakcje z i pomi\u0119dzy atrybutami powinny by\u0107 przedmiotem dzia\u0142a\u0144 w zakresie ochrony, konserwacji i zarz\u0105dzania.
Atrybuty zosta\u0142y przygotowane przez poszczeg\u00f3lnych zarz\u0105dc\u00f3w d\u00f3br w ramach realizacji trzeciego cyklu Raportu Okresowego UNESCO.<\/p>\n

Atrybutami Puszczy Bia\u0142owieskiej s\u0105:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. R\u00f3\u017cnorodny kompleks chronionych ekosystem\u00f3w le\u015bnych oraz siedlisk niele\u015bnych; ten du\u017cy i zwarty obszar le\u015bny jest miejscem wyst\u0119powania \u017cywotnych populacji du\u017cych ssak\u00f3w tworz\u0105cych kompletn\u0105 sie\u0107 pokarmow\u0105. Bogactwo martwych drzew \u2013 zar\u00f3wno stoj\u0105cych jak i le\u017c\u0105cych \u2013 prowadzi do du\u017cej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w i bezkr\u0119gowc\u00f3w saproksylicznych.<\/li>\n
  2. Obszar niezast\u0105piony dla zachowania r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, ze wzgl\u0119du na jego rozmiar, status ochronny oraz nieomal nienaruszony stan zachowania przyrody, co zapewnia ochron\u0119 setkom gatunk\u00f3w ssak\u00f3w (w tym wolno\u017cyj\u0105cym \u017cubrom), ptak\u00f3w, p\u0142az\u00f3w, gad\u00f3w, ponad 12 000 gatunk\u00f3w bezkr\u0119gowc\u00f3w, a tak\u017ce r\u00f3\u017cnorodnej florze i grzybom, z kt\u00f3rych wiele jest zagro\u017conych wygini\u0119ciem.<\/li>\n
  3. Obiekt stanowi du\u017cy, sp\u00f3jny obszar poddany r\u00f3\u017cnym re\u017cimom ochronnym, obejmuj\u0105cy wszystkie typy ekosystem\u00f3w le\u015bnych regionu i stanowi\u0105cy naturalne \u015brodowisko \u017cycia du\u017cych ssak\u00f3w. Obecno\u015b\u0107 rozleg\u0142ych, nieprzekszta\u0142conych obszar\u00f3w jest istot\u0105 ochrony przyrody.<\/li>\n<\/ol>\n

    [\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Galeria” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n\n\t\t