[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_enable_color=”off” background_image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/5-warszawa_headery.jpg” width=”100%” max_width=”100%” height=”400px” custom_margin=”|auto||auto|false|false” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|19px|auto||” custom_padding=”18px|50px|0px|50px|false|false” locked=”off” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text module_id=”backButtonBox” _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px|0px|0px|0px|false|false” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_module=”2594″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||20px||false|false” custom_padding=”||||false|false” link_option_url=”https:\/\/nid.pl\/miejsca\/” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
\u2190 Miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa w Polsce<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|40px|auto||” custom_padding=”30px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tabs active_tab_background_color=”#f9f9f9″ active_tab_text_color=”#474747″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tab title=”Opis” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
(Ref. 30-1980, 30bis-2014)<\/em><\/p>\n Orzeczenie wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci Kr\u00f3tki opis<\/strong><\/p>\n Warszawa zosta\u0142a w 1944 r. celowo unicestwiona w drodze represji za op\u00f3r stawiony niemieckiej okupacji. Obr\u00f3cenie w ruin\u0119 stolicy kraju mia\u0142o przekre\u015bli\u0107 wielowiekow\u0105 tradycj\u0119 pa\u0144stwowo\u015bci polskiej. Odbudowa historycznego miasta, zburzonego w 85%, by\u0142a mo\u017cliwa dzi\u0119ki determinacji mieszka\u0144c\u00f3w i pomocy ca\u0142ego narodu. Rekonstrukcja Starego Miasta, w jego historycznym urbanistycznym i architektonicznym kszta\u0142cie, by\u0142a przejawem troski o zapewnienie przetrwania jednego z najwa\u017cniejszych \u015bwiadectw kultury polskiej. Miasto \u2013 symbol w\u0142adzy elekcyjnej i tolerancji, miejsce uchwalenia pierwszej demokratycznej konstytucji europejskiej, zwanej Konstytucj\u0105 3 Maja z 1791 r., zosta\u0142o odbudowane. Rekonstrukcja obj\u0119\u0142a ca\u0142o\u015bciowe odtworzenie urbanistycznego planu wraz z Rynkiem Starego Miasta, kamienicami mieszcza\u0144skimi, pier\u015bcieniem mur\u00f3w obronnych, Zamkiem Kr\u00f3lewskim oraz znacz\u0105cymi budowlami sakralnymi.<\/p>\n Rekonstrukcja historycznego centrum Warszawy by\u0142a g\u0142\u00f3wnym czynnikiem zmian doktryn zwi\u0105zanych z rozwi\u0105zywaniem problem\u00f3w urbanistycznych i konserwacj\u0105 zabudowy miejskiej w wi\u0119kszo\u015bci europejskich kraj\u00f3w po zniszczeniach II wojny \u015bwiatowej. Jednocze\u015bnie przyk\u0142ad ten pokazuje skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 konserwatorskich II po\u0142owy XX wieku, umo\u017cliwiaj\u0105cych integraln\u0105 rekonstrukcj\u0119 z\u0142o\u017conego zespo\u0142u miejskiego.<\/p>\n Odbudowa Starego Miasta by\u0142a prowadzona w oparciu o sp\u00f3jny i konsekwentnie zrealizowany projekt opracowany w Biurze Odbudowy Stolicy w latach 1945-1951. Projekt odbudowy oparto na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce wykorzystane zostan\u0105 zachowane, niezniszczone w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych struktury powsta\u0142e pomi\u0119dzy XIV i XVIII wiekiem, wraz z p\u00f3\u017ano\u015bredniowieczn\u0105 siatk\u0105 ulic z placami i rynkiem oraz pier\u015bcieniem mur\u00f3w miejskich. Przy odtwarzaniu zniszczonej zabudowy kierowano si\u0119 dwiema g\u0142\u00f3wnymi zasadami: po pierwsze, aby wykorzystywa\u0107 wiarygodne dokumenty archiwalne oraz po drugie, aby odtworzy\u0107 obraz historycznego miasta z ko\u0144ca XVIII w. Koncepcja odbudowy by\u0142a uzale\u017cniona od dost\u0119pno\u015bci szczeg\u00f3\u0142owych materia\u0142\u00f3w ikonograficznych i dokumentacji historycznych z tego okresu. Wykorzystano tak\u017ce inwentaryzacje konserwatorskie wykonane przed 1939 i po 1944 roku oraz wiedz\u0119 naukowo-badawcz\u0105 historyk\u00f3w sztuki, architekt\u00f3w i konserwator\u00f3w. Archiwum Biura Odbudowy Stolicy, zawieraj\u0105ce zar\u00f3wno dokumentacj\u0119 zniszcze\u0144, jak i projekty odbudowy, w 2011 roku zosta\u0142o wpisane na List\u0119 Pami\u0119ci \u015awiata UNESCO.<\/p>\n Odbudowa Starego Miasta by\u0142a prowadzona do po\u0142owy lat 60. XX wieku. Ca\u0142y proces zako\u0144czy\u0142a odbudowa Zamku Kr\u00f3lewskiego (otwartego dla zwiedzaj\u0105cych w roku 1984). Rekonstrukcja poszczeg\u00f3lnych budowli i ich otoczenia w przyj\u0119tej formule osiedla mieszkaniowego z funkcjami publicznymi dedykowanymi kulturze i nauce oraz us\u0142ugami, nios\u0142a za sob\u0105 wiele wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z adaptacj\u0105 do w\u00f3wczas obowi\u0105zuj\u0105cych norm i wymog\u00f3w cywilizacyjnych. W celu uczytelnienia mur\u00f3w obronnych i panoramy miasta od strony Wis\u0142y, w trakcie dzia\u0142a\u0144 \u015bwiadomie zrezygnowano z odtworzenia cz\u0119\u015bci budynk\u00f3w. Zachowano uk\u0142ad urbanistyczny z podzia\u0142em pierzei na historyczne dzia\u0142ki budowlane, jednak nie odtworzono zabudowy wewn\u0105trz kwarta\u0142\u00f3w, tworz\u0105c wsp\u00f3lne tereny otwarte dla mieszka\u0144c\u00f3w. Uk\u0142ad wewn\u0119trzny budynk\u00f3w i lokali mieszkalnych zosta\u0142 dostosowany do obowi\u0105zuj\u0105cych \u00f3wcze\u015bnie standard\u00f3w. Natomiast w wielu budynkach i lokalach przeznaczonych na funkcje publiczne odtworzono zar\u00f3wno historyczne uk\u0142ady pomieszcze\u0144, jak i wystr\u00f3j wn\u0119trz. Du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 przedstawiaj\u0105 dekoracje elewacji wykonane przez zesp\u00f3\u0142 wybitnych artyst\u00f3w, w cz\u0119\u015bci nawi\u0105zuj\u0105ce do projekt\u00f3w z okresu mi\u0119dzywojennego. Polichromie wykonano w tradycyjnych technikach w tym sgraffita. Mimo adaptacji i wprowadzonych zmian, Miejsce to wraz z panoram\u0105 od strony Wis\u0142y (maj\u0105c\u0105 rang\u0119 symbolu Warszawy), prezentuje sp\u00f3jny obraz najstarszej cz\u0119\u015bci miasta.<\/p>\n Zespolenie ocala\u0142ych element\u00f3w z cz\u0119\u015bciami Starego Miasta odtworzonymi w wyniku programu dzia\u0142a\u0144 konserwatorskich doprowadzi\u0142o do powstania przestrzeni miejskiej wyj\u0105tkowej w wymiarze materialnym (forma najstarszej cz\u0119\u015bci miasta), funkcjonalnym (dzielnica mieszkalna i miejsce wa\u017cnych wydarze\u0144 historycznych, spo\u0142ecznych i duchowych) oraz symbolicznym (miasto nieujarzmione).<\/p>\n Kryterium (ii):<\/strong> Podj\u0119cie kompleksowych dzia\u0142a\u0144 konserwatorskich na skal\u0119 ca\u0142ego miasta historycznego by\u0142o unikatowym do\u015bwiadczeniem europejskim i wp\u0142yn\u0119\u0142o na weryfikacj\u0119 doktryny i praktyki konserwatorskiej.<\/p>\n Kryterium (vi):<\/strong> Historyczne centrum Warszawy jest wyj\u0105tkowym przyk\u0142adem kompleksowej odbudowy celowo zniszczonego w warstwie materialnej miasta. U podstawy materialnej rekonstrukcji leg\u0142a si\u0142a ducha i determinacja narodu, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do odbudowy dziedzictwa na skal\u0119 unikaln\u0105 w dziejach \u015awiata.<\/p>\n Integralno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n W granicach Miejsca (dobra) znajduje si\u0119 ca\u0142y kompleksowo odbudowany fragment miasta, po\u0142o\u017cony w obr\u0119bie \u015bredniowiecznych mur\u00f3w miejskich i wysokiej skarpy wi\u015blanej (z podskarpiem od strony wschodniej), ze wszystkimi charakterystycznymi elementami stanowi\u0105cymi o jego to\u017csamo\u015bci. W trakcie odbudowy zachowano, a w kilku przypadkach uczytelniono, pierwotny uk\u0142ad urbanistyczny \u015bredniowiecznego miasta. Zasada odtworzenia i uczytelnienia historycznego uk\u0142adu zosta\u0142a zastosowana nie tylko w stosunku do Starego Miasta, ale tak\u017ce zabudowy Nowego Miasta i Traktu Kr\u00f3lewskiego, co da\u0142o efekt ci\u0105g\u0142o\u015bci historycznej i przestrzennej zespo\u0142u miejskiego (ww. zespo\u0142y s\u0105 zlokalizowane w granicach strefy buforowej). Dla zachowania integralno\u015bci Miejsca kluczowe znaczenie ma utrzymanie zrealizowanych w procesie odbudowy za\u0142o\u017ce\u0144 programowych oraz zapewnienie odpowiedniego stanu zachowania\/konserwacji poszczeg\u00f3lnych materialnych i niematerialnych element\u00f3w zespo\u0142u, b\u0119d\u0105cych no\u015bnikami wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci. Utrzymanie funkcjonalnego wymiaru Starego Miasta jako dzielnicy mieszkaniowej i miejsca wa\u017cnych wydarze\u0144 historycznych, spo\u0142ecznych i duchowych jest istotnym aspektem jego integralno\u015bci.<\/p>\n Autentyczno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n Konsekwentny proces odbudowy zako\u0144czony zosta\u0142 rekonstrukcj\u0105 Zamku Kr\u00f3lewskiego. Od tego czasu historyczne centrum Warszawy zachowuje w pe\u0142ni swoj\u0105 autentyczno\u015b\u0107, jako sko\u0144czona koncepcja powojennej odbudowy. Na obszarze miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa wyst\u0119puj\u0105 dwie kategorie struktur: pierwsz\u0105 stanowi\u0105 struktury zachowane sprzed zniszcze\u0144 II wojny \u015bwiatowej (dotyczy to wi\u0119kszo\u015bci piwnic, cz\u0119\u015bci parter\u00f3w, miejscami mur\u00f3w do wysoko\u015bci pierwszego pi\u0119tra), do grupy drugiej nale\u017c\u0105 budowle zrekonstruowane \u2013 w tej grupie wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cemy obiekty odbudowane zgodnie z zachowan\u0105 dokumentacj\u0105 sprzed zniszcze\u0144 (cz\u0119\u015b\u0107 kamienic staromiejskich, Kolumna Zygmunta, ko\u015bcio\u0142y i Zamek Kr\u00f3lewski) oraz struktury wybudowane w oparciu o opracowania historyczno-konserwatorskie nawi\u0105zuj\u0105ce do architektury XIV-XVIII wieku (m. in. fasada katedry oraz mury staromiejskie wraz z Barbakanem). Stan zachowania poszczeg\u00f3lnych rodzaj\u00f3w struktur oraz ca\u0142ych obiekt\u00f3w jest zadawalaj\u0105cy. Jego utrzymanie wymaga systematycznych dzia\u0142a\u0144 konserwatorskich.<\/p>\n Ochrona i Zarz\u0105dzanie<\/strong><\/p>\n Obszar historycznego centrum Warszawy (25,9363 ha) obj\u0119ty jest prawn\u0105 ochron\u0105 konserwatorsk\u0105 na podstawie polskiego ustawodawstwa. Zarz\u0105dzanie obszarem nale\u017cy do samorz\u0105du lokalnego m. st. Warszawy. W zarz\u0105dzaniu uwzgl\u0119dniane jest stanowisko wszystkich interesariuszy zwi\u0105zanych z obszarem. G\u0142\u00f3wnymi narz\u0119dziami zarz\u0105dzania s\u0105 plan zarz\u0105dzania oraz zintegrowany system planowania przestrzennego, oparty na zatwierdzonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wyznaczenie strefy otulinowej (buforowej) posiadaj\u0105cej znaczne warto\u015bci zabytkowe i podlegaj\u0105cej ochronie na podstawie dokument\u00f3w planistycznych miasta, umo\u017cliwia kontrol\u0119 oddzia\u0142ywania otoczenia na miejsce \u015bwiatowego dziedzictwa. Obszar ten jest chroniony przed potencjalnymi zagro\u017ceniami dzi\u0119ki systemowi identyfikowania problem\u00f3w i regularnemu monitoringowi, kt\u00f3ry pozwala oceni\u0107 stan zachowania, prowadzone prace konserwatorskie, zmiany urbanistyczne, \u015brodowiskowe, funkcjonalne i spo\u0142eczne. Istotnym elementem efektywnego zarz\u0105dzania, maj\u0105cym wp\u0142yw na przysz\u0142o\u015b\u0107 Miejsca, jest edukacja i budowanie \u015bwiadomo\u015bci znaczenia odbudowy Warszawy w powojennej historii Polski i Europy.<\/p>\n [\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Dokumenty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Mapy<\/p>\n
<\/strong>(Decyzja: 38COM 8E)<\/em><\/p>\n