{"id":31993,"date":"2026-02-02T10:17:23","date_gmt":"2026-02-02T09:17:23","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?page_id=31993"},"modified":"2026-05-12T10:21:35","modified_gmt":"2026-05-12T08:21:35","slug":"kopalnie-soli","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/nid.pl\/en\/miejsca\/kopalnie-soli\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3lewskie kopalnie soli w Wieliczce i Bochni"},"content":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/2-kopalnie_header.jpg” width=”100%” max_width=”100%” height=”400px” custom_margin=”|auto||auto|false|false” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|20px|auto|false|false” custom_padding=”22px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text module_id=”backButtonBox” _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px|0px|0px|0px|false|false” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_module=”2594″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

\u2190<\/span>Powr\u00f3t<\/div>\n

[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” link_option_url=”https:\/\/nid.pl\/miejsca\/” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

\u2190 Miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa w Polsce<\/p>\n

[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|40px|auto||” custom_padding=”30px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tabs active_tab_background_color=”#f9f9f9″ active_tab_text_color=”#474747″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″][et_pb_tab title=”Opis” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n

Kr\u00f3lewskie kopalnie soli w Wieliczce i Bochni (Polska)<\/strong><\/span><\/h4>\n

(Ref. 32-1978, 32bis-2008, 32ter-2013)<\/em><\/p>\n

Orzeczenie wyj\u0105tkowej uniwersalnej warto\u015bci
\n<\/strong>(Decyzja: 37 COM 8B.41)<\/em><\/p>\n

Kr\u00f3tki opis<\/strong><\/span><\/p>\n

Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni s\u0105 zlokalizowane w tym samym geologicznym z\u0142o\u017cu soli kamiennej w Polsce po\u0142udniowej. Po\u0142o\u017cone blisko siebie kopalnie funkcjonowa\u0142y r\u00f3wnolegle i nieprzerwanie od XIII do schy\u0142ku XX wieku, stanowi\u0105c jeden z najwcze\u015bniejszych oraz najwa\u017cniejszych zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych w Europie.<\/span><\/p>\n

Obie kopalnie obejmuj\u0105 ogromny zesp\u00f3\u0142 wczesnych chodnik\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119gaj\u0105 znacznych g\u0142\u0119boko\u015bci. Wyeksploatowane wyrobiska zosta\u0142y przekszta\u0142cone w kaplice, warsztaty, magazyny, itp. Znaczny zesp\u00f3\u0142 rze\u017ab oraz element\u00f3w ozdobnych wyrze\u017abionych w soli kamiennej zosta\u0142 zachowany w obu kopalniach wraz ze zbiorem narz\u0119dzi i maszyn. Podziemny szlak turystyczny istnieje od pocz\u0105tku XIX wieku.<\/span><\/p>\n

Obie kopalnie, kt\u00f3re przez d\u0142ugi okres czasu by\u0142y po\u0142\u0105czone w jedno przedsi\u0119biorstwo o kr\u00f3lewskim statusie (Krakowskie \u017bupy), administracyjnie i technicznie by\u0142y kierowane z Zamku \u017bupnego w Wieliczce, kt\u00f3ry pochodzi z okresu \u015bredniowiecza, jednak\u017ce kilkukrotnie zosta\u0142 przebudowany w swojej historii.<\/span><\/p>\n

Kryterium (iv):\u00a0<\/strong>Kr\u00f3lewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni obrazuj\u0105 historyczne etapy rozwoju technik kopalnianych w Europie \u00a0od XIII do XX wieku. Chodniki, podziemne komory urz\u0105dzone i ozdobione w spos\u00f3b odzwierciedlaj\u0105cy g\u00f3rnicze spo\u0142eczno-religijne tradycje, narz\u0119dzia i maszyny, oraz Zamek \u017bupny, kt\u00f3ry by\u0142 siedzib\u0105 zarz\u0105dcy przedsi\u0119biorstwa przez stulecia, zapewniaj\u0105 wyj\u0105tkowe \u015bwiadectwo spo\u0142eczno-technicznego systemu zwi\u0105zanego z wydobyciem soli kamiennej.<\/span><\/p>\n

Integralno\u015b\u0107<\/strong><\/span><\/p>\n

To seryjne dobro sk\u0142ada si\u0119 z trzech komponent\u00f3w historycznie stanowi\u0105cych jedno kr\u00f3lewskie przedsi\u0119biorstwo \u017bupy Krakowskie: Kopalni Soli w Wieliczce, Kopalni Soli w Bochni oraz Zamku \u017bupnego w Wieliczce. Obie kopalnie ilustruj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanie zespo\u0142u pod wzgl\u0119dem wydobywczym, technicznym i artystycznych oraz kompletno\u015bci dowod\u00f3w historycznych prac przy z\u0142o\u017cach soli kamiennej w tym regionie, kt\u00f3ry obecnie jest zwany Polsk\u0105 po\u0142udniow\u0105. Zamek \u017bupny w Wieliczce, kt\u00f3ry\u00a0 historycznie zarz\u0105dza\u0142 obiema kopalniami i kierowa\u0142 sprzeda\u017c\u0105 soli na rzecz ksi\u0105\u017c\u0105t oraz kr\u00f3l\u00f3w polskich, dodaje nowego \u00a0wymiaru Wyj\u0105tkowej Uniwersalnej Warto\u015bci zespo\u0142u.<\/span><\/p>\n

Autentyczno\u015b\u0107<\/strong><\/span><\/p>\n

Dobro wyra\u017ca stosunkowo zadowalaj\u0105c\u0105 autentyczno\u015b\u0107 pod wzgl\u0119dem g\u00f3rniczym. Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci zachowanej struktury pochodzi z XVIII wieku, techniczne \u015bwiadectwo dotyczy zasadniczo XVIII, XIX oraz XX wieku. Wiedza techniczna dotycz\u0105ca wcze\u015bniejszych okres\u00f3w pochodzi przede wszystkim z historycznych zapis\u00f3w oraz z wynikaj\u0105cych z nich rekonstrukcji, kt\u00f3re w niekt\u00f3rych przypadkach s\u0105 lekko nadinterpretowane w por\u00f3wnaniu do dowod\u00f3w bezpo\u015brednich.<\/span><\/p>\n

Wymogi dotycz\u0105ce zarz\u0105dzania i ochrony<\/strong><\/span><\/p>\n

Kopalnia Soli w Wieliczce jest prawnie chroniona zar\u00f3wno jako zabytek wpisany do rejestru (Nr A-580, 1976) jak i Pomnik Historii (Rozporz\u0105dzenie Prezydenta RP, 1994 r.). Kopalnia Soli w Bochni jest prawnie chroniona zar\u00f3wno jako zabytek wpisany do rejestru (Nr A-238, grudzie\u0144 1981) jak i Pomnik Historii (Rozporz\u0105dzenie Prezydenta, wrzesie\u0144 2000). Zamek \u017bupny w Wieliczce jest wpisany do rejestru zabytk\u00f3w Pa\u0144stwa-Strony (Nr A-579, marzec 1988). Ochrona zabytk\u00f3w znajduje si\u0119 w zakresie obowi\u0105zk\u00f3w Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Ochrony Zabytk\u00f3w. Zastosowanie praw i przepis\u00f3w g\u00f3rniczych le\u017cy w zakresie obowi\u0105zk\u00f3w Okr\u0119gowego Urz\u0119du G\u00f3rniczego w Krakowie. System indywidualnego zarz\u0105dzania ka\u017cdego z obiekt\u00f3w dzia\u0142a w spos\u00f3b zadowalaj\u0105cy. Ka\u017cdy z komponent\u00f3w zapewnia wielu wykwalifikowanych specjalist\u00f3w. Funkcjonowanie program\u00f3w zwi\u0105zanych z konserwacj\u0105 i zarz\u0105dzaniem miejscami jest zadowalaj\u0105ce. Elementy g\u00f3rnicze zosta\u0142y w pe\u0142ni uwzgl\u0119dnione, co doprowadzi\u0142o do powstania rozleg\u0142ego programu stabilizacji opuszczonych chodnik\u00f3w oraz wyboru do konserwacji chodnik\u00f3w, najbardziej reprezentatywnych pod wzgl\u0119dem historycznym i zabytkowym. Jednak\u017ce niedawne ustanowienie Zespo\u0142u ds. Monitorowania i Koordynacji wsp\u00f3lnego dla trzech komponent\u00f3w musi zosta\u0107 potwierdzone zar\u00f3wno w zakresie jego struktury oraz sposobu funkcjonowania, szczeg\u00f3lnie w celu zharmonizowania plan\u00f3w i zapewnienia zaanga\u017cowania wszystkich partner\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n

Komponenty wpisu seryjnego:<\/strong><\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n
ID<\/span><\/th>\nNazwa i Lokalizacja<\/span><\/th>\nPa\u0144stwo<\/span><\/th>\nKoordynaty<\/span><\/th>\nPowierzchnie<\/span><\/th>\nData Wpisu<\/span><\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
32bis-001<\/span><\/td>\nSalt Mine in Wieliczka\u00a0<\/span><\/td>\nPoland<\/span><\/td>\nN49 58 45.00 E20 3 50.00\u00a0<\/span><\/td>\nProperty: 969 ha
\nBuffer zone: 244 ha<\/span><\/td>\n		1978<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
32ter-002<\/span><\/td>\nSalt Mine in Bochnia<\/span><\/td>\nPoland<\/span><\/td>\nN49 58 9.00 E20 25 3.00\u00a0<\/span><\/td>\nProperty: 135.4 ha
\nBuffer zone: 322.6 ha<\/span><\/td>\n		2013<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
32ter-003<\/span><\/td>\nSaltworks Castle in Wieliczka<\/span><\/td>\nPoland<\/span><\/td>\nN49 59 2.00 E20 3 34.70\u00a0<\/span><\/td>\nProperty: 0.547 ha
\nBuffer zone: 4.001 ha<\/span><\/td>\n		2013<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n

[\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Dokumenty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Mapy<\/p>\n

2007 – Kopalnia soli Wieliczka – mapa<\/a><\/p>\n

2013 – Kopalnia soli Wieliczka – rozszerzenie – mapa<\/a><\/p>\n

[\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Atrybuty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Atrybut<\/strong> to element lub cecha miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa, kt\u00f3ra stanowi o jego Wyj\u0105tkowej Uniwersalnej Warto\u015bci i jest podstaw\u0105 do okre\u015blenia granic dobra. Atrybutami mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno aspekty fizyczne, odnosz\u0105ce si\u0119 do cech namacalnych i struktur materialnych, jak i aspekty niematerialne, takie jak procesy, ustalenia spo\u0142eczne lub praktyki kulturowe.<\/p>\n

Zrozumienie atrybut\u00f3w ma kluczowe znaczenie dla d\u0142ugoterminowej ochrony miejsca \u015bwiatowego dziedzictwa. Interakcje z i pomi\u0119dzy atrybutami powinny by\u0107 przedmiotem dzia\u0142a\u0144 w zakresie ochrony, konserwacji i zarz\u0105dzania.<\/p>\n

Atrybuty zosta\u0142y przygotowane przez poszczeg\u00f3lnych zarz\u0105dc\u00f3w d\u00f3br w ramach realizacji trzeciego cyklu Raportu Okresowego UNESCO.<\/p>\n

Atrybutami Kr\u00f3lewskich Kopal\u0144 Soli w Wieliczce i Bochni s\u0105:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Unikalne kr\u00f3lewskie przedsi\u0119biorstwo \u017bupy Krakowskie.<\/li>\n
  2. Kopalnie obrazuj\u0105 historyczne etapy rozwoju technik kopalnianych.<\/li>\n
  3. Kopalnie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 bogatymi warto\u015bciami artystycznymi.<\/li>\n
  4. W kopalniach wyst\u0119puje bogactwo r\u00f3\u017cnorodnych form wt\u00f3rnej krystalizacji soli.<\/li>\n
  5. Bogate tradycje g\u00f3rnicze spo\u0142eczne, religijne i artystyczne.<\/li>\n<\/ol>\n

    [\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Galeria” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n\n\t\t