[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_image=”https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/11-blizne_header.jpg” width=”100%” max_width=”100%” height=”400px” custom_margin=”|auto||auto|false|false” custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|19px|auto||” custom_padding=”50px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text module_id=”backButtonBox” _builder_version=”4.7.4″ _module_preset=”default” custom_margin=”0px|0px|0px|0px|false|false” custom_padding=”0px|0px|0px|0px|false|false” global_module=”2594″ locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.16″ _dynamic_attributes=”content” _module_preset=”default” text_font_size=”26px” custom_margin=”||25px||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IiIsImFmdGVyIjoiIn19@[\/et_pb_text][et_pb_divider _builder_version=”4.16″ _module_preset=”default” background_color=”#e52330″ height=”5px” custom_margin=”0px||25px||false|false” custom_padding=”0px||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” width=”100%” max_width=”100%” custom_margin=”|auto|40px|auto||” custom_padding=”30px|50px|0px|50px|false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tabs active_tab_background_color=”#f9f9f9″ active_tab_text_color=”#474747″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_tab title=”Opis” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Bliznem jest jednym z najcenniejszych obiekt\u00f3w \u015bredniowiecznej drewnianej architektury sakralnej w Polsce. O jego wyj\u0105tkowym znaczeniu decyduje zar\u00f3wno doskonale zachowana substancja architektoniczna (m. in. niemal w stu procentach zachowana oryginalna XV-wieczna konstrukcja zr\u0119bu \u015bcian oraz storczykowej wi\u0119\u017aby dachowej z ciesielskimi znakami monta\u017cowymi), niezwykle bogate wyposa\u017cenie ruchome, powsta\u0142e na przestrzeni od XVI do XIX w., jak te\u017c unikatowy zesp\u00f3\u0142 malowide\u0142 \u015bciennych z XV-XVIII w. W bezpo\u015brednim otoczeniu ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 zesp\u00f3\u0142 zabytkowych XIX-wiecznych, drewnianych zabudowa\u0144 pleba\u0144skich. Ca\u0142o\u015b\u0107 tworzy wyj\u0105tkowo cenny zesp\u00f3\u0142 ko\u015bcielno-pleba\u0144ski, malowniczo wpisany w krajobraz doliny Stobnicy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wpisany jest na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n
Historia<\/strong><\/p>\n Pierwsza pewna wzmianka o ko\u015bciele pochodzi z 1470 r. Data budowy \u015bwi\u0105tyni nie zosta\u0142a jednoznacznie ustalona. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Bliznem powsta\u0142 zapewne pomi\u0119dzy 1406 r. a 1470 r., przy czym przyjmuje si\u0119, \u017ce wybudowany zosta\u0142 nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c w 3 \u0107w. XV w. Fundatorami ko\u015bcio\u0142a byli najprawdopodobniej biskupi przemyscy – fundacj\u0119 wi\u0105\u017ce si\u0119 z biskupami: Piotrem Chrz\u0105stowskim (1436-1452), b\u0105d\u017a Miko\u0142ajem B\u0142a\u017cejowskim (1452-1479). Warsztat, kt\u00f3ry budowa\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 wywodzi\u0142 si\u0119 zapewne z tego samego \u015brodowiska co budowniczowie ko\u015bcio\u0142a w Haczowie. W 1549 r. \u015bwi\u0105tyni\u0119 ozdobiono bogat\u0105 polichromi\u0105 ornamentalno-figuraln\u0105 (cz\u0119\u015bciowo zachowan\u0105 do dzi\u015b). W 1 po\u0142. XVII w. do ko\u015bcio\u0142a dobudowano od zachodu wie\u017c\u0119-dzwonnic\u0119, a ko\u015bci\u00f3\u0142 otoczono sobotami. W 1649 r. \u015bciany i strop ko\u015bcio\u0142a pokryto now\u0105 dekoracj\u0105 malarsk\u0105, w wi\u0119kszo\u015bci fundacji miejscowych ch\u0142op\u00f3w (zachowa\u0142y si\u0119 sceny na po\u0142udniowej \u015bcianie nawy). Kolejna polichromia, powsta\u0142a ok. 1700 r., umieszczona zosta\u0142a w dolnych partiach \u015bcian prezbiterium. W pocz\u0105tku XVIII w. ufundowano te\u017c nowe wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a. Z ok. po\u0142. XVIII w. pochodzi zachowana do dzi\u015b wie\u017cyczka na sygnaturk\u0119 oraz wydzielony w przyziemiu wie\u017cy babiniec. W 1811 r. w ramach gruntownego remontu ko\u015bcio\u0142a, zmianie uleg\u0142a dotychczasowa bry\u0142a budowli (rozebrano soboty, prawdopodobnie w tym czasie powi\u0119kszono te\u017c zakrysti\u0119, a do nawy od po\u0142udnia dostawiono krucht\u0119). Ko\u015bci\u00f3\u0142 remontowano te\u017c w 2 po\u0142. XIX (kiedy to zamalowano dotychczasow\u0105 polichromi\u0119) i w XX w. Kompleksowe prace konserwatorskie substancji architektonicznej ko\u015bcio\u0142a oraz ods\u0142oni\u0119cie wielowarstwowej, pochodz\u0105cej z r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w polichromii, przeprowadzone zosta\u0142y w latach 1964-1974. W 2003 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 wpisany na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO w ramach wpisu seryjnego Drewniane Ko\u015bcio\u0142y Po\u0142udniowej Ma\u0142opolski.<\/p>\n Opis<\/strong><\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 po\u0142o\u017cony jest w centrum wsi, po po\u0142udniowej stronie drogi Rzesz\u00f3w-Sanok, na wzniesieniu opadaj\u0105cym od po\u0142udnia ku dolinie rzeki Stobnicy. \u015awi\u0105tynia jest orientowana. Teren ko\u015bcielny ogrodzony jest drewnianym parkanem, w kt\u00f3rym zlokalizowane s\u0105 cztery murowane kaplice (z XIX w.). W bezpo\u015brednim otoczeniu ko\u015bcio\u0142a usytuowane s\u0105 drewniane obiekty dawnego zespo\u0142u pleba\u0144skiego: stara plebania (p\u00f3\u017aniej wikar\u00f3wka), lamus, dawna szko\u0142a parafialna (nast\u0119pnie organist\u00f3wka) i stodo\u0142a. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada uk\u0142ad tr\u00f3jdzielny: prezbiterium – nawa – wie\u017ca. Prezbiterium, w\u0119\u017csze od nawy wzniesione zosta\u0142o na rzucie prostok\u0105ta od wschodu zamkni\u0119tego tr\u00f3jbocznie, nawa na rzucie zbli\u017conym do kwadratu. Do nawy od zachodu dostawiona jest wie\u017ca na rzucie zbli\u017conym do kwadratu, z obszernym przedsionkiem w przyziemiu. Do prezbiterium przylega od p\u00f3\u0142nocy zakrystia, a do nawy od po\u0142udnia – kruchta (obie na rzucie prostok\u0105ta). Prezbiterium i nawa nakryte s\u0105 wsp\u00f3lnym, jednokalenicowym dwuspadowym dachem dwuspadowym, od wschodu opadaj\u0105cym trzema po\u0142aciami, od p\u00f3\u0142nocy przechodz\u0105cym na zakrysti\u0119. W dachu umieszczona jest sze\u015bcioboczna wie\u017cyczka na sygnaturk\u0119, zwie\u0144czona latarni\u0105. Wie\u017ca ma pochy\u0142e \u015bciany i nadwieszon\u0105 izbic\u0119 o \u015bcianach pionowych, kt\u00f3r\u0105 nakrywa baniasty he\u0142m z latarni\u0105. Kruchta po\u0142udniowa, znacznie ni\u017csza od korpusu nakryta jest dachem dwuspadowym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany, wzniesiony jest w konstrukcji zr\u0119bowej, na kamiennym podmurowaniu, z wie\u017c\u0105 konstrukcji s\u0142upowo-ramowej i krucht\u0105 konstrukcji s\u0142upowej. \u015aciany wzmocnione s\u0105 lisicami i poszyte gontem. \u015aciany wie\u017cy w dolnej cz\u0119\u015bci i izbica szalowane s\u0105 deskami w uk\u0142adzie pionowym z listwowaniem, II kondygnacja poszyta jest gontem. Dachy ko\u015bcio\u0142a poszyte s\u0105 gontem; he\u0142m wie\u017cy i wie\u017cyczka na sygnaturk\u0119 kryte s\u0105 blach\u0105. W ko\u015bciele w Bliznem zastosowano pierwotnie, charakterystyczny dla \u015bredniowiecznego ciesielstwa ma\u0142opolskiego, system wi\u0119\u017abowo-zaskrzynieniowo-zaczepowy (zaczepy zachowa\u0142y si\u0119 w partiach strychowych), co uwidacznia\u0142o si\u0119 w nakryciu skrajnych odcink\u00f3w nawy, nad zaskrzynieniami, oddzielnymi daszkami pulpitowymi. Obecnie ta cz\u0119\u015b\u0107 nawy nakryta jest przed\u0142u\u017conymi po\u0142aciami dwuspadowego dachu. We wn\u0119trzu wyst\u0119puje strop p\u0142aski, w nawie z zaskrzynieniami. \u015aciana t\u0119czowa, dziel\u0105ca prezbiterium od nawy ma wykr\u00f3j ostro\u0142ukowy, z belk\u0105 t\u0119czow\u0105, na kt\u00f3rej barokowa Grupa Pasji. Otw\u00f3r drzwiowy z prezbiterium do zakrystii oraz otwory okienne prezbiterium (od strony wn\u0119trza) zamkni\u0119te s\u0105 \u0142ukiem w formie o\u015blego grzbietu, charakterystycznego dla okresu p\u00f3\u017anego gotyku. Wn\u0119trze (\u015bciany i strop) \u015bwi\u0105tyni dekorowane jest polichromi\u0105 figuralno-ornamentaln\u0105 wykonan\u0105 w kilku etapach. Najstarsze zachowane malowid\u0142a, z XV w. to tzw. zacheuszki czyli malowane krzy\u017ce konsekracyjne. Z XVI-wiecznych malowide\u0142 ods\u0142oni\u0119to m.in. cykl M\u0119ki Pa\u0144skiej na p\u00f3\u0142nocnej \u015bcianie prezbiterium, scen\u0119 S\u0105du Ostatecznego – na p\u00f3\u0142nocnej \u015bcianie nawy, dekoracj\u0119 w formie malowanych kaseton\u00f3w na stropie prezbiterium. Polichromie z 1 po\u0142. XVII w., ufundowane przez miejscowych bogatych ch\u0142op\u00f3w, zdobi\u0105 \u015bciany i strop nawy. S\u0105 to m.in. wizerunki \u015bwi\u0119tych oraz sceny m\u0119cze\u0144stwa \u015bwi\u0119tych. Na stropie i parapecie ch\u00f3ru muzycznego przedstawiono popiersia ewangelist\u00f3w i ojc\u00f3w ko\u015bcio\u0142a.. W ni\u017cszych partiach \u015bcian prezbiterium zachowa\u0142y si\u0119 fragmenty polichromii z ok. 1700 r. Zachowane jest tak\u017ce bogate wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a – w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci barokowe, z XVII i XVIII w. Do najcenniejszych element\u00f3w wyposa\u017cenia nale\u017cy figura Madonny z 1 \u0107w. XVI w. o cechach poststwoszowskiej rze\u017aby ma\u0142opolskiej.<\/p>\n Obiekt dost\u0119pny przez ca\u0142y rok, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwiedzania wn\u0119trza po wcze\u015bniejszym uzgodnieniu telefonicznym.<\/p>\n Oprac. Anna Fortuna-Marek, OT NID w Rzeszowie, 21-09-2015 r.<\/p>\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n [\/et_pb_tab][et_pb_tab title=”Dokumenty” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Mapy<\/p>\n\n