Ogólne wskazania do planów zarządzania miejscami światowego dziedzictwa zawarte są w wytycznych operacyjnych do wdrażania Konwencji. Głównym zadaniem zarządzania miejscem światowego dziedzictwa jest ochrona i utrzymanie jego wyjątkowej uniwersalnej wartości, a także cech świadczących o integralności i autentyczności tego miejsca. To także gwarancja jego zrównoważonego użytkowania i rozwoju. Wytyczne operacyjne nie wskazują konkretnego formatu dokumentu, jednak wymieniają podstawowe składowe planu zarządzania, który powinien odpowiadać ma na trzy podstawowe pytania: co chronimy? dlaczego? i w jaki sposób? Przedmiotem ochrony jest miejsce światowego dziedzictwa. Przy tworzeniu planu zarządzania niezwykle ważne jest przedstawienie znaczenia miejsca i stwierdzenie jego wyjątkowej uniwersalnej wartości, autentyczności i/lub integralności. Wymagane jest przedstawienie dokładnych granic miejsca, w których konieczna jest jego efektywna ochrona. Ponadto wyznaczyć można granice stref ochronnych, których zadaniem jest dodatkowa ochrona miejsca, widoków oraz innych obszarów mających wpływ na wyjątkową wartość miejsca.

Prawne i wykonawcze środki ochrony dziedzictwa wskazują na sposoby, w jaki zachodzi lub będzie wdrażana ochrona i zarządzanie miejscem. Na poziomie krajowym są to przede wszystkim przepisy i regulacje prawne, które powinny skutecznie chronić miejsce światowego dziedzictwa oraz gwarantować ewentualne wsparcie finansowe. Na poziomie obiektu odnosi się do wszelkich działań związanych z bieżącym i przyszłym systemem zarządzania miejscem światowego dziedzictwa (uwzględniając m.in. potencjalne zagrożenia miejsca, strukturę własnościową, finansowania, obsługę ruchu turystycznego, etc).

Przy tworzeniu planów zarządzania pomocne mogą być opracowania:

• „Management plans for World Heritage Sites. A practical guide” B. Ringbeck

• Poradnik “Enhancing Our Heritage Toolkit 2.0” w polskiej wersji językowej, przetłumaczony przez Narodowy Instytut Dziedzictwa
  https://whc.unesco.org/document/218240

Wytyczne operacyjne wymagają, aby miejsce światowego dziedzictwa “(…)posiadało odpowiedni system ochrony i zarządzania zapewniający jego zachowanie (…)” (par. 78), zaś par. 108 i 109 odnoszą się do aspektów, które powinien uwzględniać system zarządzania. Dlatego też Państwo-Strona ma obowiązek zagwarantowania, aby miejsca światowego dziedzictwa znajdujące się w granicach jego jurysdykcji zostały zachowane dla dobra obecnych i przyszłych pokoleń poprzez zarówno wprowadzenie instytucji prawnej ochrony, jak i odpowiedzialne, partycypacyjne i zrównoważone zarządzanie.

Każde Państwo będące Stroną Konwencji światowego dziedzictwa uznaje, że na nim spoczywa w pierwszym rzędzie obowiązek zapewnienia identyfikacji, ochrony, konserwacji, rewaloryzacji i przekazania przyszłym pokoleniom dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, o którym mowa w artykułach 1 i 2, znajdującego się na jego terytorium. Będzie się ono starało spełnić ten obowiązek zarówno własnymi siłami, wykorzystując maksymalnie swoje środki, jak również w razie konieczności, przy pomocy i współpracy międzynarodowej, z których może korzystać w szczególności w dziedzinach finansowej, artystycznej, naukowej i technicznej (art. 4 Konwencji).

Identyfikacja i wytyczenie granic dóbr posiadających wyjątkową uniwersalną wartość jest obowiązkiem Państw-Stron (art. 3 Konwencji). Zdolność rozumienia tej wartości zależy, w części, od stopnia dostępności i zrozumienia informacji na temat dziedzictwa i jego wartości. Proces identyfikacji i określenia granic obejmuje badania i inwentaryzację zabytków, zespołów i miejsc zabytkowych, które mają podlegać ochronie na mocy przepisów Konwencji światowego dziedzictwa.

Ochrona najczęściej odnosi się do działań prawnych, których celem jest zachowanie dziedzictwa. Zgodnie z Wytycznymi operacyjnymi, wszystkie dobra wpisane na Listę światowego dziedzictwa muszą posiadać adekwatną długofalową ochronę prawną, regulacyjną, instytucjonalną na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, której celem jest ich zachowanie (Wytyczne operacyjne, par. 97). Narzędzia prawne i regulacyjne powinny zapewnić ochronę dobra przed rozwojem i zmianami, które mogą negatywnie wpływać na wyjątkową powszechną wartość lub integralność czy autentyczność (Wytyczne operacyjne, par. 98).

Konserwacja, odwołując się do Wytycznych operacyjnych i Dokumentu z Nara dotyczącego autentyzmu z 1994 r. konserwacja oznacza wszystkie wysiłki, których celem jest zrozumienie dziedzictwa kulturowego, poznanie jego historii i wymowy, zagwarantowanie jego materialnego zachowania i, jeżeli jest to wymagane, jego prezentacja, restauracja i wzmocnienie. Innymi słowy, konserwacja obejmuje wszystkie działania i procesy związane z opiekowaniem się miejscem podejmowane w celu zachowania jego znaczenia (patrz również: Karta z Burra).

Rewaloryzacja – termin „presentation” został przetłumaczony w oficjalnym tekście konwencji w języku polski na „rewaloryzacja”. Wnioskując z analizy oryginalnego tekstu dokumentu, zarówno w języku angielski, francuskim jak i polskim, można przyjąć, że terminy te odnoszą się do nadania dziedzictwu odpowiedniej funkcji w życiu zbiorowym (art. 5 konwencji). Prezentacja dziedzictwa obejmuje serię aktywności, których celem jest fizyczne i intelektualne udostępnienie dobra. Oznacza ona starannie zaplanowaną komunikację znaczenia dziedzictwa adresowaną do różnych grup odbiorców. Działania są skierowane do współczesnych pokoleń, aby pomóc im w zrozumieniu i docenianiu wartości i znaczenia dziedzictwa, jak również do przyszłych pokoleń, aby umożliwić im przejęcie opieki nad dziedzictwem w możliwie najpełniejszym rozumieniu i uznaniu jego wartości.

Efektywny system zarządzania podparty planem zarządzania jest jednym z podstawowych sposobów wypełnienia zobowiązań nałożonych Konwencją światowego dziedzictwa. Podejście do tej kwestii jest regulowane przez Wytyczne operacyjne do realizacji Konwencji światowego dziedzictwa (UNESCO, 2015), wsparte poradnikiem światowego dziedzictwa Zarządzanie Światowym Dziedzictwem Kulturowym (UNESCO, 2013) oraz najnowszym opracowaniem UNESCO w zakresie światowego dziedzictwa i zrównoważonego rozwoju.