Czy pasterstwo jest dziś jedynie wspomnieniem dawnych czasów, czy może wciąż odgrywa ważną rolę w kształtowaniu krajobrazu, tożsamości i życia lokalnych społeczności? W pierwszym odcinku podcastu „NIDopowiedziane” rozmawiamy o bacowaniu, praktyce kulturowej wpisanej na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, oraz o jej znaczeniu dla współczesnych procesów rewitalizacji.

Gościem premierowego odcinka jest Józef Michałek, Wojewoda Wołoski, baca mistrz, koordynator wpisu bacowania na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz jeden z najważniejszych ambasadorów kultury pasterskiej w Polsce.

W rozmowie prowadzonej przez Artura Celińskiego i Łukasza Gazura przyglądamy się temu, jak tradycje pasterskie przez stulecia kształtowały krajobraz Karpat i wpływały na rozwój górskich wspólnot. Rozmawiamy o tym, czym jest współczesne bacowanie, jakie znaczenie mają wsie pasterskie oraz w jaki sposób Szlak Kultury Wołoskiej pomaga chronić i popularyzować dziedzictwo regionu.

Wybór tematu nie jest przypadkowy – rok 2026 został ogłoszony przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Pastwisk i Pasterzy, zwracając uwagę na znaczenie pasterstwa dla ochrony dziedzictwa kulturowego, krajobrazu oraz zrównoważonego rozwoju.

Dziedzictwo kulturowe to zabytki, ale także wiedza, zwyczaje, umiejętności i praktyki przekazywane z pokolenia na pokolenie. W odcinku poruszamy temat materialnych i niematerialnych śladów pasterstwa, od bacówek, instrumentów i tradycyjnych strojów po rytuały, święta i wiedzę o przyrodzie.

Rozmowa pokazuje, że dziedzictwo pasterskie może być ważnym zasobem w procesach rewitalizacji. Wzmacnia lokalną tożsamość, integruje mieszkańców, wspiera rozwój turystyki kulturowej i pomaga budować trwałe relacje między człowiekiem a krajobrazem. To także przykład tego, jak tradycja może odpowiadać na współczesne wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem i ochroną środowiska.

Premierowy odcinek „NIDopowiedziane” to opowieść o ludziach, którzy od pokoleń tworzą kulturę Karpat, oraz o dziedzictwie, które pozostaje żywą częścią współczesności.

Prowadzący

Artur Celiński – redaktor naczelny “Architektury-murator”. Wcześniej współtwórca i zastępca redaktor naczelnej „Magazynu Miasta”, a w latach 2010-2018 zastępca redaktora naczelnego kwartalnika „Res Publica Nowa”. W latach 2018-2019 współpracował z Radiem TOK FM. Inicjator profesjonalnego podejścia do miejskich polityk kulturalnych w Polsce. W ramach programu DNA Miasta wspiera strategiczne myślenie o przyszłości miast. Autor podcastów – w tym Podcastu Architektonicznego. Redaktor i współredaktor 13 raportów badawczych na temat polityki kulturalnej w polskich miastach. Współtwórca dokumentów strategicznych w dziedzinie kultury w Olsztynie, Koszalinie, Białymstoku, Rybniku, Koninie i Pszczynie. Współtwórca Kongresu Ruchów Miejskich i pomysłodawca Tez Miejskich.

Łukasz Gazur – zastępca redaktora naczelnego magazynu „Spotkania z Zabytkami”, krytyk sztuki i teatru, wieloletni szef działu kultury w „Dzienniku Polskim” i „Gazecie Krakowskiej”. Zdobywca Nagrody „Kolekcjonerstwo – nauka i upowszechnianie” im. Feliksa Jasieńskiego. Publikował i współpracował m.in. z „Przekrojem”, „Tygodnikiem Powszechnym”, „Wprost”, TVP Kultura. Członek polskiej sekcji międzynarodowego stowarzyszenia krytyków AICA. Wykładowca akademicki na kierunkach kolekcjonerskich i antykwarycznych oraz dziennikarskich.

Zapraszamy do wysłuchania pierwszego odcinka podcastu „NIDopowiedziane” i odkrywania historii, które pomagają lepiej zrozumieć znaczenie dziedzictwa kulturowego w dzisiejszym świecie. Odcinek dostępny jest na kanale YouTube: <tutaj>

Podcast realizowany w ramach projektu „Centra Kompetencji ds. Rewitalizacji w Narodowym Instytucie Dziedzictwa”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich na lata 2021-2027 oraz budżetu państwa.

#FunduszeUE #WsparcieJST #RewitalizacjaCentraKompetencjiNID