24 listopada 2025 roku Towarzystwo Opieki nad Zabytkami / Oddział Podhalański im. Stanisława Witkiewicza w Zakopanem obchodzi 40-lecie swojej działalności. Z tej okazji Narodowy Instytut Dziedzictwa zaprasza na konferencję popularnonaukową „Zabytki a tożsamość Zakopanego”, która odbędzie się w dzień obchodów jubileuszu w Sali Obrad Urzędu Miasta Zakopane.

Tegoroczne obchody mają szczególny wymiar, ponieważ wpisują się w szerszy kontekst ważnych rocznic Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Polsce – 50-lecia działalności ogólnopolskiego TOnZ, przypadającego w 2024 roku, oraz nadchodzącej w 2026 roku 120. rocznicy powołania Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, którego tradycję i idee kontynuuje dzisiejsze TOnZ.

Konferencja poświęcona będzie roli dziedzictwa kulturowego w kształtowaniu lokalnej tożsamości Zakopanego, znaczeniu społecznej opieki nad zabytkami oraz wyzwaniom ochrony architektury i krajobrazu kulturowego Podhala. Wydarzenie zgromadzi przedstawicieli świata nauki, instytucji publicznych, samorządów oraz społeczników zaangażowanych w ochronę dziedzictwa regionu.

Program obejmie wystąpienia ekspertów i praktyków w dziedzinie konserwacji zabytków, architektury i historii sztuki, m.in.:

• dr Andrzeja Siwka, zastępca dyrektorki NID, Uniwersytet Jagielloński,
• dr Iwony Liżewskiej, kierownik Oddziału Terenowego NID w Olsztynie, prezes Zarządu Głównego TOnZ,
• dr hab. Moniki Bogdanowskiej, Politechnika Krakowska,
• dr hab. prof. UJ Moniki Kupisz-Murzyn,
• dr Dominiki Hołuj, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie,
• prof. dr hab. Jana Święcha, Uniwersytet Jagielloński,
• Rafała Michalskiego, Uniwersytet Jagielloński.

W wydarzeniu wezmą udział także, m.in.:

• Katarzyna Urbańska, Małopolska Wojewódzka Konserwator Zabytków),
• Michał Murzyn, dyrektor Muzeum Tatrzańskiego),
• Cezary Michno, Miejski Konserwator Zabytków),
• Natalia Skiepko, kierownik Centrum Architektury Drewnianej – Oddziału Terenowego NID

oraz przedstawiciele TOnZ/OP, m.in.:

• Agata Nowakowska-Wolak, prezes TOnZ/OP
• Marian Matusiak, pierwszy prezes i założyciel Podhalańskiego Oddziału TOnZ w Zakopanem.

Podczas wydarzenia uhonorowani zostaną właściciele zabytków, którzy w ostatnim dziesięcioleciu przeprowadzili wzorcowe rewaloryzacje swoich obiektów, przyczyniając się do ochrony dziedzictwa i poprawy jakości przestrzeni publicznej Zakopanego.

W części jubileuszowej zaprezentowana zostanie historia i dorobek czterech dekad działalności Podhalańskiego Oddziału TOnZ, w tym najważniejsze inicjatywy, cykle wydarzeń oraz trwałe efekty pracy społeczników.

Kulminacyjnym punktem obchodów będzie premiera publikacji „Katalog zabytków Zakopanego” – pionierskiego opracowania prezentującego wszystkie zakopiańskie zabytki wpisane do rejestru, ich historię, status i stan zachowania. Album, opracowany dzięki wsparciu Województwa Małopolskiego, Powiatu Tatrzańskiego i Gminy Miasto Zakopane, zostanie bezpłatnie udostępniony uczestnikom konferencji, szkołom, bibliotekom i instytucjom kultury.

Informacje organizacyjne

Miejsce: Sala Obrad Urzędu Miasta Zakopane, ul. Kościuszki 13
Data: 24 listopada 2025 (poniedziałek)
Godziny: 9:00–15:00

Patronaty honorowe

• Generalny Konserwator Zabytków, Sekretarz Stanu w MKiDN – Bożena Żelazowska,
• Dyrektorka Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Marlena Happach,
• Marszałek Województwa Małopolskiego – Łukasz Smółka,
• Małopolska Wojewódzka Konserwator Zabytków – Katarzyna Urbańska,
• Starosta Tatrzański – Andrzej Skupień,
• Burmistrz Miasta Zakopane – Łukasz Filipowicz.

Partnerzy

Partner Główny: Województwo Małopolskie
Partnerzy: Powiat Tatrzański, Gmina Miasto Zakopane

Współpraca:
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków,
Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków,
Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego,
Centrum Architektury Drewnianej – Terenowa Pracownia Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

Patronaty medialne

Kultura Podhala, Podhalański Serwis Informacyjny Watra.pl, Tygodnik Podhalański, Radio Alex