Tradycyjne rzemiosło zduńskie zostało wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. To wiedza i umiejętności związane z projektowaniem, budową, naprawą oraz konserwacją pieców kaflowych, kuchni, pieców chlebowych, kominków i piecokominków. Każda realizacja wymaga doświadczenia i indywidualnego podejścia, ponieważ piec powstaje z uwzględnieniem konstrukcji budynku, sposobu użytkowania pomieszczeń, rodzaju opału i potrzeb mieszkańców.
Najważniejszą umiejętnością zduna jest zaprojektowanie i wykonanie pieca, który gromadzi ciepło w swojej masie i oddaje je stopniowo przez wiele godzin po zakończeniu palenia. O skuteczności urządzenia decydują m.in. proporcje paleniska, przebieg kanałów dymowych, sposób prowadzenia spalin, dobór materiałów oraz staranność wykonania.






Podstawowymi materiałami wykorzystywanymi w zduństwie są: glina, piasek, cegła, szamot oraz elementy ceramiczne, przede wszystkim kafle, które pełnią jednocześnie funkcję konstrukcyjną, akumulacyjną i dekoracyjną. W tradycyjnym warsztacie zduńskim wykorzystuje się przede wszystkim narzędzia ręczne, dostosowane do precyzyjnej pracy z ceramiką i materiałami ogniotrwałymi. Należą do nich m.in. nóż zduński, służący do obcinania i dopasowywania kafli, a także kielnie, drewniane liniały i prawidła, poziomice, młotki, kamień szlifierski, druty, klamry i spinki stabilizujące konstrukcję. Dziś tradycyjne narzędzia uzupełniają elektronarzędzia, nowoczesne materiały i certyfikowane paleniska spełniające wymagania bezpieczeństwa oraz emisji spalin.



Wiedza zduńska przekazywana jest przede wszystkim przez praktykę, obserwację i wspólną pracę mistrza z uczniem. Jej zachowaniu służą również warsztaty, pokazy, zloty oraz inicjatywy muzealne i edukacyjne. Tradycyjne zduństwo pozostaje dzięki temu praktyką, łączącą dawne umiejętności ze współczesnymi rozwiązaniami.







