Modernistyczne Centrum Gdyni wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO
Powrót
Grupa uczestników 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa pod logo UNESCO i flagami
Data publikacji: 27 lipca 2026

Modernistyczne Centrum Gdyni zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wyróżnienie potwierdza międzynarodową rangę miasta, którego śródmieście jest jednym z najpełniejszych przykładów zastosowania idei modernizmu w urbanistyce i architekturze XX wieku.

Gdynia dołączyła do grona miejsc uznanych za dziedzictwo o wyjątkowej wartości dla całej ludzkości. Wpis Modernistycznego Centrum Gdyni obejmuje najważniejszą część śródmieścia miasta – obszar ukształtowany przede wszystkim w dwudziestoleciu międzywojennym, kiedy niewielka nadmorska miejscowość w krótkim czasie przekształciła się w nowoczesne miasto portowe II Rzeczypospolitej.

To właśnie ta skala przemiany, konsekwencja planistyczna oraz zachowany zespół modernistycznej architektury przesądziły o wartości Gdyni. Miasto stało się symbolem ambicji odrodzonego państwa polskiego, które po I wojnie światowej potrzebowało własnej, nowoczesnej bramy na świat. Decyzja o budowie portu w Gdyni zapoczątkowała dynamiczny rozwój urbanistyczny, oparty na nowoczesnych zasadach funkcjonalności, higieny, dostępu do światła i powietrza oraz wysokiej jakości życia mieszkańców.

Wpisany obszar obejmuje przede wszystkim dwie najważniejsze osie śródmieścia: układ wschód-zachód, związany z ulicą 10 Lutego, Skwerem Kościuszki i aleją Jana Pawła II, oraz oś północ-południe, wyznaczoną przez ulicę Świętojańską. To właśnie przy nich zachowały się liczne budynki mieszkalne, publiczne i usługowe z lat 20. i 30. XX wieku, które pokazują przejście od historyzmu do funkcjonalizmu i stylu międzynarodowego.

Modernistyczne Centrum Gdyni wyróżnia się połączeniem tradycyjnego układu ulic i placów z nowoczesnym sposobem kształtowania kwartałów zabudowy. Budynki sytuowano wzdłuż pierzei ulic, ale jednocześnie dbano o przestrzeń wewnątrz kwartałów, dostęp światła, powietrza czy lepsze warunki mieszkaniowe. Było to praktyczne, a zarazem ambitne zastosowanie modernistycznych idei w realnie budowanym, szybko rozwijającym się mieście.

Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO docenił Gdynię jako przykład miasta, w którym modernistyczne zasady projektowania zostały zastosowane na dużą skalę i podporządkowane stworzeniu nowoczesnego, funkcjonalnego centrum. Szczególne znaczenie ma fakt, że rozwój ten był bezpośrednio związany z budową strategicznego portu morskiego i z procesem budowania nowoczesnej tożsamości odrodzonej Polski.

Wpis na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jest prestiżowym wyróżnieniem i zobowiązaniem. Oznacza konieczność dalszej ochrony układu urbanistycznego, modernistycznej architektury, historycznych detali, wnętrz oraz krajobrazu miejskiego. Kluczowe znaczenie będą miały działania konserwatorskie, odpowiedzialne planowanie nowych inwestycji i dbałość o to, aby rozwój miasta nie naruszał wartości, które zdecydowały o jego światowym uznaniu.

Dla Gdyni to moment szczególny. Miasto, które powstało z odwagi, nowoczesnego myślenia i potrzeby otwarcia Polski na morze, zostało uznane za dziedzictwo o znaczeniu ponadnarodowym. Dziś Gdynia jest symbolem polskiego modernizmu oraz częścią wspólnego dziedzictwa świata.

Serdecznie gratulujemy wszystkim osobom, instytucjom, które przez lata pracowały na rzecz tego sukcesu.

Przejdź do treści