{"id":29067,"date":"2025-08-07T14:27:53","date_gmt":"2025-08-07T12:27:53","guid":{"rendered":"https:\/\/nid.pl\/?p=29067"},"modified":"2025-08-19T13:34:24","modified_gmt":"2025-08-19T11:34:24","slug":"zabytki-na-zdrowie","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/","title":{"rendered":"Zabytki na zdrowie"},"content":{"rendered":"

Gdyby nie austriacki lekarz, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 polskim patriot\u0105, ma\u0142opolskie kurorty wygl\u0105da\u0142yby dzi\u015b zupe\u0142nie inaczej. To J\u00f3zefowi Dietlowi sw\u00f3j rozw\u00f3j zawdzi\u0119czaj\u0105 Krynica Zdr\u00f3j i Szczawnica, pe\u0142ne efektownych przyk\u0142ad\u00f3w historycznej architektury uzdrowiskowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sp\u0142yw prze\u0142omem Dunajca, najwy\u017cszy szczyt Pienin – Trzy Korony, w\u0105w\u00f3z Homole, wyci\u0105g na Palenic\u0119 \u2013 z tym kojarz\u0105 si\u0119 turystom okolice Szczawnicy. Po\u0142o\u017cona w Beskidzie S\u0105deckim Krynica Zdr\u00f3j nazywana jest od jakiego\u015b czasu  polskim Davos za spraw\u0105 odbywaj\u0105cego si\u0119 tu forum ekonomicznego. Ale przecie\u017c r\u00f3wnie znane s\u0105 narciarskie atrakcje – Jaworzyna Krynicka i S\u0142otwiny, a tak\u017ce festiwal imienia Jana Kiepury \u2013 najs\u0142awniejszego mieszka\u0144ca kurortu i obrazy Nikifora, kt\u00f3ry rodzinne miasto utrwali\u0142 w dziesi\u0105tkach swoich dzie\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Patrz\u0105c na statystki nocleg\u00f3w nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce polscy (a tak\u017ce coraz cz\u0119\u015bciej zagraniczni) tury\u015bci nie znaj\u0105 tych ma\u0142opolskich uzdrowisk. Ich popularno\u015b\u0107 z roku na rok ro\u015bnie. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce tamtejsze zabytki wci\u0105\u017c nie zosta\u0142y w pe\u0142ni odkryte. I je\u015bli kto\u015b b\u0119d\u0105c w okolicy trafi na gorsz\u0105 pogod\u0119, a ostatnie lato przecie\u017c nas nie rozpieszcza, to w ka\u017cdym z tych miast mo\u017ce si\u0119 wybra\u0107 w kilkugodzinny spacer \u015bladami XIX i XX-wiecznej architektury uzdrowiskowej.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Krynica-Zdr\u00f3j,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Krynica-Zdr\u00f3j, dom zdrojowy tzw. Dworzec Zdrojowy, fot. Krzysztof Urba\u0144ski, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"Willa\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Krynica-Zdr\u00f3j, willa Gra\u017cyna (2020 rok), fot. Damian Radziak, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

To nie przypadek, \u017ce dwa najwa\u017cniejsze miejsca w Krynicy Zdr\u00f3j (bulwary) oraz Szczawnicy (plac) nosz\u0105 imi\u0119 J\u00f3zefa Dietla i \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 tam jego pomniki. Je\u015bli do kogo\u015b pasuje okre\u015blenie posta\u0107 pomnikowa, to z pewno\u015bci\u0105 kim\u015b takim jest \u00f3w XIX-wieczny lekarz. Dietl, kt\u00f3ry jako prezydent miasta po\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c ogromne zas\u0142ugi dla Krakowa, to pionier (dla niekt\u00f3rych wr\u0119cz tw\u00f3rca) polskiej balneologii. Pochodzi\u0142 z rodziny austriackiego urz\u0119dnika, a polszczyzny nauczy\u0142 si\u0119 dobrze ju\u017c jako profesor i rektor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. By\u0142 cz\u0142owiekiem niespo\u017cytej energii i pomys\u0142owo\u015bci. To on wpad\u0142 na pomys\u0142, aby ubogie podg\u00f3rskie miejscowo\u015bci uczyni\u0107 popularnymi kurortami, gdzie je\u017adzi si\u0119 na leczenie \u201edo w\u00f3d\u201d. Stworzona przez Dietla, pod koniec lat 50. XIX wieku, komisja balneologiczna przy Krakowskim Towarzystwie Naukowym najpierw bada\u0142a lecznicze w\u0142a\u015bciwo\u015bci ma\u0142opolskich \u017ar\u00f3de\u0142, potem za\u015b wspiera\u0142a tworzenie oferty uzdrowiskowej. Efekty przysz\u0142y niemal natychmiast. Ju\u017c w kolejnej dekadzie Szczawnica i Krynica Zdr\u00f3j (w kt\u00f3rej uzdrowisko istnia\u0142o wcze\u015bniej, ale w\u0142adze zamierza\u0142y je zlikwidowa\u0107) zape\u0142ni\u0142y si\u0119 kuracjuszami.  J\u00f3zef Dietl odkry\u0142 dla turystyki tak\u017ce inne ma\u0142opolskie miejscowo\u015bci: Iwonicz Zdr\u00f3j, \u017begiest\u00f3w, Rabk\u0119 oraz Swoszowice (dzi\u015b w granicach Krakowa). To w\u0142a\u015bnie z \u201edietlowskiego\u201d okresu pochodz\u0105 najstarsze zabytki architektury uzdrowiskowej w regionie. Najwi\u0119cej i do tego najbardziej efektownych z nich znajdziemy w Krynicy Zdr\u00f3j, kt\u00f3ra jest najwi\u0119kszym o\u015brodkiem turystycznym na tym obszarze. Ba, dzi\u015b konkuruje, je\u015bli chodzi o liczb\u0119 sprzedanych nocleg\u00f3w, nawet z Zakopanem.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Krynica-Zdr\u00f3j,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Krynica-Zdr\u00f3j, willa Witold\u00f3wka, stan na sierpie\u0144 2023 r., fot. Asia, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"Krynica-Zdr\u00f3j,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Krynica-Zdr\u00f3j, \u0142azienki borowinowe, fot. Ffolas, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce spacer po deptaku na krynickich Bulwarach Dietla jest wypraw\u0105 do drugiej po\u0142owy XIX wieku, kiedy to styl zwany szwajcarskim (a czasem r\u00f3wnie\u017c tyrolskim i alpejskim) podbija\u0142 nasz region Europy. Nawet kto\u015b, kto nie interesuje si\u0119 histori\u0105 sztuki czy architektur\u0105 doskonale wie, czym si\u0119 \u00f3w styl charakteryzuje. To stosunkowo proste i funkcjonalne drewniane wille czy pensjonaty, zwykle osadzone na kamiennej podmur\u00f3wce. Budynki najcz\u0119\u015bciej mia\u0142y kilka pi\u0119ter, co wynika\u0142o z przyczyn ekonomicznych. Im wi\u0119cej pokoj\u00f3w dla turyst\u00f3w, tym wy\u017csze dochody w\u0142a\u015bcicieli. R\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na kuracjuszy niemal ka\u017cdy zabytek zbudowany w tym stylu ma du\u017cy taras (albo kilka), balkony i loggie. W tych w\u0142a\u015bnie miejscach mo\u017cna wsp\u00f3lnie za\u017cywa\u0107 s\u0142onecznych k\u0105pieli czy spo\u017cywa\u0107 posi\u0142ki. Nie przypadkiem dzi\u015b cz\u0119sto z tych samych taras\u00f3w korzystaj\u0105 mieszcz\u0105ce si\u0119 w pensjonatach restauracje. Ale dla urody budynk\u00f3w stylu szwajcarskiego kluczowa by\u0142a precyzyjna robota snycerska, dzi\u0119ki kt\u00f3rej drewniane werandy, daszki, balustrady, okna czy drzwi zyskiwa\u0142y efektowne zdobienia. Zwykle ro\u015blinne.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"willa\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Krynica-Zdr\u00f3j, willa W\u0119gierska Korona, fot. Ffolas, Licencja CC BY-SA 3.0, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"Willa\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Krynica-Zdr\u00f3j, willa Bia\u0142a R\u00f3\u017ca (2020 rok), fot. Damian Radziak, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wille na krynickich Bulwarach Dietla s\u0105 tego podr\u0119cznikowym wr\u0119cz przyk\u0142adem. \u201eKosynier\u201d, \u201eBia\u0142a R\u00f3\u017ca\u201d, \u201e\u015awite\u017a\u201d, \u201eW\u0119gierska Korona\u201d, \u201eRoman\u00f3wka\u201d, \u201eMa\u0142opolanka\u201d, \u201eWis\u0142a\u201d, a tak\u017ce restauracja \u201eZielona G\u00f3rka\u201d to wszystko typowe budynki uzdrowiskowe w stylu szwajcarskim zbudowane w latach 1850-1898. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich, dzi\u0119ki remontom, odzyska\u0142a dawny blask. W \u017cadnym innym kurorcie w Polsce na stosunkowo niewielkiej przestrzeni nie zgromadzono a\u017c tylu efektownych zabytk\u00f3w zbudowanych w stylu szwajcarskim. Dwa inne budynki to rekonstrukcje pensjonat\u00f3w, kt\u00f3re sp\u0142on\u0119\u0142y. \u201eWill\u0119 Tatrza\u0144sk\u0105\u201d odbudowano kilka lat temu, a \u201eWitold\u00f3wk\u0119\u201d pod koniec lat 80. XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Willa\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Krynica Zdr\u00f3j, willa Wis\u0142a (2020 rok), fot. Damian Radziak, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"Willa
Krynica Zdr\u00f3j, willa Roman\u00f3wka, fot. Andrzej O, Licencja CC BY-SA 3.0, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z wymienionych obiekt\u00f3w wci\u0105\u017c pe\u0142ni swoje dawne funkcje hotelowe, tak \u017ce istnieje szansa, \u017ceby tam zamieszka\u0107. A je\u015bli kto\u015b nie planuje zatrzymywa\u0107 si\u0119 w Krynicy na nocleg i tak mo\u017ce obejrze\u0107 zabytkowe wn\u0119trza, zagl\u0105daj\u0105c cho\u0107by na kaw\u0119, obiad czy wystaw\u0119. W \u201eRoman\u00f3wce\u201d mie\u015bci si\u0119 Muzeum Nikifora, przedstawiciela tzw. sztuki naiwnej, kt\u00f3rego imi\u0119 rozs\u0142awi\u0142 film Krzysztofa Krauzego i Joanny Kos-Krauze. Za\u015b w \u201eMa\u0142opolance\u201d, \u201eWi\u015ble\u201d, \u201eBia\u0142ej R\u00f3\u017cy\u201d czy \u201eW\u0119gierskiej Koronie\u201d znajduj\u0105 si\u0119 restauracje i kawiarnie. Trzeba te\u017c koniecznie doda\u0107, \u017ce nie s\u0105 to jedyne przyk\u0142ady zabytk\u00f3w architektury uzdrowiskowej w tym rejonie miasta. Przy Bulwarach Dietla znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c Stary Dom Zdrojowy w stylu neorenesansowym oraz eklektyczne Stare \u0141azienki Mineralne i \u0141azienki Borowinowe. Te budynki przez niemal stulecie by\u0142y g\u0142\u00f3wnymi miejscami leczniczych k\u0105pieli i zabieg\u00f3w. Dzi\u015b cz\u0119\u015bciowo wci\u0105\u017c pe\u0142ni\u0105 swoje funkcje, cho\u0107 dorobi\u0142y si\u0119 du\u017cej konkurencji. W okolicy znajdziemy te\u017c kilka przyk\u0142ad\u00f3w ma\u0142ej architektury: muszl\u0119 koncertow\u0105 (przebudowan\u0105 w latach 20. XX wieku) i Pijalni\u0119 Jana (z tego samego okresu).<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Krynica-Zdr\u00f3j,
Krynica-Zdr\u00f3j, nowe \u0142azienki mineralne, stan na lipiec 2021 r., fot. Andrzej Kwasik, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

A skoro ju\u017c o latach 20. mowa to w\u0142a\u015bnie wtedy Krynica Zdr\u00f3j prze\u017cywa\u0142a z\u0142ot\u0105 epok\u0119, kt\u00f3rej kres po\u0142o\u017cy\u0142a wojna. Sta\u0142a si\u0119 najmodniejszym uzdrowiskiem w regionie i doczeka\u0142a ogromnych inwestycji. Temu w\u0142a\u015bnie zawdzi\u0119czamy zabytki architektury modernizmu takie jak: Nowe \u0141azienki Mineralne, pod kt\u00f3re kamie\u0144 w\u0119gielny po\u0142o\u017cy\u0142 prezydent Stanis\u0142aw Wojciechowski; Nowy Dom Zdrojowy uko\u0144czony w najgorszym z mo\u017cliwych moment\u00f3w bo w sierpniu 1939; dzia\u0142aj\u0105c\u0105 do dzi\u015b kolejk\u0119 na G\u00f3r\u0119 Parkow\u0105 oraz hotel Patria Palace, kt\u00f3ry za niewyobra\u017caln\u0105 kwot\u0119 3 milion\u00f3w dolar\u00f3w wzni\u00f3s\u0142 Jan Kiepura. W mi\u0119dzywojniu w Krynicy bywa\u0142y gwiazdy i najwa\u017cniejsi politycy z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim czy prezydentem Ignacym Mo\u015bcickim na czele. To tu sw\u00f3j miodowy miesi\u0105c sp\u0119dza\u0142a holenderska kr\u00f3lowa Julianna. Tu wypoczywali pisarze: autor \u201eZnachora\u201d Tadeusz Do\u0142\u0119ga-Mostowicz, noblista W\u0142adys\u0142aw Reymont czy Julian Tuwim, a tak\u017ce piosenkarze i aktorzy Hanka Ordon\u00f3wna, Mieczys\u0142aw Fogg, Eugeniusz Bodo czy Adolf Dymsza. W sezonie letnim przy deptaku obywa\u0142y si\u0119 plenerowe koncerty, a przez ca\u0142y rok wyst\u0119powa\u0142y tu prawdziwe gwiazdy sceny.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Szczawnica,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Szczawnica, willa Pa\u0142ac, stan na lipiec 2020 r., fot. Andrzej Kwasik, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"Szczawnica,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Szczawnica, willa \u201ePod Bogarodzic\u0105\u201d, Pl. Dietla 4, stan na 2015, fot. Tomasz Wo\u017aniak, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Znanych go\u015bci nie brakowa\u0142o te\u017c nigdy w Szczawnicy. Centrum \u017cycia towarzyskiego by\u0142 Dworek Go\u015bcinny (zwany te\u017c dworcem). W drugiej po\u0142owie XIX wieku i w pocz\u0105tkach wieku XX bywa\u0142y tu najwi\u0119ksze \u00f3wczesne s\u0142awy. Aktorzy: Helena Modrzejewska, Aleksander Zelwerowicz, Ludwik Solski, Juliusz Osterwa i Stefan Jaracz; pisarze: Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz, Boles\u0142aw Prus, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Cyprian Kamil Norwid i Adam Asnyk; a tak\u017ce najpopularniejszy malarz epoki Jan Matejko. Podobnie jak w Krynicy, tak\u017ce i tu spiritus movens uzdrowiska by\u0142  J\u00f3zef Dietl, kt\u00f3rego o pomoc poprosi\u0142 w\u0142a\u015bciciel miejscowych d\u00f3br J\u00f3zef Szalay. To on rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 dworku, kt\u00f3ry niestety nie doczeka\u0142 naszych czas\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie w ostatnich latach zrealizowano bardzo udan\u0105 rekonstrukcj\u0119 szczawnickiego salonu, w kt\u00f3rym go\u015bcili najwybitniejsi polscy arty\u015bci. Po d\u0142ugich latach przerwy znowu mo\u017cna tam ogl\u0105da\u0107 przedstawienia, uczestniczy\u0107 w koncertach i innych wydarzeniach kulturalnych.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Szczawnica,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Szczawnica, willa \u201eNad Zdrojami\u201d, Pl. Dietla 9, stan na 2015, fot. Tomasz Wo\u017aniak, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"willa\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Szczawnica, willa Holenderka, fot Happa, Licencja CC BY 3.0 PL, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wszystko co najwa\u017cniejsze w Szczawnicy od ponad 150 lat dzieje si\u0119 w okolicy placu nazwanego imieniem Dietla. Tam w\u0142a\u015bnie, w zabytkowym Parku G\u00f3rnym, wzniesiono wspomniany wy\u017cej dworek. To tu mo\u017cna zobaczy\u0107 najbardziej efektowne zabytki w stylu szwajcarskim, jakie znajdziemy w mie\u015bcie. S\u0105 to wille i pensjonaty: \u201eStara Kamienica\u201d, \u201ePod Bogurodzic\u0105\u201d, \u201ePa\u0142ac\u201d, \u201eHolenderka\u201d, \u201eNad Zdrojami\u201d, \u201eSzwajcarka\u201d, \u201eDanusia\u201d i altana zdroju \u201eWaleria\u201d. W zasi\u0119gu kilkuminutowego spaceru w 200-letnim parku po\u0142o\u017cone s\u0105 Willa Palma 1 i 2, sanatorium Pod Batorym, \u017b\u00f3\u0142ta Sokolica i Alma (dwie ostatnie wymagaj\u0105 kompleksowych remont\u00f3w) oraz imponuj\u0105ca modernistyczne obiekty Willa Modrzewie i Inhalatorium. Szczawnica mo\u017ce ust\u0119puje Krynicy Zdr\u00f3j wielko\u015bci\u0105 i liczb\u0105 historycznych obiekt\u00f3w, ale ma za to a\u017c dwa zabytkowe parki. W Dolnym, kt\u00f3ry urod\u0105 nie ust\u0119puje G\u00f3rnemu,  znajdziemy dwie XIX -wieczne altany (muzyczn\u0105 i widokow\u0105), a tak\u017ce zabytkowe wille: \u201eMaria\u201d, \u201eMarta\u201d, \u201eSzwajcarka Dolna\u201d i \u201eLeon\u00f3wka\u201d. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Szczawnica,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Szczawnica, inhalatorium, fot. Happa, Licencja CC BY 3.0 PL, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"Szczawnica,\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Szczawnica, altana widokowa Park Dolny, widok og\u00f3lny, stan na 2016, fot. R. Marcinek, zabytek.pl<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Historia Szczawnicy jest w znacznym stopniu zwi\u0105zana z dziejami jej w\u0142a\u015bcicieli. Najpierw gigantyczne inwestycje (oba parki, plac Dietla) poczynili tu Szalay\u2019owie, a kontynuowali je Stadniccy (m.in. willa Modrzewie). Kiedy w\u0142a\u015bcicielem sta\u0142o si\u0119 pa\u0144stwo, wiele obiekt\u00f3w, zw\u0142aszcza po roku 1989, podupad\u0142o. Szcz\u0119\u015bliwie 20 lat temu dawn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 odzyska\u0142a arystokratyczna rodzina Ma\u0144kowskich i od tego czasu sukcesywnie przywraca \u017cycie kolejnym obiektom, pieczo\u0142owicie je remontuj\u0105c i rekonstruuj\u0105c (Dworek Go\u015bcinny). W ostatnich latach Szczawnica, podobnie jak Krynica Zdr\u00f3j, prze\u017cywa prawdziwy renesans. O czym warto si\u0119 przekona\u0107 podczas kilkugodzinnego spaceru, po\u0142\u0105czonego np. z odwiedzaniem kawiarni czy restauracji mieszcz\u0105cych si\u0119 w zabytkowych obiektach.                                          <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdyby nie austriacki lekarz, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 polskim patriot\u0105, ma\u0142opolskie kurorty wygl\u0105da\u0142yby dzi\u015b zupe\u0142nie inaczej. To J\u00f3zefowi Dietlowi sw\u00f3j rozw\u00f3j zawdzi\u0119czaj\u0105 Krynica Zdr\u00f3j i Szczawnica, pe\u0142ne efektownych przyk\u0142ad\u00f3w historycznej architektury […]<\/p>","protected":false},"author":18,"featured_media":29378,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[146],"tags":[],"class_list":["post-29067","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wakacje-z-nid"],"yoast_head":"\nZabytki na zdrowie - NID<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zabytki na zdrowie - NID\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gdyby nie austriacki lekarz, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 polskim patriot\u0105, ma\u0142opolskie kurorty wygl\u0105da\u0142yby dzi\u015b zupe\u0142nie inaczej. To J\u00f3zefowi Dietlowi sw\u00f3j rozw\u00f3j zawdzi\u0119czaj\u0105 Krynica Zdr\u00f3j i Szczawnica, pe\u0142ne efektownych przyk\u0142ad\u00f3w historycznej architektury […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NID\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-08-07T12:27:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-19T11:34:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1857\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1238\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Patrycja Adamczyk\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@NarIDpl\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Patrycja Adamczyk\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/\"},\"author\":{\"name\":\"Patrycja Adamczyk\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5\"},\"headline\":\"Zabytki na zdrowie\",\"datePublished\":\"2025-08-07T12:27:53+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-19T11:34:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/\"},\"wordCount\":1855,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg\",\"articleSection\":[\"Wakacje z NID\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/\",\"name\":\"Zabytki na zdrowie - NID\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg\",\"datePublished\":\"2025-08-07T12:27:53+00:00\",\"dateModified\":\"2025-08-19T11:34:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg\",\"width\":1857,\"height\":1238,\"caption\":\"willa wis\u0142a krynica-zdr\u00f3j, budynek drewniany malowany na zielono\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/nid.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zabytki na zdrowie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"name\":\"NID\",\"description\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#organization\",\"name\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png\",\"width\":200,\"height\":197,\"caption\":\"Narodowy Instytut Dziedzictwa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek\",\"https:\/\/x.com\/NarIDpl\",\"https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5\",\"name\":\"Patrycja Adamczyk\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1777449467\",\"contentUrl\":\"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1777449467\",\"caption\":\"Patrycja Adamczyk\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.nid.p\"],\"url\":\"http:\/\/nid.pl\/en\/author\/padamczyk\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zabytki na zdrowie - NID","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Zabytki na zdrowie - NID","og_description":"Gdyby nie austriacki lekarz, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 polskim patriot\u0105, ma\u0142opolskie kurorty wygl\u0105da\u0142yby dzi\u015b zupe\u0142nie inaczej. To J\u00f3zefowi Dietlowi sw\u00f3j rozw\u00f3j zawdzi\u0119czaj\u0105 Krynica Zdr\u00f3j i Szczawnica, pe\u0142ne efektownych przyk\u0142ad\u00f3w historycznej architektury […]","og_url":"https:\/\/nid.pl\/en\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/","og_site_name":"NID","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","article_published_time":"2025-08-07T12:27:53+00:00","article_modified_time":"2025-08-19T11:34:24+00:00","og_image":[{"width":1857,"height":1238,"url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Patrycja Adamczyk","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@NarIDpl","twitter_site":"@NarIDpl","twitter_misc":{"Written by":"Patrycja Adamczyk","Estimated reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/"},"author":{"name":"Patrycja Adamczyk","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5"},"headline":"Zabytki na zdrowie","datePublished":"2025-08-07T12:27:53+00:00","dateModified":"2025-08-19T11:34:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/"},"wordCount":1855,"publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg","articleSection":["Wakacje z NID"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/","url":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/","name":"Zabytki na zdrowie - NID","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg","datePublished":"2025-08-07T12:27:53+00:00","dateModified":"2025-08-19T11:34:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#primaryimage","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/miniatura-www-9.jpg","width":1857,"height":1238,"caption":"willa wis\u0142a krynica-zdr\u00f3j, budynek drewniany malowany na zielono"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nid.pl\/2025\/08\/07\/zabytki-na-zdrowie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/nid.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zabytki na zdrowie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nid.pl\/#website","url":"https:\/\/nid.pl\/","name":"NID","description":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","publisher":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nid.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/nid.pl\/#organization","name":"Narodowy Instytut Dziedzictwa","url":"https:\/\/nid.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/logoRedDark.png","width":200,"height":197,"caption":"Narodowy Instytut Dziedzictwa"},"image":{"@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zabytek","https:\/\/x.com\/NarIDpl","https:\/\/www.instagram.com\/nid.pl\/?hl=pl","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/narodowy-instytut-dziedzictwa","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCQXuhKa2uHtmNvLRUSx40JA"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/f1d1c900c482522d2bd1a0ab19dc43b5","name":"Patrycja Adamczyk","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/nid.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1777449467","contentUrl":"https:\/\/nid.pl\/wp-content\/litespeed\/avatar\/e46462a2fea2678cdf38db7866f01bd3.jpg?ver=1777449467","caption":"Patrycja Adamczyk"},"sameAs":["http:\/\/www.nid.p"],"url":"http:\/\/nid.pl\/en\/author\/padamczyk\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29067"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29067\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29378"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nid.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}